سرآغاز

انسان شناسی اسطوره شناختی

چگونگی مُردنِ دیگران: نگاهی بر انسان‌شناسیِ مرگ (1)

یوهانس فابیان برگردانِ هاجر قربانی
Famadihana_reburial_razana_ancestor_Madagascar.jpg

مرگ و انسان شناسی: یک مقدمه/ «انسان شناسان و بویژه افراد متعلق به جوامعِ غربی در یک رابطة عجیب با مرگ مواجه هستند. آنها اغلب یک رویاروییِ شخصی با مسئلة مرگ در خانه (با مرگ کسانی مانند عمه، پدر بزرگ و یا عموزاده مورد علاقه) دارند، اما تنها یک بار در این زمینه، گرینباگیر پیچیدگی‌های فرهنگی مرگ، سوگواری و خاکسپاری می شوند. این وضعیت شامل خطرات زیادی است. تجربه‌های اتنوگرافیک، فهمِ عمومی مرگ را تحت الشعاع قرار می‌دهد،

ادامه گفتگو درباب کتاب "پژوهشی در خرقه ی درویشان و دلق صوفیان"

جبار رحمانی
109618-500x500_0.jpg

توضحیات مفصل و دقیق دکتر مختاریان در مطلبی با عنوان  " نقدی بر تاملی بر مبانی نظری کتاب «پژوهشی در خرقه ی درویشان و دلق صوفیان"  بیانگر نکات بسیار ارزشمندی در شناخت سنت مطالعات اسطوره شناسی و دین پژوهی است. در ادامه مباحث مطرح شده در مطلب اول در باب این کتاب، به نظر می رسد بیان چند نکته لازم است:

اسطوره و معنا

ملیحه درگاهی
 لوی استروس.jpg

مقدمه:  کلود لوی استروس بی شک از تأثیر گذارترین متفکرین زمان ماست. او به نحوی ساختار جدیدی را برای شناساندن بشر به خود او تبیین کرد و درحقیقت او کسی بود که انسان شناسی نوین را مورد باز آفرینی قرار داد. طی سالهای 1950 و 1960 نام لوی استروس با جنبشی معروف به ساختارگرایی همراه شد و به تدریج بر کلیه ی رشته های علوم انسانی تأثیری عمیق گذاشت،  مکتبی که لوی استروس همواره در آن به تعمق و تفکر

نقدی بر تاملی بر مبانی نظری کتاب «پژوهشی در خرقه ی درویشان و دلق صوفیان»

بهار مختاریان
109618-500x500.jpg

در متن منتشر شده در سایت انسان شناسی و فرهنگ با عنوان «تاملی بر مبانی نظری کتاب «پژوهشی در خرقه ی درویشان و دلق صوفیان» که بخشی از آن ترجمه ی مقاله مشروح گئو ویدن گرن با عنوان « جامه ی هارلکن و جامه ی رهبانی، کلاه دلقک ها و درویشان» است و بخشی توضیح و افزوده هایی بر داده های این مقاله در فضای منابع ایرانی توسط راقم، دکتر جبار رحمانی نقد ارزشمندی نوشته است و نکات قابل توجه ای بیان کرده است. در اینجا ضمن سپاس از ایشان به نکاتی چند اشاره می شود تا این بحث ارزشمند  در راستای نقد راهگشای شناخت حوزه و فضای این گونه پژوهشها گردد...

تاملی در مبانی نظری کتاب "پژوهشی در خرقه درویشان و دلق صوفیان"

جبار رحمانی
درویشان

ویدن گرن یکی از ایرانشناسان برجسته ای است که آثار متعددی از او درباره ایرانشناسی به زبان فارسی ترجمه شده است. کتاب او با عنوان "پژوهشی در خرقه درویشان و دلق صوفیان" به ترجمه دکتر مختاریان در سال جاری توسط انتشارات آگه منتشر شده است. با وجود اهمیتی که این کتاب در عرصه ایرانشناسی دارد، توجه محققان ایرانی به این کتاب چندان زیاد نبوده و صرفا جلسه ای برای نقد و معرفی کتاب در مرکز فرهنگی شهر کتاب برگزار شده است.

