سرآغاز

فرهنگ فرانسه

مقالات قدیمی: نقد کتاب: دوران پیری سیمون دوبوار (1351 )

نویسنده: پری صفا / آماده سازی برای انتشار: ترکان عینی زاده
عکس: 

سیمون دوبوار، زمانی دراز پس از کتاب «جنس دوم» اینک کتاب « دوران سوم» را انتشار داده است.
«دوران سوم» اصطلاحی است که فرانسویان آن را در مورد خزان زندگی به کار می برند و شاید به قیاس، از روی اصطلاحات « نیروی سوم» و «دنیای سوم» ساخته شده باشد.

ویژه چهره ماه اکتبر: تقدیر ساختارگرای آلتوسر و پی‌آمدها

زهره روحی
quote-ideology-has-very-little-to-do-with-consciousness-it-is-profoundly-unconscious-louis-althusser-4041.jpg

به مناسبت تولد لویی آلتوسر ، فیلسوف فرانسوی (16 اکتبر 1918)
تصویر: «ایدئولوژی ارتباط بسیار اندکی با «خودآگاهی» دارد و امری است عمیقا ناخودآگاه : لویی آلتوسر»
اختصاص این مقاله به آلتوسر صرفاً به دلیل نقد نگرش ساختارگرایانة وی نیست، بلکه در وهلة اول او را به عنوان فیلسوف منتقد سرمایه‌داری مورد

نشانه و مطالعه معنا در گذار از نشانه شناسی ساختارگرا به نشانه-معناشناسی گفتمانی با تاکید بر تعامل نشانه شناسی با پدیدارشناسی

سعید اسلامی راد
web_Ferdinand de Saussure--672x359.jpg

تصوبر: دوسوسور
نشانه شناسی که با نظریات فردینان دو سوسور آغاز شد مبتنی بر مطالعاتی بود که  بر وجه ساختارگرایی زبان و نشانه شناسی تاکید داشت. وی با ارائه الگویی دو ساحتی از نشانه آن را امری ذاتی و درون بسته دانست که با حذف مرجع بیرونی برای آن معنایی قطعی، با ثبات و مکانیکی را در نظر گرفت اما در مسیر تحولات و معرفی آن توسط سوسور به عنوان دانش مطالعه بررسی حیات نشانه ها

ویژه چهره ماه اکتبر: نظریه به زبان ساده (12) : «ساختارگرایی»، با نگاهی به نظریات لویی آلتوسر

زهره روحی
althusser_01.jpg

بحث امروز  با مثالی فرضی آغاز  می‌شود: تصور‌ کنید در سازمان بزرگی مشغول به کار هستید که مدیریت آن از طریق انتخابات و رأی گیری نمایندگانی از بین خود کارکنان ، هر چند سال یکبار تعیین می‌شود. معمولاً در چنین مواقعی، تجربه ای که آدمی از خود دارد، تجربة «کنشگر اجتماعی بودن» است.

ویژه چهره ماه اکتبر: مفهوم بازتولید در نظریات لویی آلتوسر و پیر بوردیو

خدیجه شرقی
althusser.jpeg

چکیده:  مفهوم بازتولید درنظریات لویی آلتوسر وپی یر بوردیو از اهمیت و جایگاه ویژه ای برخوردار است و هر یک به گونه ای آن را در نظریات خویش به کار گرفته اند..در اینجا با استفاده از روش مقایسه نظریات آلتوسر و بوردیو، به بررسی این مفهوم پرداخته شده است.  به عنوان مثال آلتوسر با رویکرد ساختارگرایانه، بازتولید را در تحلیل هایش مطرح می کند و برای کنشگر نقش چندانی قائل نمی شود و معتقد است که بازتولید از

مترجمان معاصر ایران (فرانسه): رضا سیدحسینی

سعیده بوغیری
رضا سیدحسینی

رضا سید حسینی، از پژوهشگران و مترجمان گرانمایه ایران، مهرماه سال 1305در اردبیل متولد شد. در مدرسه پست و تلگراف تهران به تحصیل در رشته ارتباطات دور پرداخت و سپس به پاریس رفت تا دانش خود را کامل کند. پس از آن هم در دانشگاه یو اس سی آمریکا در رشته فیلم سازی به تحصیل ادامه داد. با آنکه رشته تحصیلی و زمینه حرفه ای سیدحسینی فنی بود، اما طبع لطیف و شوق ادبیات از کودکی در فطرت وی وجود

یاد یاران

جلال ستاری
orginal-photo_report23859.jpg

اگر اشتباه نکنم پس از اتمام برنامة اعزام محصل به اروپا در زمان رضاشاه سپهبد رزم‌آرا که خود در فرانسه تحصیل کرده بود و قوام یافتن شخصیتش را مرهون آن دوران می‌دانست در نظر داشت آن کار را مجدّانه دنبال کند و بنابراین برنامه اعزام محصل را به همان شیوه سابق پی گرفت و این چنین از حسن اتفاق من جزو نخستین گروه محصلان اعزامی به اروپا در عهد پهلوی دوم شدم.

