کلود ماسو،مستندساز وکارگردان فیلم«کابلوناک» که ساخت مستند«نانوک شمالی»اثر رابرت فلاهرتی درسال های دهه بیست درشمالگان کانادا را پی می گیرد، در فوریه 1995 درپاریس خودکشی کرد.کلود ماسو که به هنگام مرگ پنجاه سال داشت،فعالیت فیلم سازی خود را درتلویزیون درسال های دهه هفتاد آغاز کرده بود

.او چندین مستند وگزارش های تلویزیونی ارزشمند ارائه داده و جوایزچندی درجشنواره های مستند به دست آورده بود. «کابلوناک»، نخستین فیلم داستانی او دریازده ژانویه 1995 در فرانسه با شرکت چارلز دنس، بازیگر انگلیسی درنقش رابرت فلاهرتی به نمایش درآمده بود.فیلم که درستایش مردمان اسکیمو وبزرگداشت پیشگامان هنر هفتم ساخته شده،رخ دادها و پیشامدهای فیلم برداری وساخت «نانوک شمالی»،نخستین مستند بلند تاریخ سینما را بازمی گوید.این فیلم که به طنز درآمیخته،زندگی شخصی فلاهرتی ونکاتی ازساخت فیلم او را آشکار می سازد:ایگلویی که بزرگ تر از اندازه واقعی ساخته می شود تا دوربین به آسانی توان فیلم برداری داشته باشد ویا صحنه بازسازی شده به دام انداختن فوک دریخ.

کلود ماسو از 1983 نگارش فیلم نامه «کابلوناک»را آغاز کرد وبرای آن در 1990 جایزه بزرگ بهترین فیلم نامه نویس را دریافت داشت.فیلم در1994 جوایز چندی دریافت داشت که ازجمله آنها جایزه بهترین فیلم برداری هنری از جشنواره جهانی فیلم های مونترئال،بهترین فیلم و بهترین کارگردان ازجشنواره جهانی سینمای «خیخون»در اسپانیا وجایزه بزرگ جشنواره فیلم های ماجراجویانه «اوترانس» در«ایزر»درفرانسه بود.

 به نقل از روزنامه اومانیته،28 فوریه 1995
http://www.humanite.fr/1995-02-28_Articles_-Deces-de-Claude-Massot-reali...

گفت وگوی تلویزیونی با کلود ماسو
درباره کابلوناک

آنچه درپی می آید برگردان یک گفت وگوی تلویزیونی با کلود ماسو است که دربرنامه«هیچ جای دیگر»پیش ازنمایش فیلم «کابلوناک»در11 ژانویه 1995 انجام شده است.این برنامه به مناسبت نمایش این فیلم صورت گرفته است.مجریان برنامه:فیلیپ ژیلداس وآنتوان دکون.

آنتوان دوکون:آیا می توانیم بگوییم که شما به نوعی ادامه دهنده کارفلاهرتی بوده اید چرا که فلاهرتی مستندی به شیوه داستانی می سازد وشما فیلمی داستانی با کاربرد شیوه های مستند می سازید؟

کلود ماسو:درست است.دوست داشتم شیوه های داستانی را درنقل این داستان به کار ببرم.با خود فکر می کردم که این داستان فوق العاده ای است.یادداشت های روزانه فلاهرتی را خواندم ومتوجه شدم که بعدی داستانی دررابطه او ونانوک نهفته است...

فیلیپ ژیلداس:منظورتان یک ماجراجویی بزرگ است؟

کلود ماسو:بله،یک ماجراجویی زیبا.ماجراجویی واقعا زیبا که ازیک سو عینی است چراکه هر دو شخصیت با قلمرویی سخت وجانکاه رو به رو بوده اند؛یا بهتربگویم تنها با یکی ازاین قلمروها؛یکی از طبیعت های بسیاردشمن خوی ِکره زمین.از سوی دیگر،ماجرای دوستی فلاهرتی ونانوک مطرح است،دوستی دو انسان که به دو دنیای کاملا متفاوت وابسته اند... و رفته رفته به شناخت یک دیگر رو می آورند و...وبه یک...(فکر می کند).

آنتوان دوکون:فیلم شما این را خیلی خوب نشان می دهد.به خوبی می بینیم که این دوستی چقدر درست است به طوری که کل این ماجرا و رویای فلاهرتی را درخود حفظ می کند.اگر دوستی با نانوک رخ نمی داد،اگراین دوستی پیش نمی آمد، فلاهرتی به موفقیتی دست نمی یافت.

