سرآغاز

انسان شناسی اسطوره شناختی

نگاهی کوتاه به پژوهشی ساختارگرایانه در روایت های اسطوره ای شاهنامه

علی بلوکباشی
503816_D41dyXiA.jpg

پرداختن به پژوهش و تحلیل ساختاری اساطیر در ایران کاری بسیار تازه وجوان است. بجز چند تن از ایرانیان، آن هم از دانش آموختگان حوزۀ فرهنگ وزبان های باستانی و زبان شناسی و ادبیات فارسی، انسان شناسان ایرانی کمتر به اسطوره شناسی و تحلیل ساختاری و تطبیقی اسطوره های ایرانی و تحقیق در بن مایه های اجتماعی و فرهنگی آنها همت گمارده اند. خانم دکتربهار مختاریان هم یکی از دانش آموختگان رشتۀ فرهنگ و زبان

اسطوره و منطق - بخش سوم

نویسنده: نِویل مُرلی برگردان و مقدمه: ناتالی چوبینه
پرومتئوس آتش آسمانی را می دزدد

استفاده از خصوصیت‌های انسانی جهان‌شمول، ویژگی‌هایی که بتوان ثابت کرد هر انسانی متعلق به هر زمان و مکان و فرهنگی که باشد واجد آنهاست، برای ساختن پل ارتباطی مستقیم بین «خود» و فرهنگ‌های «دیگر» در وهله نخست آسان و نویدبخش به نظر می‌رسد. اما مُرلی پس از پیشنهاد چنین راهکاری به نقد و بررسی آن می‌پردازد و دو ایراد اساسی را در این رابطه مطرح می‌کند: نخست این که اسطوره از درون انسان، از تخیل و اندیشه، سرچشمه می‌گیرد

بررسی رؤیای گشتاسپ در شاهنامۀ فردوسی بر اساس مکتب یونگ

معصومه رمضانی
goshtasb-ejdeha.jpg

اسطوره روایتی است که به انسانها در فهم رخدادهای  معمول روانی و راه­های رشد آنان در گذران زندگی کمک می­کند. رؤیا نیز پدیده­یی طبیعی و خاص ناخودآگاه است  که در عالم واقع تجلی می­یابد. اسطوره و رؤیا بهره­مند از زبانی نمادینند که با نماد شناسی به رمز و راز آن­ها پی خواهیم برد.  بر مبنای  مکتب یونگ رؤیای گشتاسپ، رؤیایی بزرگ است؛ زیرا  دربرگیرندۀ  سرشت جمعی-اسطوره ای است. 

از بنیان ساختاری ایکونولوژی تا هویت

سیده شبنم شمس الدین
هویت

همواره شناخت از طریق مقایسه و تطبیق حاصل می شود. انسان خود و ویژگی های خود را در تقابل با دنیای اطراف می شناسد و الگویی شناختی را پدید می اورد. در نظر فردیناند دو سوسور – پدر علم زبان شناسی مدرن- شناخت محصول وجود همین تقابل ها در نظام نشانه ای زبان شناختی است. در نگاه سوسور هر نشانه متشکل از دو قسمت دال و مدلول با اصل ثابت و قابلیت در دسترس بودن مدولول است

گزارش پنجاهمین نشست «یکشنبه‌های انسان‌شناسی و فرهنگ»:«فرهنگ و اسطوره»

رقیه محمدزاده
IMG_6242 - Copy.JPG

نشست پنجاهم«یکشنبه‌های انسان‌شناسی وفرهنگ»، روزیکشنبه ۱۷ اسفند ماه ۱۳۹۳، درمرکز مشارکت‌های فرهنگی هنری شهرداری تهران برگزار شد. درابتدای این نشست فیلم مستند «نوروز پارسی» ساخته آقای حسن نقاشی به نمایش درآمد و در ادامه آقای دکتر ابوالقاسم اسماعیل پور نویسنده اسطوره شناس واستاد دانشگاه شهید بهشتی با عنوان «اسطوره­های مانوی» سخنان و مباحث خود را ارائه نمودند. در بخش دوم آقای دکتر محمد شکری فومشی، استادیار دانشگاه ادیان و مذاهب ، نویسنده و محقق باموضوع «آثار ادبی و هنری مانی»  سخنرانی خود را ارائه کردند.

