ترانه و شعر

ادبیات مکتوب و شفاهی هر فرهنگ و مردمی یکی از جلوه های بیان کننده ی باورها، ذهنیات، آیین ها و رسوم آن مردم در دوره ی زیستشان است. ترانه و شعرهر دو تاریخچه و پیشینه ای با قدمتی بسیار دارند که در گذر زمان ها و دوره ها یکی از تاثیرگذارترین بخش از ادبیات بر مردم هر فرهنگی بوده اند. دلیل این تاثیرگذاری را می توان در ارتباط راحت تر و بهتری دانست که مردم یک جامعه به دلایلی چون دریافت شور و احساس از شعر و ترانه که با موسیقی نیز پیوند می یابند دانست. در دوره ی معاصر نیز، اشعار و ترانه ها هم چنان جایگاه ویژه ای بین نسل های مختلف یک جامعه دارند. جایگاهی که متاثر از رویداد ها و شرایط سیاسی و اجتماعی حاکم و مطابق با آن انعطاف می یابند، واکنش نشان میدهند، انتقاد می کنند، در تایید آن در می آیند و با آن مخالفت می کنند.
از این رو، انسان شناسی و فرهنگ پرونده ای برای ترانه و شعر می گشاید، تا لینک های مربوطه را به صورت ساده تری در اختیار خوانندگان خود قرار دهد.

1. بررسی و شناخت ترانه های کودکانه ی بختیاری
http://anthropology.ir/node/10383

2. رعنا؟ کدام رعنا؟
http://anthropology.ir/node/8938

3. لأله ترکمن
http://anthropology.ir/node/8477

4. ترانه های مازندرانی در آثار صادق هدایت
http://anthropology.ir/node/7085

5. ترانه های کار در آذربایجان
http://anthropology.ir/node/7574

6. زنان ترانه؛ بررسی حضور زن در ترانه ها و اشعار عامیانه
http://anthropology.ir/node/10297

7. نگاهی بر ترانه های ترکمن های ایران
http://anthropology.ir/node/9203

8. گزارش مستند خواب خورشید؛ مستندی درباره ی عشق در ترانه، شعر و موسیقی ایران)
http://anthropology.ir/node/10139

9. مردم نگاری مراسم آواز خوانی پیرمردهای اصفهانی زیر پل خواجو
http://anthropology.ir/node/961

10. بهمن علاء الدین، موسیقی و فولکلور بختیاری
http://anthropology.ir/node/9088

11. لالایی؛ لطیف ترین جلوه ی میراث معنوی
http://anthropology.ir/node/4940

12. عاشیق ها؛ خنیاگران قوپوز به دست
http://anthropology.ir/node/5484

13. اندوه بار چون دوتار : نگاهی به مستند «طرقه» اثر محمدحسن دامن زن
http://anthropology.ir/node/3331

14. حمید مصدق
http://anthropology.ir/node/665

15. شهر در اشعار امین پور
http://anthropology.ir/node/8389

16. سعدی و انقلابی در قصیده
http://anthropology.ir/node/9421

17. گونه شناسی روابط بینامتنی در شعر و نقاشی ایرانی
http://anthropology.ir/node/9680

18. زندگی و آثار احمد شاملو
http://anthropology.ir/node/316

19. تجلی طبیعت، هنر و معماری کاشان در اشعار سهراب سپهری
http://anthropology.ir/node/648

20. گزارش نشست یادبود سهراب سپهری
http://anthropology.ir/node/4650

21. ملک الشعرا؛ یادی از محمد تقی بهار
http://anthropology.ir/node/672

22. شادکامی از دیدگاه مارتین سلیگمن و خیام نیشابوری
http://anthropology.ir/node/9814

23. زندگی و هنر تاگور (1)
http://anthropology.ir/node/8862

24. زندگی و هنر تاگور (2)
http://anthropology.ir/node/8913

25. ویکتور خارا
http://anthropology.ir/node/6811

26. اوکتاویو پاز
http://anthropology.ir/node/5533

27. شناخت نامه ی آنا آخماتووا
http://anthropology.ir/node/5434

28. گزارش روز دوم همایش موسیقی شعر حافظ
http://anthropology.ir/node/7177

29. خاقانی شروانی
http://anthropology.ir/node/5909

30. تفسیر مایکل بری بر هفت پیکر نظامی
http://anthropology.ir/node/6647

31. هر روز زاده می شوم: گفت و گو با محمود درویش و گزیده ی اشعارش
http://anthropology.ir/node/5605

