جنبش‌های اجتماعی آمریکای لاتین – بخش نخست: پرونیسم

کلر تایلور برگردان رضا اسکندری

جنبش اجتماعی «پرونیسم»  نام خود را از خوان پرون، رییس‌جمهور آرژانتین در سال‌های 1946 تا 1955 و از نوامبر 1973 تا جولای 1974 گرفته است. پرونیسم، که علاوه بر این تحت لوای «حزب عدالت‌خواه»  نیز شناخته می‌شود، عموما جنبشی ملی‌گرا و پوپولیست شناخته می‌شود، و هنوز هم بسیاری آن را با شخصیت کاریزماتیک همسر نخست پرون، اویتا  باز می‌شناسند.

جنبش اجتماعی «پرونیسم» (Peronismo) نام خود را از خوان پرون (Juan Peron)  (1895-1974)، رییس‌جمهور آرژانتین در سال‌های 1946 تا 1955 و از نوامبر 1973 تا جولای 1974 گرفته است. پرونیسم، که علاوه بر این تحت لوای «حزب عدالت‌خواه» (Partido Justicialista) نیز شناخته می‌شود، عموما جنبشی ملی‌گرا و پوپولیست شناخته می‌شود، و هنوز هم بسیاری آن را با شخصیت کاریزماتیک همسر نخست پرون، اویتا (Evita) باز می‌شناسند.

خوان پرون نخستین‌بار در قالب حکومت نظامی حاکم بر آرژانتین در میانه‌ی دهه‌ی 1940 میلادی به قدرت رسید که در آن، در مقام وزیر کار فعالیت می‌کرد. وزارت کار که در آن زمان مسئولیتی نسبتا پیش پا افتاده محسوب می‌شد، توسط پرون متحول شد و اعتبار و مسئولیت بیشتری کسب کرد. از سال 1944 به بعد، پرون تلاش‌های هماهنگ و برنامه‌ریزی‌شده‌ای را به منظور جلب حمایت طبقات کارگر آرژانتین به عمل آورد و از مهم‌ترین فعالیت‌های او مذاکره با اتحادیه‌های کارگری بود. پرون جایگاهی قانونی را برای اتحادیه‌ها تضمین نمود و به آنان این فرصت را داد تا مستقیما با حکومت وارد مذاکره شوند، هرچند این قبیل مذاکرات، اصولا به اتحادیه‌های مورد تایید پرون محدود می‌شد و در نهایت، به تحمیل تشکیلاتی حکومتی به این نهادها منتهی شد. در این دوران، پرون شعار «آرژانتین نو» را آغاز کرد؛ آرژانتینی که حامی حقوق «توده‌های بی‌لباس» (Masas Descamisadas) بود.

پرون در انتخابات ریاست‌جمهوری 1946، با اکثریتی 54 درصدی پیروز شد. به فاصله‌ی کوتاهی پس از این پیروزی، پرون برنامه‌ی اقتصادی پنج‌ساله‌ی خود را اعلام کرد که با چنین اعلامیه‌ای آغاز می‌شد: «در 1810 ما آزادی سیاسی خود را به دست آوردیم؛ امروز ما خواهان استقلال اقتصادی هستیم». اهداف اصلی برنامه دست‌یافتن به استقلال اقتصادی آرژانتین به واسطه‌ی کاستن از تاثیرات خارجی بر اقتصاد، و مشخصا با ملی‌کردن شرکت‌های تحت مالکیت خارجی و بازپرداخت بدهی‌های خارجی آرژانتین بود. یکی از بزرگ‌ترین پیروزی‌های پرون در این حوزه ملی‌سازی صنعت راه‌آهن در سال 1948 -که تا پیش از آن تحت مالکیت بریتانیا قرار داشت- و الغای بدهی خارجی آرژانتین در سال 1947 بود که جشنی مردمی را با عنوان «اعلام استقلال اقتصادی» در پی داشت.

