سرآغاز

نشانه شناسی

نظام تنشی و ارزشی از دیدگاه نشانه-معناشناسی سیال الگویی جهت تحلیل گفتمان ادبی

حمید رضا شعیری
images.jpg

این مقاله تلاشی است در جهت ارایة الگویی مناسب برای تحلیل گفتمان ادبی. در واقع، ما با تکیه بر رویکردی نشانه- معناشناختی و پساساختگرا نشان می‌دهیم که در صورت بکارگیری دید‌گاهی پدیداری در هنگام مطالعة نشانه می‌توان همة زوایای حضور زندة آن را مورد مطالعه قرار داد. تجزیه و تحلیل شعر "ققنوس" نیما تأکید بر این نکته

خشونت در سینمای ایران از منظر نشانه‌شناسی فرهنگی بامطالعه موردی فیلم «خانه پدری»

رامتین شهبازی
 پدری.jpg

«خشونت» به‌عنوان واژه‌ای با بار منفی،همواره در مباحث فرهنگی مورد نکوهش واقع شده‌است.با توجه به‌اینکه درک ما از جهان بر پایه تقابل‌های دوتایی شکل می‌گیرد،برای درک خشونت می‌توان واژه «عطوفت» را قرار داد تا معنای آن در ذهن کامل شود. خشونت در مطالعات نشان‌شناسی فرهنگی همواره به‌مثابه تلقی از دیگری درک می شود. با مطالعه تاریخ درام و رجوع به یونان باستان می‌توان دریافت که چون تئاتر امری فرهنگی قلمداد می‌ده‌است،خشونت در آن راهی نداشته‌است. نمونه بارز آن در نمایشنامه سه‌گانه اورستیا اثر اشیل قابل بررسی است که نویسنده هیچگاه

پیوست: 

در جستجوی نشانه های «روایتِ پُست دراماتیک» در فیلم نامه «ماهی و گربه» :پیتر بروگل، روایت ِ موّاج و وانموده ها

امین عظیمی
2.jpg

شاید نخستین پرسشی که در مسیر ِ خوانشِ فیلم نامه ی «ماهی و گربه» به ذهن خطور می کند جایگاه این اثر در گستره ی تعاریف ژانرها و الگوهای متنوع ِ روایتِ دراماتیک ِ باشد. بویژه آنکه انتخابِ منظرِ درست برای ادراک و کشفِ جهان این اثر، نقشی تعیین کننده در رمزگشایی یا نادیده گرفتن ارزش های درونی آن دارد. اگر بخواهیم فیلم نامه ی حاضر را به عنوان اثری «دراماتیک» و بر پایه ی ارزش های مسلط این ژانر

پیوست: 

مصاحبه ی اشپیگل[1] با اlمبرتو اکو: «فهرست را دوست داریم چون نمی خواهیم بمیریم»

امبرتو اکو برگردان عاطفه اولیایی
list_Eco

مصاحبه ی اشپیگل[1] با ابرتو اکو: « فهرست را دوست داریم چون نمی خواهیم بمیریم»  ......  «اگر تغییری نباشد، احمقی بیش نیستید» نویسنده و نشانه شناس ایتالیایی، امبرتو اکو که در حال حاضر سرپرستی  نمایشگاهی جدید را در موزه ی لوور پاریس بر عهده دارد، در مصاحبه ای با اشپیگل  در باره ی اهمیت فهرست در تاریخ فرهنگ، اجتناب از تفکر در باره ی مرگ، و خطر گوگل برای جوانان صحبت می کند.