32. مرغ سحر
http://anthropology.ir/node/7408

33- معرفی کتاب «تصنیف ها و ترانه های ماندگار»
http://anthropology.ir/node/13541

::

پیوند به بیرون ؛

انگلیسی :


33. Folk song
http://folkmusic.about.com/od/glossary/g/folksong.htm

34. Australian Folk Song
http://folkstream.com/songbooks.html

35. Folk poem of the san Joaquin
http://kingsnet.kings.k12.ca.us/kcoe/curric/history/lit/folk.html

36. The history of folk music
http://www.folklyrics.net/

37. Traditional & Folk Songs – Lyrics
http://www.traditionalmusic.co.uk/folk-song-lyrics/fsl.html

38. American and Multicultural Folk Song Lyrics
http://www.songsforteaching.com/folk/

39. Chanson - wikipedia
http://en.wikipedia.org/wiki/Chanson

فارسی :

40. ترانه – ویکیپدیا
http://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86%D9%87

41. پنجاه سال ترانه سرایی
http://aynev.blogfa.com/post-623.aspx

42. ترانه های عامیانه و برخی مختصات فنی و هنری آنها
http://www.centralclubs.com/forum-f36/topic-t54027.html

43. قصه ها، بازی ها و اشعار عامیانه
http://www.sid.ir/fa/VEWSSID/J_pdf/70213842515.pdf

44. شعر – ویکیپدیا
http://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%B4%D8%B9%D8%B1

45. شعر کهن
Rira.ir

46. سودجویی ناشران از شاعران
http://www.bookcity.org/news-695.aspx

47. گنجور
http://ganjoor.net/

48. وزن شعر فارسی
http://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%88%D8%B2%D9%86_%D8%B4%D8%B9%D8%B1_%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8C

تهیه و تنظیم پرونده: مرضیه جعفری

ترانه های رامی

ترانه های رامی ، گیتار-خواننده: ابراهیم منصفی / گیتار: حسام الدین نقوی ، نشر ماه ریز ، 1384
ترانه های رامی، آلبومی است از ابراهیم منصفی که گزیده ای است از آهنگ های خوانده شده توسط او با زبان محلی جنوب کشور که در ضبط های خانگی ضبط شده اند. نواختن گیتار در کنار خواندن زبان و اشعار محلی و مردمی جنوب، تلفیق خاصی را از این دو هنر پدید آورده است، که "به ظاهر" متضاد اند، اما به خوبی در کنار هم نشسته و نیز بر دل می نشینند.
علی صمد پور به زیبایی درباره ی این آلبوم، نگاشته است:
« ... نمی دانم شاید رامی به دل می نشیند چون از راه تعریف و تئوری نزدیک نمی شود. شاید چون از آکادمی نمی آید. می دانم که چرا رامی می چسبد، چون نمی دانی استادش کیست و هیچ کار مهمی در هیچ جای مقصدش ثبت نشده است. پسی هم ندارد به قصد. رامی می چسبد چون شرف آدم بودن را در ناخودآگاه خود داشت، تقصیر خودش هم نبود. »

درباره ی ابراهیم منصفی:
معلم، شاعر، ترانه سرا (1324-1376)، بندرعباس
کارها: دو مجموعه شعر؛ رنجترانه ها(1378) – گفته های ناگفته (1382) ، نشر هفت رنگ / ترانه های رامی (1384)، نشر ماه ریز . / بازی در فیلم کوتاه "نهنگ" به کارگردانی حسن بنی هاشمی.

گفتگو با لیلی انور:مترجم 40 شعر (فارسی به فرانسه)