معناشناسی: زبانشناسی نوشتاری در خدمت انواع ادبی

استل ریکووا ترجمه ی گلرخ فولادی
Xxyv9ytadkEIqpMMhZEM_-thb5I.png

بانشناسی نوشتاری در خدمت انواع ادبی
گذر از ادبیات نوشتاری به ادبیات

سخن از ادبیات ، طرح موضوعی مرکب است که می تواند از خلال چندین نقطه نظر در زمینه ی متن و اجزای تشکیل دهنده اش مورد بررسی قرار بگیرد . از انجا که موضوع مورد بحث به مسئله ی زبان می پردازد، متن ادبی در نخستین گام پایه ای عملی از تحلیل زبانشناسی است.

دومین نشست «انسان، شهر، سینما» با حضور امیرعلی نجومیان: حرکت از نظم به سوی آشوب

گزارش از جواد قاسمي
دکتر امیر علی نجومیان

دومین نشست «انسان، شهر، سینما» روز سه‌شنبه پنجم شهریورماه در مرکز فرهنگی شهر کتاب برگزار شد. در این نشست، پس از نمایش فیلم وقت بازی (ژاک تاتی، 1967) دکتر امیرعلی نجومیان به تحلیل آن پرداخت. وقت بازی چهارمین ساخته تاتی، یک کمدی آوانگارد است که ماجراهایش در پاریس می‌گذرد. این فیلم که ساختش سه سال زمان برد، در زمان خود مورد استقبال قرار نگرفت و در گیشه شکست خورد. اما امروز به عنوان

فضایی که ناگهان قدسی می شود: «زیارت»ی انسان شناختی بر رود سن

سپیده پارسا پژوه
Sans titre.jpg

اگر مشاهده و درک معنای مهفوم لائیسته و بیش از آن مفهوم خدا ناباوری(آتئیسم)به معنای کامل فقدان اعتقاد به هر گونه امر "ماورائی" در زندگی روزمره، نحوه بودن و اندیشیدن مردم بسیاری از شهرها و روستاهای جهان سخت و تقریبا غیر ممکن است، اما این پدیده یکی از ویژگی های عمده زندگی پاریسی است. در ماه های اول حضورم در این شهر، دو چیز بیش از همه در این شیوه از زندگی برایم جلب توجه می کرد، اول شدت عقلانیت در

پیوست: 

کشف دوباره الجزایر (لوموند دیپلماتیک: سپتامبر 2013)

علي شيباني ترجمه ی شيرين روشار
carte_algerie_ville_vegetation.jpg

 «بازگشت هائی به الجزایر» (١)، پیش از هر چیز مربوط به بازگشت خود نویسنده است : اکرم بالکئید، همکار لوموند دیپلماتیک، در سالهای ١٩٩٠ به دلیل تهدیداتی که روزنامه نگارها با آن روبرو بودند، کشور خود را ترک کرد و تا سال ٢٠٠٩ به آنجا بازنگشت. سپس ماجرای بازگشت صد نفر که اغلب خوانندگان هفته نامه «زندگی» (La Vie) بودند که پیش از استقلال در الجزیره زندگی می کردند پیش آمد که وی در سال ٢٠١٢

اتوبوس «معترضان» (لوموند دیپلماتیک: سپتامبر 2013)

ترجمه ی شهباز نخعي
beauvoir-sartre-che.jpg

تصویر: سیمون دوبووار، ژان پل سارتر و ارنستو چه گوارا(کوبا، 1960)
جان جراسی، نویسنده امریکایی در کتاب فلسفی خود: «نقدی بر منطق دیالکتیک» (١٩٦٠)، در مصاحبه با ژان پل سارتر برنامه انقلابی خود را به صورتی تصویری تلخیص می کند.