هرچند پرون و جنبش سیاسی ساخته‌ی دست او، مدعی بودند که هدفشان تدارک راهی تماما آرژانتینی برای مشکل کارگران است، اما پرونیسم بسیار با کمونیسم فاصله دارد. با وجود پیشرفت‌هایی در شرایط زندگی کارگران شهری و معرفی قوانینی کلیدی در خصوص بازنشستگی، حداکثر روزهای کاری، و تعطیلات با حقوق در ماه‌های آغازین ریاست‌جمهوری پرون، پرونیسم در گذر زمان به صورت فزاینده‌ای سویه‌های استبدادی یافت. هرچند پرونیسم به واسطه‌ی استفاده‌ی متناوبش از ادبیات طبقه‌ی کارگر در بیانیه‌های خود شناخته می‌شود، اما سیاست‌های آن عموما محافظه‌کارانه بوده است؛ همان‌طور که توماس اسکیدمور و پیتر اسمیت یادآوری کرده‌اند «هرچه سیاست‌گذاری اقتصادی ارتدوکس‌تر می‌شد، لفاظی‌های پرونیستی نیز گوشخراش‌تر می‌شدند». حکومت پرون روز به روز سخت‌گیرانه‌تر می‌شد و در پایان نخستین دور‌ه‌ی ریاست‌جمهوری، قانون اساسی آرژانتین را به گونه‌ای تغییر داد تا اجازه‌ی حضور مجدد در انتخابات را داشته باشد. در 1951، پرون با 67 درصد آراء دوباره به ریاست‌جمهوری برگزیده شد. در طول سالیان، سیاست‌های پرون بیش از پیش استبدادی شد، مطبوعات به محاق رفتند، در انتخاب قضات دادگاه تقلب صورت گرفت، و در کنار دیگر رفتارها و ابزارهای سرکوب، دانشگاه‌ها پاکسازی و تصفیه شد. بدین‌ترتیب، دشوار می‌توان پرونیسم را در مقام یک جنبش مردمی تعریف کرد.

در 1955، پرون تبعید شد و پرونیسم نیز جنبشی غیرقانونی اعلام شد؛ هرچند حمایت از آن هم‌چنان ادامه یافت و اتحادیه‌گرایی پرونیستی جایگاه خود را در طبقه‌ی کارگر آرژانتین حفظ کرد. در 1962، پرونیست‌ها اجازه یافتند تا بار دیگر در انتخابات شرکت کنند، و پرون در 1973، با انتخاب مجدد به عنوان رییس‌جمهور، حضور کوتاهی در صحنه‌ی سیاسی آرژانتین داشت.

امروزه پرونیسم هم‌چنان در سیاست آرژانتین حضوری مشهود دارد، هرچند چشم‌انداز سیاسی آن نسبت به آغازین روزهای حکومت پرون عمیقا تغییر کرده است. آن‌گونه که استیون لویتسکی خاطر نشان ساخته است، هرچند ممکن است حزب پرون به عنوان حزبی با پایگاه‌های کارگری فعالیت خود را آغاز کرده باشد، اما در میانه‌های دهه‌ی 1980 به حزبی طرفدار «حمایت‌گری دولتی» مبدل شده است که اتحادیه‌های کارگری نقش بسیار کمرنگی در آن برعهده دارند. افزون بر این، تحت رهبری سال‌های اخیر کارلوس منم (Carlos Menem)، رییس‌جمهور پرونیست آرژانتین از 1989 تا 1999، سیاست پرونیستی کاستن از مطلوبیت خارجی در اقتصاد آرژانتین نیز وارونه شد، چرا که منم سیاستی نولیبرال را در دستور کار خود قرار داد و به تشویق سرمایه‌گذاری‌های خارجی پرداخت. بدین‌ترتیب، هرچند پرونیسم هم‌چنان نیروی سیاسی فعالی در آرژانتین محسوب می‌شود، اما سیاست‌های آن در طول زمان عمیقا تحول یافته است.

 

 

ایمیل مترجم: rz.eskandary@gmail.com

 

پرونده ی «رضا اسکندری» در انسان شناسی و فرهنگ

http://www.anthropology.ir/node/23141

 

 

دوست و همکار گرامی


چنانکه از ​فعالیت های داوطلبانه کانون ​«انسان شناسی و فرهنگ» و ​مطالب منتشر شده​ در سایت آن​ ​بهره می برید و انتشار آزاد این اطلاعات ​و استمرار این فعالیت ها را مفید می دانید، لطفا در نظر داشته باشید که در کنار همکاری علمی، نیاز به کمک مالی همه همکاران و علاقمندان نیز وجود دارد. کمک های مالی شما حتی در مبالغ بسیار اندک، می توانند کمک موثری برای ما باشند.

لطفا کمک های خود را به حساب زیر واریز کنید و در صورت دلخواه با ایمیل به ما اطلاع دهید.

شماره حساب بانک ملت: 117360766


شماره شبا: IR98 0120 0000 0000 0117 3607 66


شماره کارت: 7634-4916-3372-6104


به نام آقای رضا رجبی

نویسنده

اسکندری، رضا

مطالب نویسنده