سرآغاز

نشانه شناسی

نظام تنشی و ارزشی از دیدگاه نشانه-معناشناسی سیال الگویی جهت تحلیل گفتمان ادبی

حمید رضا شعیری
images.jpg

این مقاله تلاشی است در جهت ارایة الگویی مناسب برای تحلیل گفتمان ادبی. در واقع، ما با تکیه بر رویکردی نشانه- معناشناختی و پساساختگرا نشان می‌دهیم که در صورت بکارگیری دید‌گاهی پدیداری در هنگام مطالعة نشانه می‌توان همة زوایای حضور زندة آن را مورد مطالعه قرار داد. تجزیه و تحلیل شعر "ققنوس" نیما تأکید بر این نکته

1977: لحظه­ ای کلیدی در پیدایش جامعه­ شناسی زبان در فرانسه

فرانسواز گادت برگردان مریم ایروانی
EDL_Logo1.jpg

چکیده:در سال 1977، شماره ­ای از مجله فرانسوی زبان­شناسی زبان­ها،که در باب ماریسم بود توانست، در شرایط آکادمیک فرانسه، نقش تعیین کننده ای را در ظهور زیر رشته­ ی جدیدی از زبان­شناسی، یعنی جامعه شناسی زبان، ایفا کند. آنچه در اینجا به شکل عام مورد بررسی قرار می­گیرد، ظهور این زیر رشته( عوامل مثبت و منفی) و همچنین نقشی است که مباحث بزرگ موضوعی در این حوزه ایفا می­کنند. به گونه ­ای صریح­تر، ما

تحلیل اتنوگرافیک یک ژست در یک عکس قدیمی

فاطمه سیارپور
grand ma-pa.jpg
این عکس متعلق به زن و شوهری کهن‌سال است که در سال‌های دهه‌ی 30 با یک دوربین ابتدایی از آن‌ها گرفته شده است. به تعبیر امروزی و با نگاه نشانه‌شناسی (semiology)، ژست (gesture)این زن و شوهر را می‌توان چنین تشریح کرد:
 نگاه خیره (gaze)به دوربین ندارند، در عوض به زمین خیره شده‌اند، افق‌های دوردست را نگاه نمی‌کنند، حتا می‌توان گفت چشمانشان نیز

کارگاه نشانه ـ معناشناسی گفتمان

گروه اخبار
Untitledlast.jpg

کارگاه نشانه ـ معناشناسی گفتمان در هشت جلسه با تدریس دکتر حمیدرضا شعیری در مرکز فرهنگی شهر کتاب برگزار می‌شود.
در این کارگاه برای تسلط به روش و الگوی مطالعه‌ی علمی گفتمان‌های ادبی با تکیه بر رویکرد نشانه ـ معناشناختی،  نظریه‌ها و الگوهای نشانه ـ معناشناسی ادبیات و کاربرد آن‌ها در تحلیل گفتمان‌های ادبی بیان می‌شود. مباحثی که در این دوره‌ی آموزشی طرح می‌شود، بدین شرح است:

نشانه شناسی و دیزاین نحوه‌ی ارتباط : در جستجوی زبان بازار

فرانسوآ بوبری برگردان مهدیه فرشادجو
logo_rush.png

در این مقاله، دیزاین نحوه‌ی ارتباط به معنای اجماع زبانهای گوناگون، و نه زبانهای طبیعی، تعریف شده است. زبانهایی که در اقتصادتجاری حال حاضر ما برای هدایت و تسهیل معاملات بین کنشگرهای اجتماعی که در عرصهی عرضه و تقاضای مالی نقش دارند، مورد استفاده قرار می‌گیرد. آنچه دراینجا با عنوان "دیزاین نحوه‌ی ارتباط" آورده شده است

تحلیل نشانه شناختی یک عکس اثر هنری کارتیه بروسون

بوکت آلتینبوکن برگردان سحر جلیلیان
Bresson.jpg

در این مقاله هدف ما تحلیل یک عکس اثر هنری کارتیه- بروسون ، بر پایه اصول نشانه شناسی دیداری می باشد. با ارجاع به تحقیقات گروه µ ، کوشش خواهد شد تا خوانشی از این عکس در دو وجه ارائه گردد ، وجه تجسمیو وجه تمثیلی این تحقیق، به بررسی نقش نشانه های تجسمی در فرایند تعبیر نشانه های تمثیلی می پردازد.

حلقه نشانه شناسی تهران ده ساله شد!

