انسان شناسی علم

توضیحات طبقه‌بندی (فرزند)

علم

انسان شناسی علم (Anthropology of Science) در حوزه میان رشته ای "مطالعات علم و فناوری" (Science and Technology Studies یا به اختصار STS) قرار می گیرد و بر این اصل استوار است که علوم پایه و زیستی از تاثیر روندهای تاریخی و فرایندهای اجتماعی مبرا نیستند. همانطور که کشفیات علمی بر اقتصاد، سیاست، و فرهنگ جامعه تاثیر می گذارند،شرایط اقتصادی، سیاسی، و فرهنگی جامعه نیز بر وضعیت آموزش علم و انجام پژوهش های علمی و در نتیجه بر تولید، توزیع، و از میان رفتن باورهای علمی اثر دارند، و از این نظر مطالعه علم از مطالعه جامعه جدا نیست.  نظریه ها و روش های مطالعات اجتماعی و فرهنگی می توانند برای تحلیل و نقد علم از دیدگاه انسان شناسی به کار آیند، در عین حال که نظریات و روش های علوم مورد مطالعه ممکن است چرایی و چگونگی مطالعات اجتماعی و فرهنگی را متحول سازند و در این راستا الهام بخش الگوهای تازه ای برای شکل و محتوای آثار مردمنگاری باشند. در ایران، با وجود آنکه گروه های مطالعه علم در برخی دانشگاه ها و مراکز پژوهشی راه اندازی شده اند (برای نمونه گروه "علم و جامعه" در مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور، گروه "مطالعات علم" در موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران، یا گروه "فلسفه علم" در دانشگاه صنعتی شریف)، انسان شناسی علم به معنای مطالعه مردمنگارانه علم و عالمان در عمل شناخته شده نیست و هنوز دروس، منابع، و پروژه های تحقیقاتی در این زمینه تعریف نشده اند. این در حالی ست که مردمنگاری های مربوط به علم و فناوری امروز از جالب ترین و بحث بر انگیز ترین دستاوردهای انسانشناسی در دنیا –چه برای پژوهشگران و علاقه مندان علوم اجتماعی و انسانی، چه برای سیاست گزاران و فعالین مدنی، و چه برای خود کسانی که با علوم زیستی و پایه سر و کار دارند و در واقع موضوع این مطالعات هستند- به شمار می آیند.  از جمله این آثار می توان به دو مردمنگاری معروف برونو لاتور، فیلسوف و انسان شناس فرانسوی، با عنوانهای "علم در عمل: چگونه دانشمندان و مهندسین را در جامعه دنبال کنیم" و "زندگی آزمایشگاهی: ساختار اجتماعی حقایق علمی،" مردمنگاری مشترک سارا فرانکلین و سلیا رابرتز از انگلستان در مورد تشخیص بیماریهای ژنتیکی قبل از کاشت جنین و تناقض ها و تردیدهای پزشکان و مراجعینشان در این باره، و مردمنگاری شارون تراویک از دانشگاه یو.سی.ال.ای آمریکا در مورد دنیای فیزیکدانان انرژی بالا اشاره کرد. بخش انسان شناسی علم در این وبسایت می کوشد خوانندگان را با این رشته آشنا کند و زمینه ای فراهم آورد برای گفتگو و همکاری نه تنها میان انسان شناسان و سایر متخصصین و علاقه مندان علوم اجتماعی و انسانی بلکه بین آنها و مهندسین، مدرسین، پژوهشگران، و دانشجویان علوم پایه و زیستی در مورد مسائلی که برای همه ما به نوعی اساسی و تفکربرانگیز هستند.