"زنان ، جنسیت و تغذیه: گزارش سخنرانی نسرین امیدوار

گروه اخبار

رئیس سابق انجمن تغذیه ایران  و متخصص در حوزه مطالعه رفتارهای تغذیه نوجوانان بود که  در روز بیستم دیماه در انجمن جامعه شناسی گروه مطالعات زنان برگزار گردید.
خانم دکتر امیدوار سخنرانی خود را در حوزه سلامت و تغذیه زنان در سه جنبه تقسیم بندی کردند:
ا. نگاه به تغذیه و سلامت زنان در جایگاه یک مادر
2. نیازهای زنان به طور خاص به تفکیک از مردان
3. زنان به عنوان شهروندانی که حافظ امنیت تغذیه در جامعه هستند
مورد اول مطالعات شامل :
چگونگی داشتن بارداری سالم و اینکه چطور می توان از تولد نوزاد نارس در جامعه جلوگیری کرد
چگونه تغذیه سالم دردوران بارداری سبب خواهد شد که خطر خونریزی در مادران کاهش یابد
چگونگی شیردهی و تغذیه کودکان بعد ازتولد
ایشان اشاره به مداخلات بهداشتی و آموزشی درآمریکا نمودند که چگونه یارانه های خاصی به زنان اختصاص داده شده است زیرا زنان مسئول تغذیه بچه ها هستند پس باید یارانه های خاصی به آنان تعلق گیرد مثل کوپن های اضافه غذا نظیر کوپن پروتئین که شامل گوشت و سایر مواد پروتئینی، کوپن ویتامین c شامل آب پرتقال و غیره و کوپن کلسیم و نظایر آن که زنان می توانند خریداری کنند.
مورد دوم مطالعات شامل : تحلیل تفاوت های میان تغذیه زنان و مردان در جامعه است.
گزارش انستیتو ملی سلامت زنان درآمریکا نشان می دهد که وضعیت تغذیه زنان نسبت به مردان در دنیا بدتر است و همین امر باعث می شود که کمیته پیشنهاد کند که باید به تفاوتهای زنان و مردان در امر تغذیه بیشتر توجه گردد.
بحث تغذیه زنان نه تنها در یک دوره خاص بلکه در طول زندگی باید رسیدگی گردد چون به دنبال آن سلامت نسل زنان را به همراه خواهد داشت.مثلا تغذیه درست در زمان بارداری نه تنها باعث سلامت مادر بلکه سبب کاهش بیماری هایی چون چاقی، دیابت، قلب و عروق و غیره کودکان در بزرگسالی است. همینطور تغذیه مناسب برای تنظیم و تکمیل دوره نوجوانی باید رعایت شود. پس در تمام طول عمرزنان اعم از نوجوانی، بارداری، شیردهی، میانسالی و یائسگی تغذیه خاص ضروری است.اگر کمبودها را در هر دوره برطرف کنیم سلامت زنان را تامین کرده ایم.
ایشان اشاره کردند که وقتی درخانوار کمبود غذاست اولین کسی که غذایش را کم می کندزن است و آنگاه ناامنی به بقیه کشیده می شود . کمبود آهن( به علت دفع عادات ماهانه) در زنها شایع است، کمبو ید ( به علت اکوژیکی) از جمله ایران در زنان شایع تر است.چاقی پدیده ای است که در زنان شایع تر است مخصوصا در مناطق روستایی و اقلیت های قومی اقتصادی – اجتماعی و مهاجران ( به علت فقر). در جوامع شهری بعضی از ویژگی های زنان مثلا گرایش ها به پرخوری بخصوص در مواقع استرس و اضطراب نمایان است.
اما در زنان رفتارهای بهداشتی مشهود تر است مانند مصرف میوه و سبزی به علت ساخت ژنتیکی ( طمع میوه و سبزی برای مردان کمی تلخ به نظر می آید).
تنوع تعداد اقلام غذایی برای زنان بیشتر است.
امید به زندگی زنان سه سال بیشتر از مردان است ، شاخص دیگر، سالهایی است که فرد بدون ناتوانی زندگی می کند که  در زنان دو سال بیشتر است.
 بیماری های مزمن چون پوکی استخوان،افسردگی،برخی سرطانها چون دستگاه تناسلی و اخیرا ریه و سکته ها در زنان بیشتر است . کشیدن سیگار که اخیرا در زنان نیز بسیار افزایش یافته است و ترک آن و همینطور الکل برای زنان مشکل تر است. چاقی زنان در جامعه مخصوصا دورکمر و باسن خطر بیماری قلب را افزایش می دهد که باز در زنان شایع تر است. غلظت کلسترول بد LDL  در مردها بیشتر و غلظت کلسترول خوب HDL در زنها بیشتر است.( شاید بتوان علت را پیگیری بیشتر زنان دانست).
خیلی از تفاوتها به علل فرهنگی مربوط می شود که در ایران به علت حساسیت ها و تابوها و آداب و رسوم محلی و بومی پیگیری نشده است نظیر خرده فرهنگ های گروه های قومی و اقتصادی، رفتارهای جنسیتی غذا دادن به کودکان یا نوجوانان  یا زنان زائو به خاطر اینکه فرزند بعدی پسر باشد. نحوه توزیع غذا از نظر کیفیت و مقدار که در ایران اطلاعاتی نداریم اما داده های جهانی می گوید در گروه های سنتی و قومی متفاوت است واینکه منابع درون خانوار چگونه خرج و استفاده می شود یخصوص در بحث امنیت اقتصادی و غذایی خانوار.