در زندان جهان

سالار کاشانی
kheyrkhah.jpg

«شاخه‌های عزیز اناربن» مجموعه‌ی داستان‌های کوتاه «میثم خیرخواه» است که نشر ثالث آن را در سال 1393 منتشر کرده است. پیوند میان علوم اجتماعی و ادبیات فارسی در زمانه‌ی ما پیوندی ضروری اما کمیاب است. عالمان علوم اجتماعی غالبن بیگانه از ادبیات‌اند و نویسندگان و ادبیان زمانه‌ی ما عمومن خود را بی‌نیاز از بینش جامعه‌شناسانه می‌دانند. نویسنده‌ی مجموعه داستان‌های «شاخه‌های عزیز اناربن» خود دانش‌آموخته‌ی

«مقدس» یک مد گذرا نیست

امبرتو اکو، برگردان: عاطفه اولیایی
sacred.not_.fashion.png

چند روز پیش در مغازه ای  فریاد هیجان پسر بچه ای  مرا به یاد این مقاله انداخت. پسرک از یاقتن «سوپرمن نوزاد» به هیجان آمده بود. امروز( ۳ شهریور ۱۹۹۳) در اخبار شنیدم که  نسخه ای از اولین سری  مجله ی سوپرمن که از سال پیش به مزایده گذاشته شده بود، به قیمت  سه میلیون و بیست یک هزار دلار به فروش رسید.  سوپرمن  استعاره یِ چه اندیشه ای است که پس از مسحور کردن آمریکایی ها، بقیه را از کودک و بزرگ، همراه شده است؟ (‌مترجم)‌

چهلمین نشست «یکشنبه های انسان شناسی و فرهنگ»:زبان و قدرت

روابط عمومی
Untitled-2 (3).jpg

پوستر: محسن صف‌شکن

چهلمین نشست یکشنبه های انسان شناسی و فرهنگ با موضوع «زبان و قدرت» روز یکشنبه ۷ دی ماه ۱۳۹۳ در سالن مرکز مشارکت های فرهنگی هنری شهرداری تهران برگزار خواهد شد. در این نشست که از ساعت ۴ تا ۷ بعداز ظهر است، فیلم مستند «ملف گند» ساخته محمود رحمانی به نمایش درمی‌آید. در این نشست آقای دکتر علی اصغر سلطانی٬ عضو هیات علمی دانشگاه باقرالعلوم و خانم مهسا شیخان٬ کارشناس ارشد آموزش زبان انگلیسی صحبت خواهند کرد. سخنرانی آقای دکتر سلطانی درباره «زبان و قدرت در گفتمان معاصر» و صحبت های خانم شیخان به موضوع «زبان و بازنمایی قدرت در نوشتار انگلیسی: مطالعه موردی زبان انگلیسی تخصصی پزشکی» اختصاص خواهد داشت.

نشانه شناسی شناختی: ظهور حوزه جدیدی در مطالعات فرا رشته ای معنی- قسمت دوم

نویسنده جوردن زلاتو برگردان بدری سیدجلالی
81609_cover.jpg

از آنجا که نشانه شناسی غالباً مطالعه نشانه ها، یا به شکل عمومی تر مطالعه معنی، تعریف می شود و به دلیل چند معنایی بودن (و محبوبیت فعلی) اصطلاح "شناختی رست مانند هر نظریه نشانه شناختی دیگر – از نظریه های پیرس و سوسور گرفته تا دیدگاه های اکو (1999) و هافمیر (1996)- تمام موضوعات مرتبط با این حوزه ها می تواند تحت پوشش "نشانه شناسی شناختی" قرار گیرد.

نشانه شناسی شناختی : ظهور رشته جدیدی در حوزه مطالعات فرا رشته ای معنی - قسمت اول

نویسنده جوردن زلاتو برگردان بدری سیدجلالی
81609_cover.jpg

نشانه شناسی شناختی[1] (که در منابع انگلیسی به صورت اختصاری CS  نامیده می شود) را می توان به عنوان ماتریس فرارشته ای[2] از حوزه های مطالعاتی و روش های گوناگونی تعریف کرد که بر پدیده چند وجهی "معنی" تمرکز دارد.  این یک حوزه مطالعاتی نوظهور است، و خواستگاه آن  در صفحه اصلی سایت مجله "نشانه شناسی شناختی: مجله میان رشته ای در خصوص ذهن و معنی[3]"  چنین معرفی شده است: "ادغام روش ها و نظریه های توسعه یافته در رشته های علوم شناختی با روش ها و نظریه های توسعه یافته در نشانه شناسی و علوم انسانی، با هدف نهایی ارائه دیدگاه های جدید در عرصه دلالت پردازی[4] انسان و بروز آن در مناسبات فرهنگی

