سرآغاز

فرهنگ فرانسه

فوکو؛ عصر کلاسیک و نظم اشیاء

زهره روحی
foucault.jpg

بررسی «نظم اشیاء »، اثر میشل فوکو، در بحث حاضر، فقط به «نظم اشیاء» می‌پردازیم . بررسی «دیرینه‌شناسی علوم انسانی» را  در بحث قبل از نظر گذراندیم.
قرن شانزده میلادی (رنسانس) از نظر میشل فوکو مبتنی بر«شباهت»ها است؛ وی در کتاب «نظم اشیاء» می‌کوشد تا صورت منسجم این نظم را ارائه دهد. نظریه‌ای که تمام سخنش این است که شبکه‌ی معنایی در عصر کلاسیک بر اساس شباهت‌ و بازنمایی‌ها تأسیس یافته است.

2014 و اشباح 1914

آلن وودز ترجمه مهرداد امامی
British_55th_Division_gas_casualties_10_April_1918.jpg

با فرا رسیدن سال جدید، خاطرات یک سال نوی دیگر، یعنی مشخصاً یک قرن پیش در سپیده‌دم 1914، زمانی که میلیون‌ها انسان به سمت ورطه‌ای هولناک، تو گویی در یک رویا، هدایت می‌شدند، مجدداً زنده می‌شوند.
در روز تحویل سال آن سال (1914)، افراد معدودی توانایی پیش‌بینی وقایع پیش‌روی خود را داشتند. یکصد سال از زمان نبرد واترلو گذشته بود و خاطره‌ی جنگ‌دست‌کم در بریتانیا‌ از یادها رفته بود. جنگ در آفریقای جنوبی، زدوخوردی بیش نبود و با پیروزی خاتمه یافت.

فوکو، مفسر و تبیین‌گر علوم انسانی

زهره روحی
images.jpg

بررسی «دیرینه شناسی علوم انسانی»، میشل فوکو، ترجمه یحیا امامی
اصولاً دیرینه‌شناسی‌های میشل فوکو از شهرت و اهمیت خاصی برخوردارند و کسانی که پیگیرانه کارهای او را دنبال می‌کنند، به خوبی می‌دانند که عموماً همه‌ی آنها چه در خصوص روش و چه به لحاظ محتوای نظری، تقویت کننده‌ی این اندیشه و ذهنیت‌‌اند‌ که شکوفایی عصر

هنر و سیاست از نگاه ژاک رانسیر

رضا بیات
IMG_1529.jpg

تصویر: رانسییر
در نگاه اول، حرکت در قلمروِ دو حوزه­ ی گسترده در انسان شناسی یعنی انسان شناسی هنر و انسان شناسی سیاسی بطور همزمان، شاید بعید به نظر برسد و شاید هم، سنگ بزرگی نشانه ی نزدن چرا که وسعت هریک از آنها در حدی است که گوشه ای از هریک، تمامیِ سالهای یک عمر و همچنین سعی و تلاشی فراوان را می طلبد. در اینجا هم البته، صحبت از حرکت در دو قلمرو بطور همزمان نیست، بلکه کشف و

نخستین موسسات آموزش زبان فرانسه در ایران / مدارس میسیون: مدرسه سن ژزف

سعیده بوغیری
dfc4229b17ac0295bceabd7eb4f0e140.jpg

 سرانجام در آرامشی نسبی پس از بلبشوهای سیاسی روسیه و ترکیه و فرانسه و انگلستان و آمریکا و تفرقه افکنی ها و هجوم رنگارنگ کردها و ترک های عثمانی و میسیونرهای مسیحی از فرقه های گوناگون، در سال 1259 ش/1297ق/1880م راهبه های سن ونسان دو پل از کاتولیک های لازاریست در خیابان ارمنیان دروازه قزوین تهران، مدرسه ابتدایی دخترانه "سن ژوزف" را تاسیس کردند. چندی بعد نیز

محمد ارغون چگونه از اسلام سخن می گوید ؟

نسرین ریاحی پور
1313508278.jpg

محمد ارغون در یکم فوریه سال 1928م در شهر تاهرت میمون الجزایر در خانواده‌ای بربری و از طبقات پایین اجتماع به دنیا آمد. تحصیلات متوسطه را در شهر اوران و تحصیلات عالی را در الجزیره و سپس در پاریس به پایان رساند. او زبان فرانسه را به عنوان زبان دوم، و زبان عربی را به عنوان زبان سوم فراگرفت و مدتی در پاریس به کار تدریس زبان و ادبیات عرب پرداخت و طی سال‌های 1956 تا