ابراهيم سليمي كوچي
logo3orange.png

حلقه نشانه شناسی تهران ده ساله شد. ده سالگی این حلقه را می توان باور کرد. منظورم این است که می توان شور و پرسشگری، کنجکاوی و شادمانی و اشتیاق و چالاکی ده سالگی را در پیشانی این طایفه دید. و این البته کم موهبتی نیست.

ترجمه فصل دوم کتاب «انسان‌شناسی زبان‌شناختی»: نظریه‌های فرهنگ (بخش اول)

الساندرو دورانتی ترجمه مهرداد امامی
main.gif

متن پیش رو ترجمه‌ی فصل دوم کتاب تأثیرگذار الساندرو دورانتی، زبان‌شناس برجسته‌ی ایتالیایی و استاد انسان‌شناسی در دانشگاه کالیفرنیا است با عنوان انسان‌شناسی زبان‌شناختی (1997) که یکی از مهم‌ترین و پایه‌ای‌ترین کتاب‌های مقدماتی در جهت شناخت زیرشاخه‌ی زبان‌شناسی در علم انسان‌شناسی است. دورانتی تألیفات و پژوهش‌های زیادی در رابطه با انسان‌شناسی زبان‌شناختی دارد که از آن میان می‌توان به از دستورزبان تا سیاست: انسان‌شناسی زبان‌شناختی در دهکده‌ای واقع در ساموآی غربی (1994)، واژگان کلیدی در زبان و فرهنگ (2001)، مدخلی در انسان‌شناسی زبان‌شناختی (2004) و کتاب راهنمای جامعه‌پذیری زبانی (2012) اشاره کرد.

پیوست: 

سازه­ های بنیادین برآمد سوء­تفاهم

محسن حافظیان
moyenne.jpg

واژۀ «سوء تفاهم» را هم به تکرار شنیده ایم و هم به تکرار به کار گرفته ایم. در گذران زندگی هرروزه، از سوء تفاهم آنجا سخن رانده ایم و شنیده ایم که گویی واژگان و گزاره های زبانی توان پردازش فهم در نزد شنونده و یا ساخت و انتقال نظر گوینده را نداشته اند. اگر از میان همۀ نشانه های ممکن زندگی انسانی تنها به نشانه های زبانی بسنده کنیم، سوء تفاهم زبانی آن جا روی می دهد که گوینده و شنونده به زبانی

از اصول تحلیل نشانه -معنا شناسی تا بکار گیری آنها

ژک کورتس برگردان حسن زارعی
peirce.gif

هگل: قوانین، اصول باقی نمی مانند، بخودی خود ارزشی ندارند. عملی که آن ها را بکار می گیرد و باعث می شود وجود داشته باشند، نیاز انسان است، میل و سپس دلبستگی و شیفتگی اوست.

نمودار و الگوی تنشی، در نظریه ی فونتانی و زیلبربرگ

لویی هربر برگردان: مطهره مرادیان
th4.jpg

الگوی تنشی که طرح نشانه شناسی پست گرماسی است توسط فونتانی و زیلبربرگ معرفی شده است. در این الگو، ارزش ارائه شده از ترکیب دو بعد ایجاد شده است: گستره و فشاره. گستره، پهنایی است که فشاره بر آن اعمال میشود. این بعد مربوط به کمیت، تنوع، و گستره ی مکانی و زمانی پدیده هاست.

دهمین همایش حلقه نشانه شناسی تهران: اخلاق و نشانه شناسی

گروه اخبار
Sans titre.jpg

دهمین هم اندیشی حلقه نشانه شناسی تهران، با موضوع نشانه شنناسی و اخلاق، روز 14  اسفند 1392، در دائره المعارف بزرگ اسلامی، در دارآباد تهران برگزار می شد.  برای اطلاع از  سخنرانان و شرایط مشارکت در این برنامه  به  فایل پیوست  رجوع کنید.