هرمنوتیک، ادبیات، گفتگو با متن

گروه کتاب و رسانه
 ادبیات گفتگو با متن.jpg

سپه وند، عزت الله، 1391،هرمنوتیک، ادبیات، گفتگو با متن، تهران: نشر علم، چاپ اول، 327 صفحه
این کتاب با هدف و با امید به گشودن دریچه‌ای نو به بخشی کهن از متون کهن فارسی و زنده‌کردن و به سخن واداشتن دوبارۀ این متون، به بررسی نگاه ادبای اسماعیلیه به مفهوم «هرمسانگی» و کاربست آن در آثار مکتوب ایشان می‌پردازد.

نسبت زن و مکان در سینمای ایران

نیوشا صدر
11-8(66575).jpg

ماندگاری شخصیتهای سینمایی، متاثر از اتفاقات متفاوت و متنوعی است که بررسی همه جانبه ی آن، پژوهشی گسترده را میطلبد. تنها کارگردانی و فیلمنامه و بازی بازیگران نیست که موجب ماندگاری یک اثر میشود، بلکه شرایط سیاسی، تاریخی و اجتماعی و حتی وضعیت اقتصادی جامعه نیز در آن دخیل است. آثار سینمایی، به دلایل فراوانی ازجمله وابستگی شدید به سرمایه و تغییرات سریع تکنولوژی، پیوندی ناگسستنی با زمان

نشانه شناسی و سینما

رضا بیات
(تصویر: نمایی از فیلم دشت گریان اثر تئو آنجلوپولوس)

تصویر: نمایی از فیلم دشت گریان اثر تئو آنجلوپولوس)؛ امروزه بررسی «سینما» در حوزه ­ی مطالعات علوم انسانی، فارغ از پرداختن به جنبه های زیبایی ­شناسی آن، وارد دیگر جنبه ­ها اعم از جنبه­ های اجتماعی، فرهنگی، سیاسی و غیره شده است. شاید دلیل این امر را بتوان اینگونه توضیح داد که در حال حاضر، سینما در علوم انسانی به عنوان متنی گسترده و فراگیر تلقی می ­شود که از انبوهی از دلالت­ های گوناگون تشکیل شده است.

پیوست: 

نشانه- معناشناسیِ ادبیات 2: نظریه و روش تحلیل گفتمان ادبی

گروه اخبار
IMAGE634622306592798497.jpg

یکی از ویژگی های مهم گفتمان های ادبی ویژگی کنشی است. اما کنش ها در شرایط متفاوت دستخش تغییر می گردند و به همین دلیل جایگاه کنش آنها تضعیف گشته و شرایط برای عبور به گسست فراهم می گردد. گسست گفتمانی در سطوح مختلفی عمل می کند که بررسی آنها نیاز به مطالعه روش مند دارد. گسست می تواند تابع شرایط فرهنگی، عاطفی، هویتی، اخلاقی و تنشی شکل گیرد. اما در این میان گفتمان می تواند وارد یک جریان پادساز

در جستجوی خدا، و کفایت تلویزیون

امبرتو اکو - برگردان : عاطفه اولیایی
Eco-TV.God_.png

زمانی  بود که رها شدگان بشریت، پناه به خدایی می بردند که شاهد رنج های  روزمره شان بود.  امروزه تلویزیون همان عملکرد  الهی را  دارد.

اخیرا در مادرید  سر نهار این پدیده را  با پادشاهم مطرح کردم.  با وجوی که همیشه از اصول جمهوری  راضی بودم سه سال پبش مفتخر به دریافت نشان افتخار  دوک قلمرو ردوندا  ۱  [1] شدم.