مردن برای ارباب خود : از ارکان اصلی هر حکومت؟

نیکلا ژورنه / گروه مترجمان پیشرو
bio (8).JPG

در ترجمه ی دو مقاله ی قبلی در مورد آلن تستار ، در مقاله ی اول با عنوان آلن تستار ، یک انسان شناس منحصر به فرد (http://www.anthropology.ir/node/20906 ) به بیان دیدگاه او پیرامون نظریه ی الهه - مادر پرداخته و در مقاله ی دوم با عنوان  " الهه و دانه ، سه رساله در باب ادیان عصر نو سنگی " ( http://www.anthropology.ir/node/21021 ) آخرین اثر چاپ شده از

الهه و دانه ، سه رساله در باب ادیان عصر نو سنگی

نیکلاس ژورنه ترجمه ی گروه مترجمان پیشرو
280px-Ankara_Muzeum_B19-36.jpg

تصویر: بانوی کتل هویوک
آلن تستار ، با معیار قرار دادن حقایق باستان شناسی خاور نزدیک ، صحت نظریه هایی را که پیدایش کشاورزی را با به قدرت رسیدن الهه ها مرتبط میدانند زیر سوال میبرد. وی همچنین نظریه ی مکمل آیین گاوپرستی را که به پرورش حیوانات پرداخته است تکذیب میکند.او در نهایت ، اشاره ی مستقیمی به شکننده بودن استدلال هایی که هنوز هم در باستان شناسی مطرح میشوند کرده و برای مثال از " شاخ گاو " یاد میکند که بیشتر

آلن تستار ، یک انسان شناس منحصر به فرد

نیکلا ژورنه گروه مترجمان پیشرو
portrait.jpg

آلن تستار، مردم شناس ، مدیر مرکز مطالعات CNRS در روز دوشنبه ، دوم سپتامبر ، در سن 67 سالگی ،دار فانی را وداع گفت.  وی  که  در اکول ده مین،  مهندسی خوانده بود به سمتانسان شناسی کشیده شد و در سال 1975 تحقیقی در عین حال بلندپروازانه و بدیع برای مطالعه ی زیر و بم پویایی جوامع انسانی  و حرکت آنها به سمت ساختارهایی مدرن انجام داد. آلن تستاربا برقراری ارتباط بین

نخستین موسسات آموزش زبان فرانسه در ایران: مدرسه سن لویی

سعیده بوغیری
75781_17AfRBnE.jpg

 مدرسه سن لویی، یکی از مدارس میسیونرهای لازاریست فرانسوی در ایران بود. این میسیونرها در زمان محمدشاه قاجار و همزمان با مبلغان آمریکایی به ایران وارد شدند. دوره 14 ساله سلطنت محمدشاه (1848-1834؛ 1264- 1250ق) به اظهار هما ناطق، دوره ای شگفت انگیز است که از نگاه تحلیلگران تاریخی به دور مانده. این دوره برای ایرانیان، دوره آزادی اعتقاد و بیان بود، نیز شکنجه بدنی و کشتن، ممنوع یا لغو شده

روشنفکران علیه چپ: مورد فرانسه (1)

گئورگ راس ترجمه مهرداد امامی
5955.jpg

*مقدمه‌ی مترجم: مقاله‌ی بلند گئورگ راس در مورد رابطه‌ی روشنفکران فرانسوی با اندیشه‌ی چپ در خلال سال‌های نیمه‌ی دوم قرن بیستم، به‌ویژه در دهه‌های 60 و 70 میلادی، به خوبی نشان می‌دهد که چگونه نسلی از روشنفکران راه خود را از آرمان‌های زندگی اجتماعی انسان از قبیل عدالت‌خواهی، مبارزه با استثمار و تلاش برای ایجاد بدیل در برابر وضع موجود جدا می‌کنند و از روشنفکری هویتی خلل‌ناپذیر می‌سازند که گویی هیچ چیز توان مقابله با آن را ندارد. ترجمه این مقاله در قالب چند بخش ارائه خواهد شد.

