سرآغاز

«به من بگو چه دور می‌اندازی، به تو خواهم گفت که هستی»

شایسته مدنی
Sizda bedar .jpg

بهار با همه‌ی زیبایی های طبیعی‌اش از راه رسید. علف‌های تازه سر از خاک برآوردند، درختان شکوفه دادند و گه گاه باران بهاری به این زیبایی طراوتی تازه بخشید.
ایرانیان به پیشواز این زیبایی رفتند، مراسم نوروزی را اجرا کردند و سیزدهمین روز آغازین سال را که چند سالیست "روز طبیعت" نامیده شده است، بیرون رفتند و عمدتا بطور گروهی در گوشه کنارهای زیبای این طبیعت این جشن را برپا داشتند. درپس این جشنها و پایکوبیهای کسانی که به سوی دره و دشت در طبیعت سرسبز روانه شده اند تا سیزده را به در نمایند یک نگرانی بزرگ و همیشگی نهفته است و آن اینکه برگزارکنندگان این جشنها بجای به در نمودن سیزده خود در طبیعت، طبیعت را از هستی خود که همانا پاکی و زیباییهایش است به در می کنند.

 

انسان مصرفی امروز، همه چیز را فدای لحظه های سرخوشی خویش می نماید. سیطره ی زندگی شهری و رشد شتابان آن موجب شده است که هرآنچه پیش از این، بخشی از زندگی طبیعی به حساب می آمد اکنون کیمیا شده است و برای دوباره بدست آوردنش بایستی دوصدچندان هزینه نمود. فضای سبز، هوای پاک، سکوت و آرامش، چون کالاهای تجملی گاهی نصیب انسان شهری میشود. انسان شهری شده و مصرفی، هنگام حضور در طبیعت، زباله سازی که زیانبارترین بخش مصرف گرایی است را به نمایش می گذارند بی آنکه به پیامدهای زیست محیطی زباله سازی بیندیشند.

 

پرداختن به ریشه های بروز اینگونه از عادتهای ناشایست اجتماعی به زمان بیشتر و چهارچوب کلی تری نیاز دارد چرا که این پدیده نه تنها به مولفه های جامعه شناختی چون؛ آسیب شناسی و ریشه یابی نیاز دارد بلکه در یک فرایندی فراتر از اینها به یک رمزگشایی بنیادی تری نیاز دارد که نه تنها به این مفاهیم جامعه شناختی نیاز دارد بلکه بایستی دربردارنده ی مفاهیمی از بیشتر حوزه های علوم انسانی چون؛ فلسفه،سیاست،روانشناسی،حقوق،تاریخ،ادبیات،هنر،اسطوره باشد. بنابراین این مقال اندک را مجال آن نیست و در فرصت دیگری بدان خواهم پرداخت اما اشارتی کوتاه بر آنچه در آینده بعنوان رمزگشایی از عادتهای ناشایست اجتماعی بدان خواهم پرداخت را پایان بخش این نوشتار کوتاه قرار می دهم تا آغازی باشد برای آن نوشتار بلند.

صرفنظر از اینکه دهها دلیل گوناگون میتوان در پیرامون موضوع این بحث برشمرد، مبنای کار من بنیانگذار علوم انسانی جناب ارسطو خواهد بود هرچند که آنچه امروزه علوم انسانی نامیده میشود در مقطع تاریخی بین ارسطو تا دیلتای شکل گرفته است اما به لحاظ موضوع من ترجیح دادم آغازم با ارسطو باشد.

ارسطو در نقد نظریه ی مالکیت اشتراکی استادش افلاطون بر اهمیت مالکیت خصوصی و احترام و تقویت آن در جامعه تاکید می ورزد. استدلال او در این زمینه هم بر انسان شناسی و هم بر جامعه شناسی استوار است.ارسطو می گوید:« برای هر انسان همواره دو چیز مهم بوده و اهمیت بنیادی داشته و دارد: اول اینکه بگوید:این مال من است و دوم اینکه من این را دوست دارم.» او می گوید:« اگر می خواهی انسان را از بین ببری باید این دو حس بنیادی را در او ویران کنی زیرا حس مالکیت نیروی محرک رشد و ترقی انسان است.اهمیت دارایی خصوصی که از درون ذات انسانی ناشی میشود نیز از همین جنبه ی ذاتی انسانی است.»

 

استنباط من این است که، مبانی تربیت اجتماعی کسانی که طبیعت را تخریب و آلوده می کنند بر اصل "مالکیت فقط مالکیت من " استوار است  یعنی اموال خود را نیکو نگه می دارند و با اموال دیگری بویژه اموال عمومی بدرفتاری می کنند و نه تنها هیچ تعهد و مسئولیتی در نگه داشت این اموال را نمی پذیرند بلکه با گشودن عقده های گوناگون خود در دامان طبیعت در نابودی آن می کوشند، هرچند که همه ی امکانات خود را به کار می گیرند تا از این میراث طبیعی و همیشگی خود که بخشی از زندگیشان است اما بناحق آنرا میراثی عاریتی و یکروزه می دانند نهایت بهره را ببرند و نهایت بی مهری را بر سینه ی این طبیعت زیبا به یادگار بگذارند.

 

منبع :

1- عنوان مطلب: بودریار، ژان (1390)، جامعه مصرفی: اسطوره‌ها و ساختارها، نشر ثالث، صفحه 47.

2- ارسطو (1386)، ترجمه حمید عنایت، انتشارات علمی و فرهنگی

عکس: کرج- مهرشهر- باغ سیب- فروردین 1392

ایمیل نویسنده: shayesteh.madani@gmail.com

 

 

مجله «انسان و فرهنگ» ویژه نوروز 1392
http://anthropology.ir/node/17161

مجله «انسان و فرهنگ» ویژه نوروز 1391
http://anthropology.ir/node/12899

مجله «انسان و فرهنگ» ویژه نوروز 1390
http://www.anthropology.ir/node/10236

 

 

 

دوست و همکار گرامی

چنانکه از مطالب و مقالات منتشر شده به وسیله «انسان شناسی و فرهنگ» بهره می برید و انتشار آزاد آنها را مفید می دانید، دقت کنید که برای تداوم کار این سایت و خدمات دیگر مرکز انسان شناسی و فرهنگ، در کنار همکاری علمی، نیاز به کمک مالی همه همکاران و علاقمندان وجود دارد. برای اطلاع از چگونگی کمک رسانی و اقدام در این جهت خبر زیر را بخوانید

http://anthropology.ir/node/11294

Share this
تمامی حقوق این پایگاه برای «انسان شناسی و فرهنگ» محفوظ است.