انحطاط آرمان: دیسنی لند

امبرتو اکو برگردان عاطفه اولیایی
disnyland-map-1977

  در پی الگویی هستم که از زاویه ی نظری و گمانی می تواند در حیطه ی کنش های آرمانی  قرار گیرد؛  شامل تاثیری شدید و خنثی کننده  است؛ و در بطن ایدئولوژی، حنثی کنندگی،  متعین  فضای خاصی  است  به منظور ساختن وپروردن  نظریات اجتماعی.  این الگو ها و عملکرد ها در توپوگرافی مکانیِ واقعی در کالیفرنیا و در شکل به کار گیری آن توسط بازدیدکنندگانش ظاهر می شود.  از این دید کلی،  گردش در دیسنی لند را می

نشانه ها و کاربری بناها : مطالعه میدانی میدان بهارستان

شیرین حسینی ، نسرین ریاحی پور
DSC01139.jpg

واژه «نشانه شناسی (سیمیولوژی) از "سه مه یون "یونانی به معنای نشانه می آید.» (گیرو،14:1380)«نشانه شناسی علمی است که هدف خود را شناخت و تحلیل نشانه ها و نمادها چه آنها که به صورت زبان گفتاری یا نوشتاری در آمده­اند و چه آنهایی که صورت های غیر زبانی دارند ، اعم از نشانه های فیزیولوژیک ، بیولوژیک ، نظام های معنایی ، نظام های ارزشی ، نمادهای نمادین

سانسور و سکوت

امبرتو اکو برگردان عاطفه اولیایی
امبرتو اکو

فقط  در سکوت است که  تنها شیوه ی قدرتمند پخش اطلاعات یعنی سینه به سینه  نسج می گیرد.  در دوران سرکوب مستبد ترین نظام ها،  مردم همواره توانسته اند یکدیگر را  از آنچه در دنیا می گذرد با خبر سازند.

هزار تو:خاطره‌نگاری‌های دورنمات در نقد زندگی و زمانه‌اش

گروه کتاب و رسانه
jpg.

دورنمات، فردریش، 1393، هزارتو: خاطره‌نگاری‌های دورنمات در نقد زندگی و زمانه‌اش، ترجمه حدادی، محمود، تهران: نشر نیلوفر، چاپ اول، 224 صفحه

فریدریش دورنمات نویسنده و نقاش نامدار سوئیسی قرن بیستم از چند ویژگی هنرمندی کلاسیک برخوردار است: مانند بزرگان عهد کهن به دانشی چند احاطه داشت، از جمله و خاصه به نجوم، فیزیک، فلسفه و تاریخ هم. با نجوم از کودکی آشنا بود و این دانش از دیرباز به او دیدی خیامی ـ کپرنیکی داده است.

نشانه شناسی شناختی در حیطه فیلم

گروه کتاب و رسانه
 شناسی شناختی در حیطه فیلم.jpg

باکلند، وارن،1393، نشانه شناسی شناخت در حیطه فیلم، ترجمه ی شهبا، محمد، تهران: نشر مینوی خرد، چاپ اول، 228 صفحه
نویسنده در این کتاب بر آن است تا نشان دهد برخی نظریه‌پردازان حیطۀ فیلم، با استفاده از زبان‌شناسی گشتاری زایشی چامسکی به بررسی فیلم پرداخته‌اند. وی به این منظور ابتدا طرحی کلی از نظریه‌های فیلم ارائه می‌دهد و سپس آثار افرادی همچون میشل کولن، روژه اودن، فرانچسکو کاسه‌تی و دومینیک شاتو را تشریح می‌کند.