جامعه شناسی بدن

فاطمه سیارپور
 001.jpg

کتاب «جامعه شناسی بدن»(2008) اثر داوید لو بروتون (David Le Breton) فرانسوی بی آنکه بخواهد میان انسان شناسی و جامعه شناسی خط و مرزی مشخص کند به تحلیل مفهوم نوین بدنمندیcorporéité))می پردازد. بنابراین در این کتاب از ملاحظات و پژوهش های انسان شناختی پایه ای برای تحلیل های جامعه شناسانه ساخته و همواره در رفرنس ها و تحلیل هایی که به این مفهوم از زوایای مختلف علوم پایه مانند آناتومی،

سهم ما از شهر چیست؟

سپیده پارساپژوه
Paris.jpg

دنیای زیر زمینی متروی پاریس، شهری یگانه را می سازد که در آن روزانه صدها هزار نفر دائما جابجا می شوند. راهروهای آن، آغشته به بوی ناخوش تلنبار شده هر گونه ترشح بدن انسان و حیوان و فوج عظیم ده هزار نفری آدمی که هر لحظه به سرعت، بدون هیچ توجهی به هیچ کس و هیچ چیز، با صورت هایی که بطور فجیعی بی تفاوت است، فقط از کنار هم عبور می کنند ... تصاویر سرگیجه آور تبلیغاتی، صدای تکراری پیام های

کارگاه ترجمه: از ماهیان تا پرندگان، درباره عکس های فتانه دادخواه

جلال ستاری ترجمه به فرانسه: ناصر فکوهی
Dadkhah202L.jpg

با تماشای این سفرههای رنگارنگِ آب، درخشان چون جواهر و ماهیهای قرمز خُرد و باریک، یادآور پروانه ماهی و پرنده ماهی و خورشید ماهی و زرین ماهی و عنبر ماهی، نفس تازه میکنم؛ چون از سویی، آب روشنایی است، آب آبادانی است، آب داند که آبادی کجاست و راهش را همواره به نرمی یا سیل آسا میگشاید و چون یکجا ماند، میگندد؛ ازینرو آب به غربال پیمودن و آب به ریسمان بستن و آب در قفس کردن و آب در هاون سودن

از ماهیان تا پرندگان: درباره عکس های فتانه دادخواه

جلال ستاری ترجمه به فرانسه: ناصر فکوهی

با تماشای این سفرههای رنگارنگِ آب، درخشان چون جواهر و ماهیهای قرمز خُرد و باریک، یادآور پروانه ماهی و پرنده ماهی و خورشید ماهی و زرین ماهی و عنبر ماهی، نفس تازه میکنم؛ چون از سویی، آب روشنایی است، آب آبادانی است، آب داند که آبادی کجاست و راهش را همواره به نرمی یا سیل آسا میگشاید و چون یکجا ماند، میگندد؛ ازینرو آب به غربال پیمودن و آب به ریسمان بستن و آب در قفس کردن و آب در هاون سودن

ده نکته‌ای که آمریکایی‌ها باید در مورد سوریه بدانند (اگر می‌خواهند تهدید به بمباران را ادامه دهند)

خوان کول ترجمه ی مهرداد امامی
bigstock-syria-3770337.jpg

گفته‌ی معروف «جنگْ روش یزدان برای آموزش جغرافی به آمریکایی‌هاست» به آمبروز بیرس تعلق دارد. به‌رغم مباحث ملی پردامنه در باب مداخله در سوریه، پر بی‌راه نیست که اغلب آمریکاییان نتوانند سوریه را بر روی نقشه پیدا کنند. در ادامه نکاتی کلیدی در مورد سوریه می‌آید که کوشیده‌ام بر آن‌ها تأکید کنم.

گفتگو با پیر بوردیو : آیا جامعه شناسی یک علم است؟

پیر تویلییه ترجمه ی ناصر فکوهی
5418489-pourquoi-les-romanciers-francais-devraient-lire-bourdieu.jpg

هر چند وجود جامعه شناسی را به خودی خود نمی توان زیر سئوال برد، اما علمی بودن این رشته گاه مورد شک قرار گرفته است. گروهی معتقدند که جامعه شناسی چیزی نیست جز یک گفتمان «ادبی» که هنوز رد پای ریشه های فلسفی اش در آن نمایان است. برخی دیگر، بر این باورند  که جامعه شناسی ابزاری است برای  اعتراض سیاسی و گاه موثر، اما بدون آنکه عینیتی در آن باشد. پرسش ما این است، جامعه شناسی واقعا چیست؟ و

خاطرات پر فروش مبارزان جنبش چریکی: خاطرات پر فروش مبارزان جنبش چریکی (لوموند دیپلماتیک: اوت 2013)