کلود ماسو:درست است.به گمانم قدرت فیلم فلاهرتی دقیقا برخاسته ازهمین پیوندی است که فلاهرتی با نانوک برقرار می کند وسبب شده که این فیلم تا این حد ملموس وتاثیرگذار باشد.

فیلیپ زیلداس:به نظر من،آنونس فیلم این را خیلی خوب نشان می دهد.

آنتوان دوکون:نقش فلاهرتی را یک بازیگر امریکایی بازی می کند؟جورج دنس؟

کلود ماسو:چارلز دنس.

آنتوات دوکون:چارلز دنس.

کلود ماسو:انگلیسی است.

فیلیپ ژیلداس:انگلیسی.

آنتوان دوکون:اما نقش اسکیمو را یک اسکیمو بازی می کند؟

کلود ماسو:بله،من دقیقا هدفم این بود که با اسکیموهای واقعی کار کنم.

آنتوان دوکون:پیدا کردن بازیگر برای کدام نقش دشوارتر بود؟

کلود ماسو:هردو.پیدا کردن چارلز دنس خیلی وقت گرفت.برای پیدا کردن چارلز دنس وقت زیادی صرف کردم.می خواستم کسی باشد که حضوری این گونه عینی داشته باشد،حضوری که برجسته باشد وبتواند...کسی که بتوان باورش کرد... منظورم این است.

فیلیپ ژیلداس:آیا او را درفیلم «بیگانه»دیده بودید یا...؟

کلود ماسو:نه،پس از دیدن او درفیلم« صبح به خیر بابل» ساخته برادران تاویانی بود.دراین فیلم هم او نقش یک کارگردان سینما را بازی می کند،نقش گریفیث را؛فیلمی نیز در انگلستان کارکرده به نام «مک گافین»که من حضور او را درآن فیلم خیلی دوست دارم،یک شخصیت بسیار بی واسطه،بسیار...

آنتوان دوکون:برای بازی نانوک چه؟

کلود ماسو:قضیه نانوک بسیار طولانی است چون که با خودم می گفتم نانوک شخصیتی اسطوره ای است،غیر ممکن است که...باید شخصیتی قابل قبول پیدا کنم.برای بازیگریابی به تلاشی طولانی مدتی درسراسرشمالگان کانادا برخاستیم. درآغاز کمی نومید شده بودم چون شخصیتی پیدا نمی کردیم که بتوان باورش کرد.

فیلیپ ژیلداس:وخواستید اسکیموهای کانادایی را به سیبری ببرید؟

کلود ماسو:نه،نه.درآغاز قرار بود فیلم در کانادا ساخته شود.

فیلیپ ژیلداس:وسرانجام رسیدید به روس ها،به اسکیوهای سیبری.

کلود ماسو:نه،نه.به هیچ وجه.ما درکانادا بازیگریابی کردیم وشخصیت های بسیار فوق العاده ای پیدا کردیم....برای نمونه، نیلای جوان.

آنتوان دوکون:اما آنها بازیگر نبودند؟
کلود ماسو:آنها بازیگر نبودند،نه.من واقعا می خواستم...

آنتوان دوکون:رفتید ویک اسکیمو را دیدید وبه او پیشنهاد ایفای نقش نخست دریک فیلم بلند را دادید؟

کلود ماسو:بله،زمانی که نانوک را دیدیم.

آنتوان دوکون:چطور با او کار کردید؟

کلود ماسو:خوب نسبتا ساده است.به این معنا که برای او داستان را تعریف کردیم.درآغاز،تا به نانوک بربخوریم وقت زیادی برد.در روستایی به نام«اینوک جوک»،دقیقا درهمان جا که فلاهرتی فیلم ساخته بود،به ما گفته بودند که همزاد نانوک درآنجا زندگی می کند.کمی شک داشتیم،این مرد به شکار رفته بود،آنجا نبود،مدت ها منتظر ماندیم...

فیلیپ ژیلداس:وتازه شکار که می روند چهل روز برنمی گردند...

کلود ماسو:دراین مورد یک هفته تاخیر وجود داشت وهمین به تنهایی برای عصبی شدن ما کافی بود چون باید همان روزی که برمی گشت با او راه می افتادیم.وقتی او را دیدیم واقعا یکه خوردیم،خودش بود.واقعا احساس می کردیم نانوک روبه روی ماست.

فیلیپ ژیلداس:اما پیش ازاین که آنونس فیلم را ببینیم می خواستم یک نکته دیگرب پرسم.اگراشتباه نکنم،شما درهرحال اسکیموهای شمالگان کانادا را برداشته وسوار بر هواپیما به سیبری بردید؟

کلود ماسو:نه،چرا،چرا.دقیقا همین طور است.ما همه بازیگریابی را درشمالگان کانادا انجام دادیم وبه دلایل اقتصادی تصمیم گرفتیم فیلم را در سیبری بسازیم،در...