نشانه شناسی و نقد ادبیات داستانی معاصر:نقد و بررسی آثار ابراهیم گلستان و جلال آل احمد

گروه کتاب و رسانه
golestan-book.jpg

صادقی،لیلا،1392،نشانه شناسی و نقد ادبیات داستانی معاصر (جلد اول)،تهران:نشر سخن،چاپ اول،408صفحه بررسی و نقد آثار ابراهیم گلستان و جلال آل احمد

نشانه‌شناسی ادبی وارد مرحله‌ی جدیدی از فعالیت‌های خود در غرب شده است، حال آنکه در ایران هنوز زمینه‌ای

گریز از تهران یا گریز از اعتیاد : بررسی فیلم خون بازی

نسرین ریاحی پور
wyq8ygsruzhn65qotgee.jpg

خون بازی ( 1385) به کارگردانی رخشان بنی اعتماد تمرکز اصلی خود را بر مسئله ی اعتیاد گذاشته است. فیلم درگیری طبقات فرو دست و فرادست را در رابطه با مواد مخدر نشان می دهد. اعتیاد آن چنان در جان پایتخت نفوذ کرده و قدرت گرفته که نظارت شدید پلیس نیز موفقیتی در پی ندارد. خون بازی فیلم تکان دهنده ایست. شاید کسی این نکته را به خوبی درک کند که درگیری نزدیکی با آن داشته است.

معنای معنا

گروه کتاب و رسانه
 معنا.jpg

سی.کی. اُگدن، آی.اِی ریچاردز،1392، معنای معنا، ترجمه ی محمود فضیلت، مریم نویدی، تهران: نشر زوار، چاپ اول، 389 صفحه
فلسفه معمولاً معناشناسی را اینگونه تعریف می‌کند: تبیین نسبت موجود میان زبان و جهان. در معناشناسی، زبان راه خود را به سوی جهان می‌یابد و عبارات به اشیاء و رخدادهای درون جهان ارجاع می‌شوند.

منطق گفتگویی میخائیل باختین

گروه کتاب و رسانه
 گفتگویی میخائیل باختین.jpg

باختین از بزرگ‌ترین و اثرگذارترین نظریه‌پردازان ادبی در سدۀ بیستم و از برجسته‌ترین اندیشمندان در گسترۀ علوم انسانی شمرده شده است.
نویسندۀ این کتاب که او نیز خود از نظریه‌پردازان نامی ادبیات است در این اثر چیزی مابین گزیدۀ آثارو شرح و تحشیه فراهم کرده است: مهم‌ترین قطعه‌های آثار عمدۀ باختین را عیناً نقل کرده و در خلال آنها به شرح و بسط و تفسیر و توضیح آن قطعه‌ها پرداخته است، به گونه‌ای که نزدیک به نیمی از کتاب، نوشته‌های خود باختین است.

کارکرد گفتمانی سکوت در ادبیات معاصر

گروه کتاب و رسانه
sokoot-leila -book.jpg

صادقی،لیلا،1392، کارکرد گفتمانی سکوت در ادبیات معاصر، تهران: نشر نقش جهان، چاپ اول،383صفحه

سکوت به معنای غیاب هرگونه عنصر زبانی در گفتار و همچنین در نوشتار است که با نبود خود به صورتی متناقض حضوری نشاندار و معنادار ایجاد می کند. سکوت وقتی معنادار است که یک فقدان یا جای خالی در یک بافت گفتمانی به مدلولی دلالت کند که پیوسته به تعویق می افتد.

نشانه شناسی و نقد ادبیات داستانی معاصر(2):نقد و بررسی آثار صادق چوبک و سیمین دانشور

گروه کتاب و رسانه
choobak-simin.jpg

صادقی،لیلا،1393،نشانه شناسی و نقد ادبیات داستانی معاصر(جلد دوم)،تهران: نشر سخن،چاپ اول،342صفحه
مقدمه:
مباحت نشانه‌شناسی ادبیات داستانی در ایران بیشتر در همایش‌ها، کلاس‌های درس، کارگاه‌های آموزشی، پایان‌نامه‌ها و مجلات پژوهشی دانشگاهی مطرح شده‌اند، و کتاب‌های چندانی در این حوزه یافته نمی‌شود که در این میان می‌توان به چند کتاب معدود اشاره کرد،

