یلــدا

جلال ستاری

  شب یلدا، آخرین شب پائیز و نخستین شب زمسنان با آخرین شب برج قوس و اولین شب برج  جدی است که به ترتیب کوتاه ترین و بلندترین شب های سال اند. این تاریخ مطابق با نقطه انقلاب شتوی یعنی تغییر فصل از تابستان به زمستان است و در آن شب یا شبی نزدیک به آن (یازدهم جدی) آفتاب از آخرین درجه قوس به اولین درجه برج جدی، تحویل می کند.
  انقلاب های شمسی (صیفی و شتوی) در اساطیر، مبداء رویدادهای بزرگ تاریخی محسوب می شوند که یا نحس و شوم و نامبارکند و یا سعد و خجسته و فرخنده و گفتنی است که یلدا را با میلاد مسیح تطبیق کرده اند یعنی آن شب را شب تولد میلاد عیسی مسیح دانسته اند و می دانیم که یلدا لغتی سریانی به معنی میلاد است. بیتی از سنایی به همین پیوند مسیح با یلدا اشاره دارد، آن جا که می گوید:


به صاحب دولتی پیوند اگر نامی همی جویی
که از یک چاکری عیسی چنان معروف شد یلدا


  که بعضی از ظاهر این بیت چنین استنباط کرده اند که یلدا نام یک تن از ملازمان حضرت عیسی بوده است، ولی به گفته علامه محمد قزوینی «چاکری کردن در بیت سنایی به معنی اختصاص یافتن زمان مزبور به ولادت عیسی است».
  اما بنا به پژوهش های بسیاری محققان از جمله زنده یاد پورداود، جشن میلاد مسیح که در قرن چهارم میلادی در 25 دسامبر تثبیت شد، در اصل جشن ظهور میترا بوده است و این البته شگفت نیست چون آئین مهر و کیش عیسی مسیح روزگاری دراز، رقیبان سرسخت هم بودند. آئین مهر از آسیای صغیر به امپرتوری روم رخنه کرد و سربازان رومی تا زمان غلبه دین مسیح، مهرپرست بودند و محققان بسیار نشانه های آئین مهر را در دیانت مسیح شناسایی کرده باز نموده اند. بنابراین آئین شب یلدا ریشه در باورهای دراز آهنگ دارد و گویا اختر شمران شب یلدا بر این اعتقاد بوده اند که از شب یلدا صبح رستاخیز خواهد دمید.
 

:پرونده ی اینترنتی جلال ستاری
http://anthropology.ir/node/5165

 

پرونده ی «جلال ستاری» در انسان شناسی و فرهنگ
http://anthropology.ir/node/15708

 

 

دوست و همکار گرامی


چنانکه از ​فعالیت های داوطلبانه کانون ​«انسان شناسی و فرهنگ» و ​مطالب منتشر شده​ در سایت آن​ ​بهره می برید و انتشار آزاد این اطلاعات ​و استمرار این فعالیت ها را مفید می دانید، لطفا در نظر داشته باشید که در کنار همکاری علمی، نیاز به کمک مالی همه همکاران و علاقمندان نیز وجود دارد. کمک های مالی شما حتی در مبالغ بسیار اندک، می توانند کمک موثری برای ما باشند.

لطفا کمک های خود را به حساب زیر واریز کنید و در صورت دلخواه با ایمیل به ما اطلاع دهید.

شماره حساب بانک ملت: 117360766


شماره شبا: IR98 0120 0000 0000 0117 3607 66


شماره کارت: 7634-4916-3372-6104


به نام آقای رضا رجبی