استوارت هال و میراث مارکسیسم انگلیسی

مهرداد امامی
tumblr_mztbm5go3T1qaihw2o1_1280.jpg

استوارت هال، جامعه‌شناس و نظریه‌پرداز برجسته‌ی مطالعات فرهنگی، و از سردبیران بنیان‌گذار نیو لفت ریویو، 10 فوریه 2014 در سن 82 سالگی پس از جدال با سرطان درگذشت. هال نخستین فردی بود که واژه‌ی «تاچریسم» را بر سر زبان‌ها انداخت و در تمام این سال‌ها کوشید با وجوه تماماً مخرب نولیبرالیسم بریتانیایی به عنوان هارترین الگوی نولیبرالیسم در سطح عمل و نظر مبارزه کند. یکی از آخرین

روایتی‏ ازاسطوره ‏های آب ایران زمین: آناهیتا؛ایزدبانوی‏ آب

سودابه فضائلی
th4.jpg

از میان چهار عنصر، آن‌یک که واقعیت را بازمی‌تاباند و چون آینه آن را  منعکس می‌کند، آب است. اگر هر یک از چهار عنصر را به مرحله‌ای از سلوک درونی وابسته بدانیم، آب معرفت است. معانی نمادین آب را می‌توان در سه مضمون اصلی خلاصه کرد: چشمه‌ی حیات، وسیله‌ی تزکیه و مرکز زندگی دوباره. این سه مضمون در قدیم‌ترین سنت‌ها متلاقی می‌شوند و ترکیبات تخیلی گوناگون و در عین‌حال

گفنگو با محمد رضا اصلانی: افسانه‌های ایرانی و سینمای مستند و آیینی

علیرضا حسن زاده
13920528202342330_PhotoL.jpg

مقدمه: در طی یک دهه اخیر از فعالیت هایم، با محمد رضا اصلانی آشنا شدم و او همواره با حضورش به برنامه هایی که بر پا داشته ام با دانش و آگاهی های عمیق خود، ژرفایی افزون تر بخشیده است. نشست های مردم شناسی ایرانی، چالش ها و پرسش ها، و همایش هایی چون کودک و واقعیت اجتماعی، خوراک و فرهنگ، دانش فولکلور در ایران و....در اصلانی که کارگردان توانای سینمای مستند و داستانی ایران

نشست پانزدهم «یکشنبه های انسان شناسی و فرهنگ»: الوهیت زن و تندیسک های پیشا تاریخ

گروه اخبار
final-.jpg

طراح پوستر: محسن صف شکن
پانزدهمین نشست «یکشنبه های انسان شناسی و فرهنگ» با موضوع: «الوهیت زن و تندیسک های پیشاتاریخ » روز یکشنبه 6 بهمن ماه 1392، در زمان و مکان همیشگی(میدان ولیعصر، ابتدای بلوار کشاورز، مرکز مشارکت های فرهنگی هنری شهرداری تهران) از ساعت 4 تا 7 بعداز ظهر  برگزار خواهد شد. در این نشست فیلم «تمرین های ناپیدایی» اثر کلودیو پاتزینزا (محصول بلژیک و فرانسه،  به زبان فرانسه با زیر

انسان و جامعه در دواثرسینمایی حسن بنی هاشمی

بنیامین انصاری نسب
از راست به چپ کیانوش عیاری،حسن بنی هاشمی،زاون قوکاسیان و ابراهیم حقیقی

چکیده :  دراین مقاله دو اثر سینمایی حسن بنی هاشمی به‌نام‌های برکه خشک و نهنگ با استفاده از رویکرد جامعه شناسی هنر و نشانه شناسی سینما مورد بررسی قرار گرفته است.
این مقاله بر آن است که شناخت بهتری را  می­توان از افراد و جامعه با مراجعه به آثار هنری فراهم نمود . این ادعا با نظریه گلدمن در حوزه جامعه شناسی هنر توجیه شده  است. با استفاده از نقد درون نگر معنای آثار ادراک شده سپس با به کارگیری نقد برون نگر و رویکرد جامعه

پیوست: 

انسانیت : تاریخ اخلاقی سده ی بیستم

نسرین ریاحی پور
18886502.jpg
انسانیت : تاریخ اخلاقى سده ى بیستم / جاناتان گلاور/ مترجم افشین خاکباز / ویراستار خشایار دیهیمى / تهران : آگه ،١٣٩٢
به غیر از دلایل ظاهری علاقه ی انسان به جنگ دلایل آزاردهنده تری نیز هست . این دلایل ، دیدن مرگ از نزدیک ، هیجان کشتن و نابود کردن ، و حس جنسی قدرتمندی است که با همه ی این عوامل مرتبط است . جنگ برای مردان ، نزدیک ترین چیز به احساس زایمان در زنان

نظام تنشی و ارزشی از دیدگاه نشانه-معناشناسی سیال: الگویی جهت تحلیل گفتمان ادبی

حمید رضا شعیری
NimaYushijHadi2.jpg
تصویر:نیما
نشانه‌شناسی ساختگرا متکی بر رابطه‌ای تقابلی بود. این رابطه‌ها ما را با نظام‌های بسته و مکانیکی در حوزۀ معنا مواجه می‌ساختند. چرا که اغلب آنها قطب های معنایی از پیش تعیین شده بودند که به نوعی به اثبات آنها در متن مورد مطالعه پرداخته می‌شد. همانطور که می‌دانیم، آ. ژ. گرمس (A. J. Greimas) نظام تقابلی و دو قطبی در حوزۀ معنا را به «مربع معنا»
پیوست: 

این فقط یک عکس نیست!