گزیده‌ای درباره‌ی اروین پانوفسکی

ترجمه ی سیده شبنم شمس الدین
اروین پانوفسکی

اروین پانوفسکی در 30 مارس 1892 در یک خانواده ی مرفه یهودی ساکن هانوفر المان چشم به جهان گشود. وی طی سال های 1914- 1910 به تحصیل در علوم فلسفه و فقه اللغه و تاریخ هنر پرداخت و در سال 1914 به دلیل سانحه ای که حین اسب سواری برایش پیش امد از خدمت سربازی در جنگ جهانی اول معاف شد.

تصاویر سنگ قبرهای تاریخی سفید چاه، کلید رمز زندگی و مرگ

شکوفه آذر
0021.jpg
سنگ قبرهای محرابی گورستان تاریخی سفید چاه، دارای تصاویر نمادین ایرانی است که مفاهیم پیچیده زندگی، مرگ و رستاخیز را در خود نشان می دهد. گورستان سفید چاه، که از سوی پژوهشکده زبان و گویش شهرستان ساری مورد مطالعه و بررسی قرار گرفته ، در بخش «یانه سر» استان مازندران واقع است.

زیستن در جهان های سه گانه 1394

فرزانه سجادپور
download.jpg

 

جهان از دیرباز، در آمد و شد نظریات و افکار مختلفی بوده که  همواره خالقانش انسان ها بوده اند.  سنت های فکری بی هیچ ثباتی در حال تغییر و تحولند. حتی ادیان رسمی نیز با تفسیرهای جدیدی مواجه اند به گونه‌ای که گاه با تساهل و تسامح اصلاحات درون دینی صورت می‌گیرد.  اما به هر روی مطالبات دین باوران امروز با اسلاف خود فرق کرده است. امروزه دین در مواجهة با سوالات جدید حریم قدسی خویش را تغییر داده،

اسطوره و منطق - بخش دوم

نویسنده: نِویل مُرلی برگردان و مقدمه: ناتالی چوبینه
oedipus_rex.jpg

در بخش نخست این مطلب، دیدیم که دست یافتن به محتوای ذهن و اندیشه مردمان باستان امری است محال، چون برای کسب اطلاع درمورد آن منبعی در اختیار نداریم جز بخشی – شاید بسیار اندک – از فرآورده های فرهنگی تولیدشده با استفاده از آن محتوا. فرآورده های پیش روی ما، مثلن یک لنگه پای تقدیمی یا یک گلدان آتنی که روی آن تصویر موجودی بالدار نقش بسته، هرچند زمینه ای غنی و گسترده برای ژرف اندیشی و گمانه زنی به دست می دهند اما، مثلن به نسبت سفال همان گلدان که قابل تجزیه و تحلیل آزمایشگاهی است،

افسانه‌های مردم کرانه‌های رود هلیل

ابوالقاسم فقيري
748e8e5dc9f47163c2feac53dfde5d33.jpg

قصه و افسانه قدیم‌ترین میراث فرهنگی بشر است. با مطالعة قصه‌ها و افسانه‌های ملل می‌توان دربارة اندیشه و گفتار مردم اطلاعاتی کسب کرد. آن زمان در می‌یابیم که چگونه می‌اندیشند و با رویدادهای تلخ و شیرین زندگی چگونه روبه‌رو می‌شوند. اگرچه ممکن است خود مردم از نفوذی که این قصه‌ها روی آن‌ها داشته بی‌خبر باشند، ولی در هر حال قصه‌ها با مهم‌ترین وسیلة آموزش و پرورش بوده‌اند.

تمامی حقوق این پایگاه برای «انسان شناسی و فرهنگ» محفوظ است.