میراث فلاسفه بخش پنجم: روش درستِ راه بردن عقل با دکارت

مریم نصراصفهانی
Descartes

اشاره: این یادداشت پنجمین شماره از مجموعه یادداشتهایی است که بنا دارد به بازخوانی ردپای برخی فلاسفه در حوزههای مختلف فکری-فرهنگی بپردازد، در دور اول مطالب نگاهمان متوجه گوشههایی از نظریات برخی از برجستهترین فلاسفه غربی است که اندیشیدن ما را روشمند کردند. در یادداشت پیش رو، ابتدا نگاهی به زندگی، روش دکارت و اصول شکِ روشیِ او، به عنوان پدر فلسفه جدید داریم و در ادامه نگاه مختصری به ستایش

امه سزر : « سیاه پوست شاخص و اساسی » (لوموند دیپلماتیک: توامبر 2013)

ماریا داسیلوا ترجمه ی حوا بختیاری
3ba39e84-0d08-11dd-b6a3-a0f6f456bb3a.jpg

سال ۲۰۱۳، مصادف با صدمین سال تولد امه سزر است که در سال ۲۰۰۸ در سن ۹۵ سالگی از دنیا رفت . از جمله  ادای احترام ها و بزرگداشت هایی که برای شاعر و نمایش نامه نویس مارتینیکی – که امروز در پانتئون جا دارد – گرفته شد، انتشار آثار وی در ماه نوامبر در Pleiade ، درخاطره ها باقی است، جایی که شعرایی چون لئون گونتران داماس(Leon Gontran Damas) و  لئوپولد سدارسنگور(Leopold Sedar Senghor) نیز به او ملحق خواهند شد . این سه نویسنده بزرگ  «سیاه وارگی » این مفهوم را از سال ۱۹۳۴ در مجله ی دانشجوی سیاه که خود موسس آن  بودند تجلی بخشیدند

فضای اجتماعی (2)

هانری لوفبور ترجمه ی زهره دودانگه
book lefebvre

چرا من می گویم که طبیعت تولید نمی کند (produce)؟ معنای اصیل واژۀ [فعل تولید کردن] به تضادی اشاره دارد: آغاز کردن و پیش بردن (1)، به وجود آوردن از عمق (2)؛ و در عین حال طبیعت (nature)، کار و کوشش نیز نمی کند؛ بلکه یکی از ویژگی های معنابخش آن، این است که خلق می کند. آنچه خلق می کند، برای مثال افراد انسانی، به سادگی از این پس افزایش می یابند، به سادگی پیدایش می یابند. طبیعت چیزی در بارۀ

نظریه های بنیادین در تحلیل گفتمان

آلفا عثمان بري ترجمه ی نداترابي، سحر جليليان، حسن زارعي
loadimg.php_.jpg

از سال های 60، یک حوزه ی پژوهشی مستقل با موضوع گفتمانبه گونه ای کلی در چهارچوب تحول علوم زبان جای می گیرد. در همین سال ها، روابط پیچیده ای میان تحلیل گفتمان و زبان شناسی ایجاد می گردد که پیوسته نیاز به یک تعریف دوباره دارند زیرا تحلیل گفتمان بیشتر یک مکتب علمی است که در تقاطع با علوم دیگر قرار می گیرد و دارای هدف، چهارچوب های روان شناختی و مفاهیم خود است و یک شاخه ی محدود را در برنمی گیرد.

فضای اجتماعی (1)

هانری لوفبور ترجمه ی زهره دودانگه
production

عکس: تولید بمب افکن حمله، زنان در کارخانه لانگ بیچ کالیفرنیا، 1942؛ منبع: ویکی پدیا
پروژه ما مستلزم آزمون بسیار دقیق مفاهیم و ترمینولوژی مرتبط با آن هاست، به ویژه به این دلیل که عبارت «تولید فضا» (the production of space) متشکل از دو اصطلاح است که هیچ یک تا کنون به درستی تصریح و ابهام زدایی نشده اند.

هنر و هنرمند در نظریه ژولیا کریستوا

زهره روحی
JULIA_KRISTEVA_Opale-photo-John-Foley.jpg

ژولیا کریستوا (1941ـ )، متفکر بلغاری ـ فرانسوی از منتقدان و افشاءگران رسانه‌ای شدن جهان حاضر است. به باور او سیاست‌گذاری‌های مافیایی و توتالیتر در عصر حاضر باعث سوء استفاده از  امکانات تکنولوژیکی شده است از اینرو هویتی که جوامع یافته‌اند رسانه‌ای است، البته با رویکردی منفی؛ منظور او از رسانه‌ای شدن جهان، از کار افتادن فکر و اندیشه در برابر هجوم تصاویر تکنولوژیکی است. بحثی که کریستوا پیش می‌کشد،

گفتگوی نشریه پروگره لیون با آلبر کامو (1951)

ترجمه ی فرشاد نوروزی
535b7d08-cf7b-11de-8694-eef099f7892b.jpg

کینه فی نفسه یک دروغ است. به خودی خود قسمی از وجود انسان را خاموش می دارد. کینه منکر آنچیزیست که در پیشگاه هر انسانی فراخور بذل ترحم است. از اینرو اساساً در خصوص وضع چیزها دروغ می گوید. دروغ فریبنده تر است. ]آدم ها[ گاه بر حسب خودخواهی بی کینه دروغ می بافند. با این وصف فرد کینه توز در ]وهله اول[ از خودش بیزاری می جوید.