نسرین ریاحی پور
al-pacino-the-godfather-sicily-mobsters.png

این عکس تصویر زیبایی است . دو مرد که روی صندلی نشسته اند . یکی اندکی جلوتر و دیگری در پشت او با تفنگی عمودی در دست . لباس هاشان گرد دارد و کفش های مرد جلویی که کف آن رو به بیننده است خاکی است . او جلیقه به تن دارد. عکس سیاه و سفید و روستایی است اما آن چه از دیدنش به ذهن می آید خاطره ی آمریکا  است .

گزارش سیزدهمین یکشنبه‌ انسان‌شناسی و فرهنگ: نشانه‌شناسی و فرهنگ

منیژه غزنویان و فاطمه سیارپور
IMG_9643.JPG

سیزدهمین نشست یکشنبه‌های انسان‌شناسی و فرهنگ، با عنوان «نشانه‌شناسی و فرهنگ» در روز 15 دی ماه 1392 با سخنرانی دکتر فرزان سجودی، (دانشیار گروه نمایش دانشکده سینما و تئاتر دانشگاه هنر تهران و عضو حلقه نشانه‌شناسی تهران) برگزار شد. در این نشست همچنین مستند «درخت پارسیک» به کارگردانی حسن نقاشی پخش شد که خود او نیز در جلسه حضور داشت و توضیحاتی درباره فیلمش ارائه داد. جلسه طبق روال با پرسش و پاسخ و گپ و گفت دوستانه پس از آن به پایان رسید.

پیوست: 

تراغودی یک کلان‌شهر

سودابه فضایلی
phpThumb_generated_thumbnailjpg.jpg

چیست که آنها را نقشی بر آینه کرده، با چهره‌های بی‌تفاوت؟ شیشه حصاری برای آنان نیست. آنهاهم در آینه‌ها به معرض فروش گذاشته شده‌اند. فرق زیادی نیست میان آنها و مانکن‌های پوشالی مغازه‌ها و مرد نمکی هزاران سال پیش، و تندیس‌های باستانی موزه‌ها. من می‌دانم که اصلانی یک اومانیست است، پس چه اتفاقی افتاده که مردمِ این کلان‌شهر را بدینگونه دیده، آیا ما تغییر کرده‌ایم، آیا کرونوس اینگونه ما را بلعیده، فرزندان خود را و دیگر امیدی نیست مگر اینکه ما را بالا بیاورد، ما خدایان کوچک اساطیری را.

جهان «هولوگرافیک» مهرجویی

مهرداد امامی
IMG_7610.jpg

در خبرها آمده بود که داریوش مهرجویی در مراسم ختم خواهرش عنوان کرده که آلودگی هوای تهران سبب مرگ او بوده و از مسئولین امر (خانم ابتکار و شهردار تهران) خواسته تا دست از حرف زدن بشویند و به معضل آلودگی هوا جدّاً رسیدگی کنند. (1) فارغ از اینکه دغدغه‌ی جناب مهرجویی چقدر راستین بوده و آلودگی هوا چه خسارت‌هایی به زندگی شهری در تهران وارده کرده، باید به مهرجویی و هنرمندان

انسان به مثابه هستنده بی­جهت

وحید میهن پرست
ours_blancs.37375.jpg

چکیده: در این مقاله در ابتدا به ساختاریابی جهان حیوانات بر اساس غرایز پیشینی و یا به عبارتی نشانه های تک سویه پرداخته می شود و در ادامه نیز ساخته شدن جهان انسانی براساس دال لکانی مورد بررسی قرار می گیرد. در پایان به این نتیجه رسیدیم که انسان هستنده ای است ذاتاً بی جهت و از این روی همواره در پی جهت و هدایت شدن است. انسان هستنده ای است که مهمترین نیازش در زندگی دسترسی به افق جهتمندی است.