فیلیپ ژیلداس:خوب،بنابراین آنها را با خود همراه بردید وسوار هواپیما کردید درحالی که آنها هرگز تا آن زمان سوار هواپیما یا...

کلود ماسو:بله آنها سوار هواپیماهایی کوچکی با موتورهای کوچک شدند...

فیلیپ ژیلداس:ولی این بار آنها را ازآسمان چه شهرهایی گذراندید؟

کلود ماسو:ازمونترئال،پاریس،مسکو،...

فیلیپ ژیلداس:این موضوع از آغاز تا پایان یک ماجراجویی بوده به ویژه برای آنها.اینطور نیست؟

کلود ماسو:بله،این طوری شروع شد.شبیه یک جور ماجراجویی بزرگ...

فیلیپ ژیلداس:آیا به آنها توضیح دادید که سیبری چه جور جایی است و اوضاع در آنجا چه گونه است؟

کلود ماسو:نه،نه زیاد.اما آنها آنجا پسرعموهایشان یا «یوپیک ها»را پیدا کردند،اسکیموهای روس،اینوویت های روس که ظرف 80 سال آنها را ندیده بودند.
فیلیپ ژیلداس:(لبخند زنان)کلود،چرا با سورتمه از قطب شمال به آنجا نرفتید؟خیلی نزدیک تربود...

کلود ماسو:(لبخند می زند).

آنتوان دوکون:درآن صورت فیلم دیگری می شد!

کلود ماسو: بله.

فیلیپ ژیلداس:دردسرهای ویژه خودش را هم می داشت!

فیلیپ ژیلداس:آنونس «کابلوناک» را با هم می بینیم.
دراین لحظه،آنونس فیلم که زمان پخش آن درسینماهای فرانسه 11 ژانویه 1995 بوده دراین برنامه تلویزیونی پخش می شود.پس از پایان،تماشاگران دست می زنند.

فیلیپ ژیلداس:کابلوناک به چه معناست؟

کلود ماسو:بیگانه.

فیلیپ ژیلداس:آه،درست است،بیگانه!برای همین است که او درفیلم می گوید:«برای نشان دادن به کابلوناک های دیگر»...

کلود ماسو:بله،داشتیم درباره بازیگران اسکیمو صحبت می کردیم.آنها واقعا نابازیگرند اما عالی بودند.من شخصا وقتی به سیبری رسیدیم خیلی نگران بودم.وقتی که دریخ شکن منتظرشان بودیم،تنها بودیم،منتظرشان بودیم ومن به خود می گفتم چه اتقاقی خواهد افتاد.گروه پرشماری بودیم،پنجاه نفر.با خودم می گفتم وقتی شروع به گرفتن اولین نما می کنیم چه جور عمل خواهند کرد؟صحنه های پیچیده ای وجود داشت،...ازآنها کارواقعی یک بازیگر رامی خواستیم وازهمان روز اول...باورمان نمی شد،این همه استعداد،قدرت بداهه پردازی وخودجوش بودن اشان را باور نداشتیم.به یاد دارم یکی از نخستین چیزهایی که چارلز دنس آن شب به من گفت این بود که«تا الان شنیده بودم کار فیلم سازی با بچه ها سخت است... ودرواقع برای یک بازیگر سخت است که با بچه ها وحیوانات درفیلمی کارکند اما من امروز به اینها اسکیموها را هم اضافه می کنم.»

فیلیپ ژیلداس:(می خندد).
کلود ماسو:ولی آنها واقعا عالی بودند.باورمان نمی شد.با شعف نگاهشان می کردیم...

فیلیپ ژیلداس:شما دست ازاین ماجراجویی که ده سال به درازا کشید برنداشتید.

کلود ماسو:بله،اززمان آغازپروه تاکنون.ماجراجویی گاه بی نظیر وهمچنین بسیار بسیارکمرشکن.

پیاده شده از روی برنامه

Nulle part ailleurs
Canal+ 1994-1995
Submitted by Mimi
Persian Translation by Mohsen Ghaderi

شناسه فیلم به فرانسه

Kabloonak

Un film Canadien/Français
de Claude Massot

avec

Charles Dance, Georges Claisse,
Adamie Inukpuk,
Sephorah Q. Ungalaq,
Natar Ungalaq

Genre :Aventure
Durée:1h50
Année de production: 1994
Sortie en salles le 11 janvier 1995