پیر دوم ترجمه ی منوچهر مرزبانیان
7-1.jpg

جنگ الجزایز از زبان رزم آورانش
طی چندین دهه، سرگذشت جنگ الجزایر را مورخان –و شاهدان– فرانسوی به انحصار خود درآورده بودند. اکنون روایات مجاهدین و «جنود» (سپاهیانی) رو به فزونی نهاده است که هشت سال در برابر [نیروهای] استعمار مقاومت کردند. این شهادت ها، با همه محدویت هایشان، آغاز دریدن پرده سنگین سکوتی است که تاریخ‌نگاری رسمی در الجزیره بر آن دوران افکنده. اما برخی پرهیزه [تابو] ها همچنان دست نخورده باقی مانده اند.

«من،رییس جمهوری بولیوی، بازداشت شده در اروپا» (لوموند دیپلماتیک: اوت 2013)

اوو مورالس ترجمه ی شهباز نخعي
evo_morales.jpg

افشاگری های آقای ادوارد اسنودن از خصلت رشد یابنده جاسوسی امریکا، واکنش هایی بزدلانه  ازسوی رهبران اروپایی پدید آورد.  اما این رهبران در متوقف کردن هواپیمای رییس جمهوری بولیوی، اوو مورالس، که مظنون به همراه بردن اسنودن فراری بود، تردید نکردند.

دریدا در حیرتِ امر بخشش

زهره روحی
derrida-top.jpg

«پاسخ به پرسش های نشریه  Le Monde des debas (دسامبر 1999)»، ترجمه امیر هوشنگ افتخاری راد
معمولاً «حیرت» زمانی پدیدار می‌شود که ساختارهای معمول و متعارف اندیشه، از عهده‌ی درک امر تناقض‌آمیز برنیاید؛ به بیانی آن هنگام که «پرسش» به معنای واقعی آدمی را درگیر خود کند: بی‌طاقت و درمانده در برابر یک ساحتی بودن روش به کار گرفته‌ی اندیشه. در چنین لحظاتی

دستورالعملی برای انقلاب: آیا مه 68 امروز می‌تواند اتفاق افتد؟

رابرت ژیلدا ترجمه ی مهرداد امامی
may 68.jpg

*مقدمه‌ی مترجم: مقاله‌ی پیش رو، که به قلم یکی از تاریخ‌نگاران مشهور تاریخ قرن بیستم فرانسه نگاشته شده، هر چند سعی دارد صحبت از «می 68» و میراث‌داران آن را با نگاهی تردیدآمیز نسبت به دستاوردهای جنبش روایت کند، اما خود از تردید و دودلی در ارائه‌ی همین روایت رنج می‌برد. ژیلدا یک‌جا از نامربوط بودن مطالبه‌ی «بدیل» به واقعیات در جهان لیبرال/نولیبرال کنونی می‌گوید و جای دیگر از «امید» به الگوگیری‌

مترجمان معاصر ایران: تینوش نظم جو

تنظیم: سعیده بوغیری
تینوش نظم جو

تینوش نظم جو مترجم دوسویه تئاتر کشورمان در سال 1353 متولد شد. در سنین نوجوانی به فرانسه رفت و از آنجا بود که هر دو فرهنگ در وجود او ریشه دوانید و به دل مشغولی دایم او تبدیل شد. در رشته های متعددی چون سینما، به تحصیل پرداخت و عمدتا نیز در شاخه های مربوط به هنرهای نمایشی از جمله تئاتر، نمایشنامه نویسی، کارگردانی و فیلمسازی مشغول است، ترجمه های او نیز به همین شاخه مربوط می شود.

مخالفت ساختگی میان زیبائی شناسی و تعهد هنر و سیاست: باشد که کُنش بازهمزاد رویا گردد(لوموند دیپلماتیک: ژوئیه 2013)

اولین پییه ترجمه ی منوچهر مربانیان
brecht81.jpg

تصویر: برشت
دیری گمان می رفت که هنر «متعهد» به دلیل وجودی ... هنر خیانت کرده باشد. البته نمونه هائی از ویرانگری خلاقیت هائی که در برابر جزم اندیشی های رسمی سر فرود آورده و یا آفرینش هائی که خود را به بیان نظریه ای فروکاسته باشند هم بوده اند. اما گزینه های زیبائی شناختی، حتی وقتی پیوند با ارزش های سیاسی را انکار کنند، باز در بطن آنها نمود می یابند: پایبندی به تعهد در یک اثر هنری هنگامی به راستی در ذات آن