مجموعه ی "مشرق، هزار سال شعر و نقاشی"
لیلی انور در ایران، در سال 1967 میلادی متولد و در تهران بزرگ شد. پدر او ایرانی و مادرش فرانسوی ست. وی در سن 15 سالگی به فرانسه رفت و در دانشگاه در دو رشته ی ادبیات انگلیسی و ادبیات فارسی مشغول به تحصیل شد. انور مدرک دکترای ادبیات فارسی را در فرانسه و با پایان نامه ای در رابطه با دیوان شمس دریافت کرد. او در حال حاضر استاد زبان و ادبیات فارسی در موسسه ی ملی زبانها و تمدنهای شرقی  INALCO) National des Langues et Civilisations Orientales و نیز مدرسه ی مطالعات عالی علوم اجتماعی در پاریس l'Ecole des hautes études en sciences sociales de Paris است. لیلی انور در جایگاه مترجم و متخصص ادبیات عرفانی، به طور ویژه بر ادبیات عاشقانه و سلوک معنوی تمرکز کرده است. او در سال 2004 کتابی با نام  "رومی" Rûmî منتشر کرد ، تالیفی پیرامون زندگی و آثار شاعر و عارف بزرگ ایرانی مولانا جلال الدین رومی. انور در سال 2004، در گزیده ای از اشعار عربی، فارسی و ترکی با عنوان " مشرق، هزار سال شعر و نقاشی" دست به ترجمه ی اشعار فارسی این مجموعه زد و دیان دو سلیر Diane de Selliers ناشر  کتابهای  نفیس نیز آن را منتشر نمود. در سال 2007،  لیلی انور کتابی با نام " ملک جان نعمتی: «زندگی کوتاه نیست، اما زمان هم مهم است» " « la vie n’est pas courte, mais le temps est compté »، را با همکاری نشر دیان دو سلیر منتشر کرد. این تالیف، زندگینامه ی زنی شاعر به همراه گزیده ای از اشعار وی می باشد.
از دیگر فعالیتهای ادبی انور می توان به شماری مقاله با موضوع شناخت سوفیسم و فرهنگ ایرانی اشاره کرد که در فرانسه و کشورهای دیگر به چاپ رسیده اند.