ما به کامو نیاز داریم

فاطمه سیارپور
-کامو-جلد-4.jpg

نوشتن عملی است که میان فرد و خودش یک فاصله ایجاد می‌کند، اما این فاصله به معنی دورشدن از خود نیست، بلکه به معنی ایجاد مرزی است تا آفرینش شکل بگیرد. چنین است که نوشتن گاهی دست‌کاری نیز هست، همان‌چیزی که رسانه‌ها به خوبی انجامش می‌دهند. به تعبیر بوردیویی یعنی با دیدن یک برنامه‌ی تلویزیونی یا شنیدن اخبار درباره‌ی یک رویداد، مخاطب همان برداشتی را می‌کند که رسانه دوست دارد برداشت کند و اساسن به

گفت‌وگو با خشایار دیهیمی، مترجم یادداشت‌های «آلبرکامو»: کامو در کشمکش با خود

...
Albert-Camus.jpg

خشایار دیهیمی همواره دغدغه ترجمه آثار آلبر کامو را داشته. او در تمام این سال‌ها آثار متعددی از یا درباره کامو ترجمه یا تالیف کرده که یکی از مهمترین آنها ترجمه رمان «بیگانه» از این نویسنده است. کتاب‌ یادداشت‌ها مجموعه‌ای است از دفترچه‌های یادداشت روزانه برجامانده از کامو که وی طی این یادداشت‌ها شرحی از ایده‌های داستانی، سیاسی، فلسفی و نیز روزنوشت برخی از سفرها و وقایع زندگی شخصی و خصوصی‌اش را آورده

گفتگو با باربارا عبیدالله - بائوبر : دو زبانه بودن کودکان، مشکلات و مزایا

ترجمه ی آریا نوری
f_gholipour20130112084514327.jpg

کودکانی که در زندگی خود با دو زبان متفاوت سر و کار دارند چگونه صحبت میکنند ، فکر میکنند و بزرگ میشوند؟ دو زبانه بودن منبع مشکلات است یا نوعی شکوفایی؟ آیا باید افراد را به آن تشویق کرد؟ ما با باربارا ابدلیلا – باور(Barbara Abdelilah-Bauer) ، زبان شناس ، روان شناس اجتماعی و متخصص دو زبانگی در این مورد صحبت کرده ایم.

برنامه هسته ای ایران: فرانسه مخالف راه حل (لوموند دیپلماتیک: نوامبر 2013)

آلن گرش ترجمه ی آریا نوری
REU-SYRIA-CRISIS_USA-KERRY.jpg

تصویر: فبوس و کری
خیلی سریع بروید و فیلم برنارد تورنیر (۱) با عنوان Quai d’Orsay را ببینید ( و از آن برای دوباره خواندن داستان مصوری که فیلم از روی آن ساخته شده است بهره ببرید) . ماجرای آن توصیفی نسبتا مزاح آمیز از طرز کار وزارت امور خارجه ی فرانسه و تصویری اندکی اغراق آمیز از

نخستین موسسات آموزش زبان فرانسه در ایران: آلیانس فرانسه

سعیده بوغیری
آلیانس فرانسه پاریس 1920

 آلیانس فرانسه، {انجمن ملی برای ترویج زبان فرانسه}ژوئیه سال 1883 م/1300ق/ 1262ش در پاریس تاسیس شد. این کار به ابتکار پل کامبون (Paul Cambon)، رئیس وقت کابینه ژول فری (Jules Ferry) و با تکیه بر کمیته ای متشکل از افرادی چون لویی پاستور، ارنست رنان، ژول ورن، آرمان کولن (Armand Colin) {از ناشران مرجع کتاب های آموزشی فرانسه} و نیز فردینان دو لسپس

نخستین موسسات آموزش زبان فرانسه در ایران: دارالفنون

سعیده بوغیری
دارالفنون

دارالفنون را می توان نخستین مدرسه عالی ایرانی به سبک اروپا دانست. این واژه که معادل عربی "پلی تکنیک" فرانسوی و انگلیسی است، از همین نمونه "مدارس عالی" یا "دانشگاه" های آنان الگو می گیرد. حس نیاز به برخورداری از چنین مدرسه ای در ایران به زمان فتحعلی شاه و به شخص عباس میرزا، نایب السلطنه فرهیخته ایران – که در وامگیری از "تمدن و علوم جدید پیشقدم بود"- و نیز تاکید تحصیل کردگان در فرنگ چون میرزا

