سرآغاز

معرفی کمیساریای عالی سازمان ملل متحد در امور پناهندگان

سارا پیرزاده
unhcr_logo_12.gif

پیشینه کارگزاری در ایران و جهان
دفتر کمیساریای عالی سازمان ملل متحد در امور پناهندگان در سال 1950 توسط مجمع عمومی سازمان ملل تأسیس شد. کمیساریا موظف است حرکت های بین المللی را در جهت حمایت جهانی از پناهندگان و حل مشکلات آنها هماهنگ نموده و هدایت کند.

وضعیت حقوقی پناهندگان در دو معاهده بین المللی تعریف شده است؛ کنوانسیون 1951 مربوط به وضعیت پناهندگان و پروتکل 1967. این دو سند پایه حقوق بین الملل پناهندگان و  فعالیت های کمیساریا در جهت کمک و حمایت از پناهندگان است. کمیساریای عالی پناهندگان در دوران فعالیت خود به حدود پنجاه میلیون پناهنده در آغاز موفقیت آمیز زندگی دوباره شان کمک نموده است. اکنون در سال 2007 تعداد کل 146 کشور، عضو یک یا هر دو سند می-باشند.
جمهوری اسلامی ایران در سال 1975 (1354) به هر دو کنوانسیون 1951 و پروتکل 1967 پیوست. کمیساریای عالی سازمان ملل متحد در امور پناهندگان در سال 1984 دفتر خود در ایران را افتتاح کرد. به دنبال هجوم گسترده پناهندگان عراقی بخاطر جنگ دوم خلیج فارس در سال 1991، و با شروع برنامه بازگشت به افغانستان در سال 1992، کمیساریا حضور و فعالیت های خود را در ایران گسترش داد.
امروزه علاوه بر دفتر مرکزی تهران، کمیساریا دارای سه دفتر فرعی در مشهد، کرمان و اهواز، دو دفتر عملیاتی در ارومیه و دوغارون، دو مرکز خروجی مرزی در شلمچه و دوغارون و دو مرکز بازگشت داوطلبانه ( اصفهان و شیراز ) می باشد.

وظایف کمیساریای عالی سازمان ملل متحد در امور پناهندگان:
1) حمایت از پناهندگان از طریق حصول اطمینان از اینکه به حقوق اولیه آنها در کشور میزبان احترام گذاشته می شود.
2) حصول اطمینان از اینکه دولت به اصل NON- REFOULEMENT (اصل عدم بازگرداندن پناهندگان به اجبار به کشوری که ممکن است در آنجا تحت تعقیب و آزار و شکنجه قرار گیرند)، احترام می گذارد.
3) یافت راه حل های پایدار برای حل مشکل پناهندگان از طریق بازگشت داوطلبانه، ادغام محلی و اسکان مجدد.

اهداف اصلی کمیساریای عالی سازمان ملل متحد در امور پناهندگان در ایران:
1) تسهیل بازگشت داوطلبانه و پایدار پناهندگان ثبت نام شده افغانی و عراقی از ایران در امنیت و به طور محترمانه.
2) حصول اطمینان از داوطلبانه بودن بازگشت.
3) یافتن راه حل های پایدار برای مشکلات پناهندگان آسیب پذیر ثبت نام شده افغانی و عراقی و کمک به آنها از طریق خانواده هایشان و یا جامعه، در دسترسی به خدمات گوناگون و کمک و حمایت قانونی.
4) ارتقای حقوق پناهندگان در ایران.
5) بهبود وضعیت حمایتی پناهندگان در ایران، در تطابق با کنوانسیون 1951 مربوط به وضع پناهندگان و قوانین مربوطه ایران.
6) حصول اطمینان از اینکه فعالیت های کمیساریا در ایران در رابطه با « اهداف توسعه » هستند تا بازگشت و حمایت اجتماعی گروههای آسیب پذیر را امکان پذیر سازد.
7) رفاه بیشتر زنان، کودکان و مردان از طریق بهبود استانداردهای مربوط به سن، جنسیت و خشونت های مربوط به آن و آگاه سازی در زمینه اچ آی وی/ ایدز.
8) بهبود آمادگی در مواقع اضطراری.

فعالیتهای اصلی در جمهوری اسلامی ایران
در ابتدای سال 2007، جمهوری اسلامی ایران میزبان حدود 915.000 پناهنده ثبت نام شده افغانی و 54.000 پناهنده ثبت نام شده عراقی بود. اولین قرارداد سه جانبه میان کمیساریای عالی سازمان ملل متحد در امور پناهندگان، دولت جمهوری اسلامی ایران و افغانستان در سال 2002 امضا شد. از آن زمان تاکنون، آن قرارداد هر سال تمدید شده است. در قرارداد سال 2007، در زمینه های زیر توافق حاصل گردید.
- کمیساریای عالی سازمان ملل در امور پناهندگان به بازگشت کنندگان، جهت تسهیل ادغام مجدد آنها، کمک نقدی خواهد کرد.
- دولت افغانستان با واگذای زمین به بازگشت کنندگان یاری خواهد رساند.
- دولت جمهوری اسلامی ایران اجازه کار و اقامت یکساله (قابل تمدید) برای یک عضو خانواده بازگشت کننده در نظر خواهد گرفت.
از ابتدای برنامه بازگشت داوطلبانه پناهندگان افغان تا ابتدای سال 2007، حدود 1.643.491 پناهنده افغانی از ایران به کشور خود بازگشتند. 848.311 نفر آنها با کمک کمیساریا در ایران به کشور خود بازگشتند. همچنین حدود 146.692 عراقی بین نوامر 2003 و دسامبر 2005 به کشور خود بازگشتند. 18.305 نفر این پناهندگان عراقی بازگشت کننده با کمک دفتر کمیساریا در ایران به عراق بازگشتند. به علت وضعیت بی ثبات امنیتی عراق، دفتر کمیساریا در ایران در سال 2006 روند بازگشت را متوقف نمود. این روند با عبور 34 بازگشت کننده از مرز شلمچه در فوریه 2007 مجدداً آغاز شد.

آدرس کمیساریای عالی سازمان ملل در امور پناهندگان در ایران:
تهران، میدان ونک، خیابان شیراز شمالی، خیابان امداد شرقی، پلاک 5، کد پستی: 19917.
ساعات کار:  یکشنبه تا پنج شنبه، ۸ الی ۱۶.
تلفن: 11- 88057201
فکس: 88057212
پست الکترونیک: irnte@unhcr.org
وب سایت:  www.unhcr.org

Share this
تمامی حقوق این پایگاه برای «انسان شناسی و فرهنگ» محفوظ است.