قاسمی: خانم  انور در پایان نامه ی دکترای تان دیوان شمس مولانا را از چه دیدگاهی مورد بررسی قرار داده اید؟
انور : در این رساله سعی کرده ام توضیح دهم که از لحاظ ساختار شعری، مولانا در غزل فارسی چه نوع آوری هایی داشته است و ضمنا چگونه از استعاره های شاعرانه استفاده می کند تا بتواند از چیزهایی صحبت کند که معمولا ناگفتنی ست. در واقع نشان داده ام که او چگونه از پارادوکس به وحدت می رسد، اینکه مولانا چگونه از طریق شعر توانسته است مسئله ی پارادوکس را حل کند. زیرا تجربه ی معنوی همیشه عارف را وارد دنیایی می کند که دنیای پارادوکس است. برای همین است که معمولا نمی شود راجع به آن حرف زد، تنها زبانی که می تواند چگونگی تجربه ی پارادوکس در عرفان را توضیح دهد زبان شعر است.
ق : منظورتان از پارادوکس، تناقض میان چه عناصری ست؟
ا: در واقع پارادوکس تناقض نیست، بلکه تناقض نمایی ست. پارادوکس چیزی ست که به نظر می آید تناقض دارد ولی در واقع تناقض ندارد برای نمونه مولانا که خود از این لحاظ شاگرد عطار است می گوید در عشق کفر و ایمان، خوب و بد دیگر وجود ندارد و این را به صورت شاعرانه بیان می کند یعنی پیوسته از آتش به آب و از شب به روز. اینها به شکلی در شعر او  آورده می شوند که گویی بینشان رابطه ای هست که انسان را به یگانگی و وحدت می رساند، یعنی در شعر مولانا بازتاب این را می بینیم که عالم کثرت انسان را به عالم وحدت می رساند به شرط اینکه بتواند از عالم کثرت بگذرد و آن را بفهمد.
ق: آیا رساله ی شما منتشر هم شد و اینکه انعکاس این رساله در فضای ادبی فرانسه چگونه بود؟
ا: خود رساله خیر ولی بعدها کتابی نوشتم که خلاصه ای از این رساله بود. می توان گفت که سال ها بود به زبان فرانسه نقد ادبی پیرامون مولانا انجام نشده بود. کاری که من در رابطه با مولانا انجام دادم نقد ادبی بود و نه نقد فلسفی. زیرا معمولا مولانا از دیدگاه فلسفی مورد بررسی قرار می گیرد. ولی من سعی کردم نشان دهم که فلسفه، فکر و عرفان مولانا واقعا با شعر او در آمیخته است.
ق: ایده ی کتاب "مشرق، هزار سال شعر و نقاشی" توسط چه کسی و چگونه شکل گرفت؟
انور: مدتی پیش ناشر این کتاب ، که ناشر معتبری است و کتابهای نفیس را چاپ می کند از من خواست کتابی آماده کنیم که گلچین شعرهای شرقی باشد. در واقع شعرهایی از عربی، ترکی و فارسی مورد نظر او بود. ناشر از من خواست تا نقاشی هایی را که به بهترین شکل با اشعار در هماهنگی قرار می گیرند به او معرفی کنم. من هم پاسخ دادم که شعرهای عربی، فارسی و ترکی فضای فکری مشابهی دارند ولی برای نقاشی در دنیای عرب و ترک  ما مانند ایران مینیاتور نداریم. در گذشته ایرانی ها صاحب مینیاتور بوده اند و عرب ها صاحب چنین سبکی از مینیاتور نبوده اند و در اینجا پروژه با مشکل روبرو می شد . البته خیلی از این مینیاتورها بعدها در زمان عثمانی ها توسط ترکها کشیده شد اما باید گفت که الهام آن از دنیای ایرانی بود.  بنابراین تصمیم گرفته شد که  شعرها را انتخاب کنیم و بعد به سراغ مینیاتورها برویم. پیش از این ترجمه ی شهرهای عربی و ترکی در جای دیگر چاپ شده بود و ما تنها این شعرها را انتخاب و گردآوری کردیم ، اما همه ی شعرهای فارسی این کتاب به جز چند رباعی از خیام توسط من ترجمه شدند، آنها را ترجمه کردم زیرا از ترجمه هایی که در کتابهای دیگر بود راضی نبودم و اینکه برخی از شعرهای انتخاب شده هم تا به حال به فرانسه ترجمه نشده بودند. بنابراین برخی از شعرهای کلاسیک فارسی را به فرانسه ترجمه کردم و بقیه را هم گردآوری کردیم.
ق: تصاویر کتاب از کیفیت بالایی برخوردارند. آنها را چگونه گردآوری کردید؟
انور: بسیاری از این مینیاتورها از مجموعه ی "آقاخان" گردآوری شده اند و برخی از آنها هم به صورت پراکنده پیدا کرده ایم . اما گروهی  مستقیما به موزه ها رفتند و از تصاویر عکس برداری کردند. واقعا هم همیشه کتابهای این انتشارات چاپ نفیسی دارند. این نخستین بار است که تا این حد شعر و مینیاتور به یکدیگر نزدیک هستند. برای نمونه وقتی گروه عکس برداری به ژنو رفته بود تا از مینیاتورها عکس برداری کند، ناشر با مینیاتور زیبایی از داستان شاهنامه - ملاقات رستم و سام- روبرو شد. او بسیار تحت تاثیر این مینیاتور قرار گرفت و از من خواست تا شعر آن را هم ترجمه کنم . بنابراین گاهی من شعر را ترجمه کرده بودم و مینیاتور آن را بعدا پیدا کردیم و گاهی هم مینیاتور آن قدر زیبا بود که از من خواسته می شد تا شعر آن را هم ترجمه کنم . یا مثلا مینیاتور داستان بهرام گور از نظانی بسیار نفیس بود و باز هم به همین جهت ناشر خواست تا شعر آن را ترجمه کنم. بنابراین سعی کردیم مینیاتور و شعر با یکدیگر گفتگو داشته باشند، زیرا اساسا مینیاتورها را باید اینگونه نگاه کرد چرا که مینیاتور هیچگاه تابلو نبوده بلکه همیشه در کتاب و همراه شعر دیده می شده است.
ق: بر چه اساسی این چهل شعر را انتخاب کردید؟
ا: چند معیار در گزینش اشعار دخیل بوده اند. گاهی همانطور که اشاره کردم انتخاب شعر تنها به دلیل هماهنگی با مینیاتور بود. سلیقه ی شخصی البته در کار بود. سعی کرده ام که از شعرای مهم دست کم یک شعر باشد و از نظر زمانی هم شاعران از زمان رودکی تا جامی انتخاب شده اند و هر یک از شعرهای انتخاب شده نمایانگر یک جنبه از شعر فارسی باشند. سبک های گوناگون شعر فارسی در این 40 شعر دیده می شوند. اگرچه 40 شعر عدد بسیار ناچیزی ست ولی باز در این تعداد محدود سعی کردم انواع شعر در ادبیات فارسی و موضوعات متفاوت در آن را نشان دهم.
ق: به عنوان آخرین پرسش، دشوارترین شعر برای ترجمه کدام یک بود؟ چرا؟
انور: مرثیه ی خاقانی. چون اساسا خاقانی شاعر دشواری ست. یعنی به زبان فارسی هم خواندن و فهمیدن اشعار او آسان نیست، بنابراین ترجمه ی آن هم سخت می شود. هر چه شعر آسان تر باشد ترجمه ی آن هم ساده تر خواهد بود. مثلا سبک اصفحانی به دلیل ایهام های فراوانی که دارد بسیار پیچیده است، شعری که بیش از اندازه ایهام و بازی با واژگان داشته باشد دیگر قابل ترجمه نیست.
ق: و در صورت ترجمه مقدار زیادی از زیبایی اش را از دست می دهد.
انور: درست است، البته من فکر می کنم خیلی وقتها به دلیل اینکه فقط زیبایی اش ظاهری است خیلی چیزها را از دست می دهد، وقتی زیبایی واقعا در معنی هم باشد درصدی از آن باقی خواهد ماند .
 