تنها «هزینه کار» مشکل زا نیست: هزینه سرمایه، سوالی که همه چیز را تغییر می دهد (لوموند دیپلماتیک: ژوئیه 2013)

لوران کوردونيه ترجمه ی باقر جهانبانی
crise-de-leuro-union-européenne.jpg

برای توجیه هر گونه رفرم،  رسانه ها و دولت ها بخود می بالند که بدوراز "کهنه" گرائی و با  شجاعت اقدام کرده اند. اما همیشه نتیجه کار در پایان، کاهش دستمزدها و مزایا ا ست. در حالیکه تابوئی وجود دارد که تمام کسانی که مایل به سرمایه گذاری و ایجاد شغل هستند را مایوس می کند: هزینه سنگین  سرمایه.

جامعه‌شناسی فرهنگ و بهگشت فرهنگی: 5- فرهنگ در تئوری‌های جامعه‌شناسی معاصر

سالار کاشانی
bourdieu%20al%20college%20de%20france.jpg

در بخش‌های پیشین نگرش به فرهنگ در برخی از سنت‌ها و متفکرین برجسته‌ی جامعه‌شناسی بررسی گردید. در دهه‌های اخیر در نظریه‌ی جامعه‌شناسی با دسته‌ای از آثار روبروییم که رویکردهای یک‌جانبه و یک‌سونگرانه‌ی موجود در جامعه‌شناسی را مورد نقد قرار می‌دهند. آن‌ها معتقدند جامعه و مناسبات موجود در آن واقعیات پیچیده‌ای هستند که باید آن‌ها را در روابط چندجانبه‌ای که با هم دارند بررسی کرد.

سینما و نگاه خیره"امر تصویری"

امین حامی‌خواه
ژاک لکان

تصویر: لاکان
هنگامی که بر پرده سینما خیره می‌نگریم احساس می‌کنیم که بر روند دگرگونی تصاویر (از جامپ‌کات گرفته تا پلان‌ـ‌ سکانس) تسلط داریم. اما مساله اینجاست که سینما به واسطه "امر تصویری" خود به ابژه‌ای مبدل می‌شود که خیره در چشمان‌مان می‌نگرد آن هم از موضع و جایگاهی که ما نمی‌توانیم آن را ببینیم. سینما در این زمینه شباهت هراس‌آوری با "مرحله آینه‌ای" ژاک لاکان دارد.

آلبر کامو و فلسفه (5)

دانشنامه اینترنتی فلسفه ،ترجمه امیر غریب عشقی
camus1-249x300.jpg

اندیشه گناه و بی گناهی در آثار کامو اصول، ارتباط خاصی با دیگر افکار و دیدگاههای وی دارد: " مخالفت با اندیشه الهیات مسیحی و همچنین الحاد و تاثیرات و عواقب آنها ".کامو به عنوان کسی که قلباً ستایشگر طبیعت و از دیدگاه ذهنی فردی شکاک و غیر معتقد بود، هرگز در طول زندگی خود نتوانست به الهیات مسیحی و ادبیات مرتبط با این ایده اعتقاد پیدا کند.

درباره ی نقص هامارتیا، گناه،نقص عضو، جراحت، جنون،شالوده شکنی و تحریف

سپهر خلیلی
9781859841532-frontcover.jpg

تصویر: بتای
سراسر فهم تاریخی انسان از رنج نشان می دهد که نوعی نقصان در کار است که تقدیر تراژیک او را رقم می زند. نوعی سستی و ناتوانی، نوعی جراحت،یا گناه که زندگی انسان و خواست او را شکل می دهد،گویی به منزله ی صحنه ی خروج همسرایان یا همان لحظه ای که تقدیر اتفاق می افتد

آلبر کامو و فلسفه (4)

دانشنامه اینترنتی فلسفه ترجمه امیر غریب عشقی
camus1-249x300.jpg

طبیعی است که شهرت  کامورا بعنوان یک نویسنده فلسفی، شاعر و یک هنرمند هرگز نمی توان از شهرتی که استفاده و تاکید وی بر مفهم و واژه پوچی داشت جدا دانست . در واقع به جرات می توان اذعان داشت که واژه  و مفهوم  پوچی و نقش آن، نه  تنها در ادبیات و فلسفه قرن بیستم بلکه در فرهنگ عمومی مدرن این دوران مدیون کامو است .

تمامی حقوق این پایگاه برای «انسان شناسی و فرهنگ» محفوظ است.