معرفی کتاب «فرهنگ مردم پسند اروپا در اوایل دوران مدرن»

حسین سراجی جهرمی

پیتر برک در این نه جستار، محتوا، اهمیت و تحولات فرهنگ مردم پسند در اروپا را طی دوره ی 1500-1800 می کاود.  در این کتاب سه مضمون مربوط به هم اما متمایز ترکیب شده اند: تاریخ مطالعه ی فرهنگ مردم پسند، مسائل تفسیر آن، و نتیجه هایی که درباره ی نگرش های "مردم" گرفته می شود. برک فرهنگ را "نظامی از معناها، نگرش ها و ارزش ها، و صور نمادین مشترک می خواند که در آن ها بیان شده یا متجسم می شوند."

برک با "کشف" فرهنگ مردم پسند توسط روشنفکران در اواخر قرن هجدهم شروع می کند: Volkslieder هردر، داستان های برادران گریم، ترانه های اسقف پرسی و غیره. این "کشف" موجب این شد که فرهیختگان، خود را از فرهنگ مردم پسند متمایز کنند؛ در 1500، در مقابل، هم "سنت بزرگ" فرهنگ والا و هم "سنت کوچک" مردم در زندگی روزمره حضور داشتند. برک پس از این توضیح، به تفاوت های منطقه ای و اجتماعی می پردازد؛ شهر و روستا، دشت و کوهستان، نواحی حاشیه ای و مرکزی، جنگل و تسطیح اراضی. وی به رابطه ی فرهنگ مردم پسند با فرهنگ والا نیز می پردازد: ونیزی ها اشعار تاسو را سروده های مردم پسند خواندند، هندل، رقص های روستایی را در اپرای خویش وارد کرد.

سپس مسئله ی مرکزی تفسیر مطرح می شود؛ عدم امکان گفتن اینکه کدام سروده ها واقعا سروده شده یا کدام داستان ها نقل شده، با توجه به سنت بدیهه گویی پیرامون یک مضمون؛ احتمال اینکه ترانه های چاپ شده و سالنامه ها بازنماینده ی چیزی باشند که مقامات حکومتی می خواستند مردم باور کنند نه بازتاب دهنده ی آنچه باور داشتند.

برک جسورانه استدلال می کند که نقد درونی، مقایسه و روش واپسروانه می تواند این مشکلات را برطرف کرده و تفسیری نزدیک به واقعیت ایجاد نماید. مورخ، اگر می خواهد این مواد را به درستی تفسیر کند، بایستی محیطی را که یک داستان یا یک ترانه در آن تولید شده، جهان بازار مکاره و میکده، دستفروش ها و کارگران دوره گرد را بفهمد؛ همچنین بایستی شناختی از رابطه ی پیچیده ی میان فرم سنتی و ماده ی جدید داشته باشد.

مسائل تاریخ نگاری و روش شناسی دست کم نیمی از کتاب را در بر می گیرند، و بحث نگرش های مردم پسند، به چند مطالعه ی موردی فروکاسته شده است. یک صفحه بیشتر به زنان پرداخته نشده است. برک بر این باوراست که فرهنگ زنان نسبت به فرهنگ عامه همان چیزی است که فرهنگ عامه نسبت به فرهنگ به صورت یک کل است. به دیگر سخن، او اعتقاد دارد که فرهنگ زنان، بخشی از فرهنگ عامه و تشکیل دهنده ی آن است. آگاهی طبقاتی به شکل دراز دامنی مورد بحث قرار گرفته، همراه با تأکید بر محافظه کاری مسلط، تمایز معمول میان شاه خوب و صدراعظم شر او، نجیب زاده ی عادل و مباشر ستمگر؛ اما یا بحثی از شرایطی که چنین تصورات قالبی می توانستند شکل بگیرند. "کارناوال"، "جهانِ نگریسته به پایین" و نظریه ی اعتراض مجاز به عنوان شکلی از نظارت اجتماعی مورد بحث قرار می گیرد. شکاف فزاینده ی میان امر ناسوتی و لاهوتی، "پیروزی لنت" به عنوان فاصله ی میان کلیسا و خرافات مطرح می شود: جنبشی که در 1700 تنها به برخی نواحی رسید، و دقیقا در همین زمان بود که در نواحی پیشرفته، فرهیختگان، با ظهور یک جهان بینی علمی، از فرهنگ عامه جدا افتادند.

 

 

فهرست مطالب

سپاسگذاری ix

یادداشت xi

پیش گفتار xiii

درآمد بر ویراست سوم 1

بخش یکم. در جستجوی فرهنگ مردم پسند

  1. کشف مردم 23
  2. وحدت و تنوع در فرهنگ مردم پسند 49
  3. شکار گریزان 103

بخش دوم. ساختارهای فرهنگ مردم پسند

  1. انتقال فرهنگ مردم پسند 133
  2. صور سنتی 163
  3. قهرمانان، شریران و دلقک ها 201
  4. جهان کارناوال 255

بخش چهارم. تغییرات در فرهنگ مردم پسند

  1. پیروزی لنت: اصلاح فرهنگ عامه 289
  2. فرهنگ مردم پسند و تغییر اجتماعی 335

پیوست یکم. کشف مردم: مطالعات و جنگ های گزیده، 1760-1846 387

پیوست دوم. آثار برگزیده درباره ی اصلاح فرهنگ عامه، 1495- 1664 389

کتابنگاری گزیده 391

نمایه 439

مشخصات کتاب

Popular culture in early modern europe

 

 

نوشته ی پیتر برک

منتشر شده در 28 ژوئن 1978، انتشارات هارپر، 365 صفحه. ISBN: 0061319287

ویرایش دوم، منتشر شده در ا مه 1994، انتشارات اشگیت، 424 صفحه. ISBN: 1859281028

ویرایش سوم، منتشر شده در 14 مه 2009، انتشارات اشگیت، 456 صفحه. ISBN: 0754665070

 

 

دوست و همکار گرامی


چنانکه از ​فعالیت های داوطلبانه کانون ​«انسان شناسی و فرهنگ» و ​مطالب منتشر شده​ در سایت آن​ ​بهره می برید و انتشار آزاد این اطلاعات ​و استمرار این فعالیت ها را مفید می دانید، لطفا در نظر داشته باشید که در کنار همکاری علمی، نیاز به کمک مالی همه همکاران و علاقمندان نیز وجود دارد. کمک های مالی شما حتی در مبالغ بسیار اندک، می توانند کمک موثری برای ما باشند.

لطفا کمک های خود را به حساب زیر واریز کنید و در صورت دلخواه با ایمیل به ما اطلاع دهید.

شماره حساب بانک ملت: 117360766


شماره شبا: IR98 0120 0000 0000 0117 3607 66


شماره کارت: 7634-4916-3372-6104


به نام آقای رضا رجبی

نویسنده

سراجی جهرمی، حسین

مطالب نویسنده