منابع:
http://www.fondationostadelahi.fr/front_content.php?idart=628
http://www.evene.fr/celebre/biographie/leili-anvar-29833.php

سال ۲۰۰۷ میلادی، "سال ترور"

سال ۲۰۰۷ میلادی هم دارد پایان می‌گیرد. به‌گُمانم با نگاهی به‌رویدادهای ‌این سال، مناسب‌ترین نامی که می‌توان به‌آن داد "سال ترور" است. این سال با ترور آغاز شد، با ترور ادامه یافت و دیدیم که با ترور هم پایان گرفت.
با ترجمه شعری از شاعری که خود ترور و کشتار را در منطقه بالکان تجربه کرده است، این سال را بدرقه می‌کنم؛ با این امید و آرزو که جهان در سال ۲۰۰۸ میلادی از هیولای نکبت‌بار تروریسم در امان بماند.
در میان مه و دود
مهِ آلوده به‌خون
در خون، مه و طوفان.
لاشه‌ها در لجن.
کرم‌ها در جمجمه‌ها.

معبد و مناره در آتش و خون.
جنایتی مرگبار.
دود، آتش، مه، غبار
و زوزه‌ی سگها.

مه و دود
و مردگان بر خاک
گدایان در راه
مردان و زنان با فریاد.

سایه‌ای که در پس ِیوار می‌گذرد:
روسپی کر و لال.
در میان دود و مه
ردِ پای هولناکِ طاعون و وبا.

میروسلاف کرلِژا
ترجمه خسرو ناقد

یادداشت های ناتمام(1)

شعر
1.1. شعر و شاعری در کجای جهان امروز قرار می گیرد و به چه معناست؟ آیا در این زندگی پیچیده و سراسر آمیخته با فناوری مدرن هنوز نیازی به شعر احساس می شود؟ هر چه هم که بنویسیم، داوریها و نظرات گذشتگان بی تردید همچنان از اهمیت برخوردارند. روزگاری «کارل مارکس» که سراسر زندگی پربارش را وقف به ثمر رساندن اثری بی همتا به نام «سرمایه» کرده بود و در دوره های پایانی زندگی اش به تدریج به اهمیت فرهنگ پی می برد و به آن توجه نیز می داد با حیرت از خود پرسید چگونه است که ما هنوز از آثار یونان باستان لذت می بریم و به مطالعه ی آنها دل می بندیم؟ پاسخی صریح نداشت و این ابهام را همچنان برای پسینیان خود برجا گذاشت.
«پرسی بیش شلی» (Percy Bysshe Shelly)، 1792-1822، شاعر بزرگ انگلیس در رساله ای به نام «در دفاع از شاعری» (A Defence of Poetry) بر این باور است که بی شعر کلاسیک برپایی جامعه ای اخلاقی قابل تصور نیست. ممکن است بتوان بدون آثار برخی از فیلسوفان روزگار را سپری کرد اما نمی توان تصور کرد وضعیت اخلاقی جهان چگونه می بود اگر«هومر»،« دانته»، «پترارک» یا «شکسپیر» وجود نمی داشتند؛ تنها شعر است که قادر است نیروهای آفریننده ی انسان را شکوفا سازد؛ تنها شعر است که می تواند انسان را با برانگیختن روح و گشودن دل برای پذیرش اندیشه های نو و ناب از نظر اخلاقی «بهتر» بسازد.
«شلی» به دو عنصر خرد و تخیل توجه می دهد. یکی را ناظر بر روابط یک فکر با فکر دیگر می داند و دیگری را وضعیتی از ذهن می داند که ناظر براین اندیشه هاست و از آنها و از عناصر آنها، اندیشه هایی دیگر شکل می گیرند که هریک انسجام خود را دارند. خرد خصوصیتها و کیفیتهای شناخته شده را بر می شمرد در حالی که تخیل ارزش این خصوصیتها و کیفیتها را درک و حس می کند. خرد تفاوتها را ارج می نهد و تخیل همانندیها را. ارتباط خرد با تخیل مانند ارتباط جسم است با روح. شعر را می توان در معنایی عام «بیان تخیل» دانست.

خواندن مطلب کامل

این مطلب نخستین بار در تارنمای روزنامک منتشر شده و مدیر این تارنما آن را برای تجدید انتشار در اختیار انسان شناسی و فرهنگ قرار داده است.

صفحه‌ها

اشتراک در RSS - ترانه و شعر