نقش اندیشه در تولید مناسبات اجتماعی

موریس گودولیه ترجمه ی مهرداد امامی
godelier.jpg

*مقدمه‌ی مترجم: متن پیش رو ترجمه‌ی بخشی از کتاب امر ذهنی و امر مادی (1986) موریس گودولیه (1934- )، انسان‌شناس برجسته‌ی فرانسوی است که آثار او نقشی عمده در شکل‌گیری شاخه‌ی انسان‌شناسی مارکسیستی در علم انسان‌شناسی داشته است. از دیگر آثار گودولیه می‌توان به دیدگاه‌هایی در انسان‌شناسی مارکسیستی (1973)، عقلانیت و ناعقلانیت در علم اقتصاد (1969) و معمای هدیه (1996) اشاره کرد.

روایت فوکویی از پول

شایسته مدنی
1008409-Michel_Foucault.jpg

فوکو در کتاب نظم اشیاء به مطالعه‌ی حوزه‌های فراموش شده می‌پردازد. او با دیرینه‌شناسی برخی موضوعات علوم انسانی، سعی دارد تاریخ دانش غیر- صوری را به نظم بکشد. او سعی کرده است شماری از عناصر را در کنار هم آورده و آنها را با گفتمان فلسفی‌ای که در دوره‌ی زمانی قرن هفدهم تا نوزدهم رواج داشت، مرتبط کند. فوکو مرزها را دوباره ترسیم کرده و اشیاء دور از یکدیگر را به همدیگر نزدیک‌تر می‌کند.

مقالات قدیمی: نقد کتاب: دوران پیری سیمون دوبوار (1351 )

نویسنده: پری صفا / آماده سازی برای انتشار: ترکان عینی زاده
عکس: 

سیمون دوبوار، زمانی دراز پس از کتاب «جنس دوم» اینک کتاب « دوران سوم» را انتشار داده است.
«دوران سوم» اصطلاحی است که فرانسویان آن را در مورد خزان زندگی به کار می برند و شاید به قیاس، از روی اصطلاحات « نیروی سوم» و «دنیای سوم» ساخته شده باشد.

ویژه چهره ماه اکتبر: تقدیر ساختارگرای آلتوسر و پی‌آمدها

زهره روحی
quote-ideology-has-very-little-to-do-with-consciousness-it-is-profoundly-unconscious-louis-althusser-4041.jpg

به مناسبت تولد لویی آلتوسر ، فیلسوف فرانسوی (16 اکتبر 1918)
تصویر: «ایدئولوژی ارتباط بسیار اندکی با «خودآگاهی» دارد و امری است عمیقا ناخودآگاه : لویی آلتوسر»
اختصاص این مقاله به آلتوسر صرفاً به دلیل نقد نگرش ساختارگرایانة وی نیست، بلکه در وهلة اول او را به عنوان فیلسوف منتقد سرمایه‌داری مورد

نشانه و مطالعه معنا در گذار از نشانه شناسی ساختارگرا به نشانه-معناشناسی گفتمانی با تاکید بر تعامل نشانه شناسی با پدیدارشناسی

سعید اسلامی راد
web_Ferdinand de Saussure--672x359.jpg

تصوبر: دوسوسور
نشانه شناسی که با نظریات فردینان دو سوسور آغاز شد مبتنی بر مطالعاتی بود که  بر وجه ساختارگرایی زبان و نشانه شناسی تاکید داشت. وی با ارائه الگویی دو ساحتی از نشانه آن را امری ذاتی و درون بسته دانست که با حذف مرجع بیرونی برای آن معنایی قطعی، با ثبات و مکانیکی را در نظر گرفت اما در مسیر تحولات و معرفی آن توسط سوسور به عنوان دانش مطالعه بررسی حیات نشانه ها

ویژه چهره ماه اکتبر: نظریه به زبان ساده (12) : «ساختارگرایی»، با نگاهی به نظریات لویی آلتوسر

زهره روحی
althusser_01.jpg

بحث امروز  با مثالی فرضی آغاز  می‌شود: تصور‌ کنید در سازمان بزرگی مشغول به کار هستید که مدیریت آن از طریق انتخابات و رأی گیری نمایندگانی از بین خود کارکنان ، هر چند سال یکبار تعیین می‌شود. معمولاً در چنین مواقعی، تجربه ای که آدمی از خود دارد، تجربة «کنشگر اجتماعی بودن» است.

تمامی حقوق این پایگاه برای «انسان شناسی و فرهنگ» محفوظ است.