جنسیت در شرایط خاصی چون بحران ها، زلزله و سیل نیز در کمپ ها مطرح است زیرا زنان و دختران آخرین نفراتی هستند که بهشان تغذیه تعلق می گیرد که البته بیشتر خودشان این گذشت را می کنند.
جنسیت در قوانین و مقررات و یارانه ها که از نقش مادری زنان در ارتباط با حفظ تغذیه کودکان یا خودشان دفاع می کنند.
در مطالعه خانوار های  زنان سرپرست و مردان سرپرست که مورد مقایسه قرار گرفته اند،  نشان می دهد که با شرایط درآمد مشابه ، احتمال اینکه درآمد خانوار در مورد زن سرپرست بهتر برای خانوار خرج گردد بیشتر بوده است زیرا مردان سرپرست قسمتی از حقوق خود را صرف خرید مشروب و عیره می کنند که اصلا وارد درآمد خانوار نمی گردد.
مطالعات بر روی زنان به عنوان یک  شهروند که باید حقوق و جایگاه ویژه داشته باشند شامل نقش زنان در تولیدو توزیع در خانوار و جامعه مطرح است و نقشی که به طور عام در تهیه غذا در خانوار می تواند داشته باشد. مثلا میزان دسترسی آنها به زمین ( تملک) که در قدرت تصمیم گیری آنها تاثیرگذار است.
در سیستم تصمیم گیری در سازمان کار، در مساله کاشت، داشت و برداشت چقدر آگاهی و قدرت دارند. مثلا در توزیع اولویت به مردان داده می شود، چون در شکل سنتی اینطور بوده است.
 درتامین امنیت غذایی نه تنها زنان در کشت و تولید غذا موثرند بلکه آنان کشت های کوچک دارند که مثلا با کشت سبزی مصرف خانوار را تامین می کنند یا زنان اکثرا باغچه کوچک میوه دارند.
حفظ مواد غذایی نیز از قدیم در عهده زنان بوده مانند قورمه کردن گوشت و نگهداری ترشیجات مربا و غیره . بسیاری از اوقات اضافه تولید باغچه زنان برای فروش به بازار می رفته  و درآمد زایی می کرده است.
در جمع بندی باید گفت در بیشتر جوامع زنان از مردان به علت عوامل مختلف نابرابریهای جنسیتی، در آموزش، سواد، تکنیک و اشتغال عقب تر هستند. جنبه های اصلی برای بهتر کردن وضعیت زنان ، مراقبت های بیشتر بیمه ای نسبت به بیماری های زنان، تامین آموزش ، درآمد زایی و اشتغال، ترویج برابری حقوق و انرژی . استعداد و توانایی زنان برای مبارزه با گرسنگی بکار گرفته شود( شکستن چرخه گرسنگی و فقر از طریق زنان باید انجام گیرد )، توانمندی زنان در توزیع غذا مد نظر قرار گیرد، شکاف جنسیتی باید پر گردد، افزایش مشارکت اقتصادی زنان نه فقط به منظور رشد اقتصادی کشور بلکه به منظور توسعه اخلاقی و انسانی.
پشنهاد خانم دکتر امیدوار در این زمینه چنین بود:
شناسایی باورها و رفتار های فرهنگی متداول در جامعه در ارتباط با نقش زنان( زیرا در علت شناسی مساله سلامت زنان داده کم داریم)
طرح بحث با ذینفعان مختلف که جنبه های جنسیتی را در موارد مختلف دیده و در بودجه بندی تعریف کنند( چه نهاد های دولتی، غیر دولتی و چه گروه های اجتماعی مختلف)
شاخص های اندازه گیری برای جنبه های مطالعه جنسیت باید گسترش یابد ( مثلا شاخص توانمندی زنان را به طور عینی اندازه گیری  و منتشر گردد نه بر پایه مفروضات ذهنی)
برنامه های حساس جنسیت را ترویج و تقویت کنیم( باید مزایا نشان داده شده، مرتبا ارزشیابی و پیگیری شوند)و  نتایج مورد بررسی قرار گیرد.  

دوست و همکار گرامی


چنانکه از ​فعالیت های داوطلبانه کانون ​«انسان شناسی و فرهنگ» و ​مطالب منتشر شده​ در سایت آن​ ​بهره می برید و انتشار آزاد این اطلاعات ​و استمرار این فعالیت ها را مفید می دانید، لطفا در نظر داشته باشید که در کنار همکاری علمی، نیاز به کمک مالی همه همکاران و علاقمندان نیز وجود دارد. کمک های مالی شما حتی در مبالغ بسیار اندک، می توانند کمک موثری برای ما باشند.

لطفا کمک های خود را به حساب زیر واریز کنید و در صورت دلخواه با ایمیل به ما اطلاع دهید.

شماره حساب بانک ملت: 117360766


شماره شبا: IR98 0120 0000 0000 0117 3607 66


شماره کارت: 7634-4916-3372-6104


به نام آقای رضا رجبی