نظریه نشانه شناسی حروف در متون فارسی

گروه کتاب و رسانه
 نشانه شناسی حروف در متون فارسی.jpg

زمردی، حمیرا،1392، نظریه نشانه شناسی حروف در متون فارسی، تهران: نشر زوار،چاپ اول، 290 صفحه

شیوۀ ترسیم تصاویر خطی و شکل هندسی حروف همواره ذهن بشر متفکر را به خود مشغول داشته است. از قدیمی‌ترین تصاویر کشف‌شده بر روی دیوار غارها تا ابداع خطوط تصویری نظیر هیروگلیف و انواع دیگر آن و سپس تکامل و اختراع خط نزد تمدن‌های مختلف، شاهد تنوع اشکال حرفی هستیم.

رقص کردی در گذر تاریخ

ملیحه درگاهی
kurdish dance.jpg

پیوند میان هنر و انسان شناسی پیوندی عمیق است به طوریکه بخشی از فرهنگ را نمی توان یافت که به گونه ای با هنر عجین نشده باشد. اگر دو جنبه برای فرهنگ در نظر بگیریم و آن را به صورت فرهنگ مادی و معنوی تقسیم کنیم، فرهنگ مادی شامل همه ی ابزار و ادواتی می شود که ساخته ی مستقیم و غیر مستقیم انسان است و در زندگی او به کار می رود، بگذریم از اینکه در حال حاضر ابزار و وسایل به ندرت به شکل دستی

پیوست: 

در جستجوی نشانه ها: نشانه شناسی، ادبیات، واسازی

گروه کتاب و رسانه
culler.jpg

«بیست سال پیش، اگر می‌خواستید بدانید جایگاه نظریه‌ی ادبی کجاست، من می‌گفتم "نشانه‌شناسی" و برای شناخت پیوندهای بین نظریه‌ی ادبی و نشانه‌شناسی، جستجوی نشانه‌های کالر بهترین انتخاب بود. اما آیا امروزه نیز بهترین انتخاب است؟ پاسخ همان است. کالر در هر فصل درباب مسائل و موضوعات اصلی علوم انسانی، مروری اجمالی، نقد، پرسش‌ها و راه حل‌هایی را ارائه کرده است.

تصوف و ساختار شکنی: یک پژوهش تطبیقی

گروه کتاب و رسانه
 و ساختار شکنی.jpg

آلموند، یان،1390،تصوف و ساختار شکنی: یک پژوهش تطبیقی، ترجمه ی رادمهر، فریدالدین،تهران: نشر پارسه،چاپ اول، 252 صفحه

موضوع این کتاب تقابل نظریه‌های «ابن عربی» و «ژاک دریدا» است. در این کتاب تلاش بر آن است که به پژوهش تطبیقی افکار «ابن عربی» و «ژاک دریدا» پرداخته شود. نگارنده در این اثر می‌کوشد «حیرت و متن» را در نظریه‌های این دو دانشمند مطالعه کرده و مشترکات آنها را بیان نماید تا به این وسیله هم عرفان اسلامی را به مخاطب معرفی نموده و هم پیرامون تفکر غربی سخن بگوید.

رابطة نشانه‌شناسی با پدیدار‌شناسی راهکاری برای تحلیل گفتمان ادبی-هنری

حمید رضا شعیری
Neshaneshenasi- 3.jpg

پدیدارشناسی هوسرل سعی دارد تا ما را متوجة این نکته سازد که چیزها حضوری مستقل و خارج از انسان ندارند. در چنین نظامی، مفهوم واقعی چیزها تابع دریافتی است که ما در عمل ارتباط از آنها داریم.  نظام پدیدارشناختی هوسرل در صدد است تا ما را متوجة «اصل چیزها» کند.

تمامی حقوق این پایگاه برای «انسان شناسی و فرهنگ» محفوظ است.