ابتذال شرارت

ناصر فکوهی
 آرنت.jpg

رویکرد متعارف نسبت به موضوع «شر»، به صورتی ژرف و گسترده با مفهوم «ممنوعیت» و «گناه» پیوند خورده است. هر چند «گناه اولیه» در سنت مسیحایی – یهودی، به سرپیچی از فرمان خداوند در ممنوعیت خوردن میوه ممنوعه (دانش) و خروج از موقعیت معصومیت بهشتی و سقوط (هبوط) بر روی زمین برای  تحمل درد و رنج زندگی مادی و پاک شدن از آن گناه برای  بازگشت به بهشت یا روانه شدن به ...

پوشاک: تقدس، نماد، آیین

پروین بابایی
سماع

لباس علاوه بر نقش روزمره خود به عنوان پوشش بدن در زندگی انسان های متمدن، کارکردهایی مفهومی نیز دارد. این کارکرد اخیر دربرگیرنده مفاهیمی مانند نمادپردازی، آیین ها و مراسم مخصوص مذهبی یا ملی، و تقدس و فرازمینی بودن است. در این معنا لباس های آیینی، از نیاکان، تمدن، مذهب و طبقه انسان ها سخن می گویند، لباس های نمادین به عنوان نشانه و نماد یک مفهوم یا طبقه و گرایش اجتماعی خاص پوشیده می شوند، و

«اِعبید المای» موجودی افسانه ای

فیصل بنی‌طی
Myth.jpg

افسانه از ریشۀ «فساییدن» به معنی مجذوب‌کردن یا مسحورکردن است. محققین افسانه‌ها را به گونه‌های متفاوتی تعریف‌ کرده‌اند؛ در اکثر این تعاریف دو عنصر تخیّل و نیاز، مشترک هستند؛ تخیّلی که از واقعیت برگرفته شده و بنا به نیازی چیزی به آن افزوده گشته است. برای نمونه: آرزوی دیرینۀ قدرتمندبودن انسان و مصون بودن او در برابر حملات دشمن به آفرینش افسانۀ رویین‌تن انجامیده است، اسفندیار در ایران و زیگفرید در میان قوم ژرمن، از نمونۀ بارز این افسانه‌هاست.

برای جلال ستاری

مانی کلانی
jalal.satari.JPG

جلال ستاری را نه می توان صرفا اسطوره شناس، نه لزوما روشنفکری منتقد یا مترجمی قهار دانست که صد البته تمام این جایگاه های حرفه ای را می توان و باید برازنده او دانست. اما آنچه می تواند او را در جایگاهی والاتر بنشاند و در ارجاع به عنوان یکی از آثار اخیرش، فرهیختگی اوست...

الگویی‌ برای فرهیختگی؛ از اسطوره‌‌ زدگی تا اسطوره‌شناسی

سخنرانی ناصر فکوهی در مراسم بزرگداشت جلال ستاری
تصویر: جلال ستاری از آرشیو انسان شناسی تاریخ فرهنگی ایران مدرن

تصویر: آرشیو انسان شناسی تاریخ فرهنگی ایران مدرن**

باید بر این نکته شاید بدیهی تاکید کنم که بزرگمردان و متفکرانی چون جلال ستاری نیازی به چنین مجالس تقدیری ندارند. بدون اغراق می توانم بگویم که ستاری در سراسر عمر پار بار خود،  شاید یک خط از  هزاران هزار صفحه  ترجمه و تالیفش را برای آن نوشته است که روزی از او تقدیر می شد. امروز نیز  کوچکترین گله ای از آن ندارد که این تقدیرها وبزرگداشت ها بعد از عمری از سخت گیری های بیهوده و بی دلیل و جفایی که دلیلی نداشت بر او و امثال او روا شود، برایش بر گذارشوند...

تمامی حقوق این پایگاه برای «انسان شناسی و فرهنگ» محفوظ است.