دهمین همایش حلقه نشانه شناسی تهران: اخلاق و نشانه شناسی

گروه اخبار
url.png

دهمین همایش حلقه نشانه شناسی به موضوع  رابطه میان اخلاق و نشانه شناسی اختصاص دارد و در اسفند 1392 در تهران برگزار می شود. برای  اطلاعات بیشتر درباره  این  همایش به متن فراخوان  در پوستر آن  مراجعه کنید.

پیوست: 

بررسی روابط بینا نشانه ای سیمرغ با نظام ادبی آن در منطق الطیر عطار

مینا دوستی
Sassanid_silver_plate_by_Nickmard_Khoey.jpg

سرزمین ایران جایگاه تجلی اساطیر بسیاری است که ظهورشان در دامان هنر و ادبیات حضورشان را تداوم و رونق بخشیده است. اسطوره هایی که بارها مورد تحلیل واقع شده اند اما باز هم این گنجایش را دارند که از منظری تازه مورد نگرش و بررسی قرار گیرند. آثار بزرگانی چون عطار، سهروردی، حافظ و سعدی که علی رغم تحقیقات بسیار هنوز هم افق های نویی را در اختیار ما قرار می دهند و این به جهت دارا بودن پتانسیل قابل توجهی است که

پیوست: 

نظریه های بنیادین در تحلیل گفتمان

آلفا عثمان بري ترجمه ی نداترابي، سحر جليليان، حسن زارعي
loadimg.php_.jpg

از سال های 60، یک حوزه ی پژوهشی مستقل با موضوع گفتمانبه گونه ای کلی در چهارچوب تحول علوم زبان جای می گیرد. در همین سال ها، روابط پیچیده ای میان تحلیل گفتمان و زبان شناسی ایجاد می گردد که پیوسته نیاز به یک تعریف دوباره دارند زیرا تحلیل گفتمان بیشتر یک مکتب علمی است که در تقاطع با علوم دیگر قرار می گیرد و دارای هدف، چهارچوب های روان شناختی و مفاهیم خود است و یک شاخه ی محدود را در برنمی گیرد.

تأملی بر نظریۀ صورت­های معناشناسی : انگیزه / نما / موضوع

حسن فاضل کاشانی
images1.jpg

«معنا» چیست و «نشانه» کدام است؟ چه تفاوتی میان معنا و دلالت واژگان به واقعیتِ هستی است؟ آیا «واژه» همان «چیز» است؟ پرسش هایی از این دست نه فقط مشغله ذهنی در زبانشناسی امروز، بلکه در هماره تاریخ، بغرنج‌ترین مسئله نظریِ زبان، فلسفه، مذهب و علم و آنچه کاسیرر «فرهنگ» می‌نامد، بوده است. برداشت لحظه ای و مستقیم از دلالت یابی واژگان بر پدیده ها، ما را به جوهر سازندۀ معنا راهبر نیست چرا که در پس ارجاع واژه به واقعیت، چیزی فراتر موجود است که در بر گیرندۀ معنا است.

تحلیل خرده معنایی و موضوعی

بابک اشتری
Semiotics.jpg

بر اساس تعریف پوتیر ، مجموعه معنا همانگونه که از اسم آن پیداست از مجموعه ی خرده معناهای یک نشانه¹¹ تشکیل شده است. مجموعه معنا جوهره ی مدلول معنایی نشانه است.خرده معنایک ویژگی معنایی متمایز، از جوهره ی دلالت معنایی یک نشانه یا،  به طور نسبی، مجموعه ای فرضی از نشانه هاست.

گزارش ششمین نشست «یکشنبه‌های انسان‌شناسی و فرهنگ»: نشانه‌شناسی و معنا

منیژه غزنویان
IMG_8615.JPG

ششمین نشست هفتگی از مجموعه برنامه یکشنبه­های انسان­شناسی و فرهنگ در روز 26 آبان ماه 1392 و با موضوع «نشانه و معنا» در مرکز مشارکت­های فرهنگی و هنری شهرداری تهران برگزار شد و طبق روال این نشست ها، با دو سخنرانی و پخش فیلمی مستند پیرامون بحث همراه بود. در این نشست، ابتدا با حضور کارگردان، فیلم مستندی با عنوان «چیغ» اثر « محمدرضا اصلانی» پخش شد و سپس دکتر حمیدرضا شعیری

تمامی حقوق این پایگاه برای «انسان شناسی و فرهنگ» محفوظ است.