آواي آنچه امکان پذير است

اولین پییه برگردان باقر جهانباني


 

پير ژوزف پرودون در سال ١٨٥٨، دوراني نه چندان پذيراي افکار شادي آفرين، با روحيه اي  پر توان چنين استدلال مي کرد که « تمايل انسان به تقدير گرائي نيست». بياني درخشان در توانائي گفتن «نه» به نگارش تاريخ بدون آنکه کسي بتواند در آن دستي داشته باشد. آزاد انديشه اي در گذار از تحول مقررات، امتناع در قبول کردن وضوحات که به ندرت شور وشوق همگان را بر مي انگيزد. بدين سان ظهور ناگهاني مردم در انقلاب يا پشت سنگرها با سلاح که از مشخصات قرن نوردهم به شمار ميرفت، بيشتر موجب وحشت مي شد تا پشتيباني. چون مسئله خشونت براي همه مطرح است. آيا خشونت اجتناب ناپذير است؟ آيا موثر است؟  اين پرسش تا به امروز، تمامي تفکر ها درمورد مسائل اجتماعي را بخود مشغول کرده است.

 

برخي از متفکرين به دنبال ارائه سيستم هائي عليه سلطه گري بدون روياروئي هستند. اين روند را فيلسوف آلماني مارتين بوبر متخصص هيدونيسم، گسترش داد. در کتاب مدينه فاضله وسوسياليسم (١)، او پيشنهاد هاي نمايندگان اصلي سوسياليسم تخيلي و بورژوا را با استقاده از توصيف کارل مارکس  بررسي مي کند. در مخالفت با مارکسيسم « اقتدار گرا»، طرح يک سوسياليسم آزاديخواهانه بر پايه ساختار همکاري هاي اجتماعي، توليد و زندگي جمعي را توجيح مي کند.

او در مسير پرودون از خود گرداني و جنبش تعاون که قرار است به تدريج جايگزين اشکال استثمار سرمايه داري شده و وظيفه دولت را در حد مديريت کاهش دهد،  حمايت مي کند. جامعه، با در نظر گرفتن شرايط، محلي، انعطاف پذير، با امتناع از هر گونه الگوي از پيش ساخته شده ومتمرکز، يک واقعيت اجتماعي پديد مي آورد که مي تواند در حوزه سياسي، آزادانه و بتدريج به فدراسيون واحدها  گشترش يابد. سوسياليسم در انتهاي راه نيست، خود راه است، روندي که « در ارتباط بادروني ترين  قيامه، قيامي که به تدريج در اعماق روح انسان رشد مي کند، قيامي عليه  تنهائي سنگيني که همه گير شده است» وبايست بي درنگ آغاز گردد.

 

اين طرح سوسياليسم با نماد  جزايري کوچک، که هر گونه تمرکز گرائي را طرد مي کند، مخالف  تصرف اين طرح از جانب احزاب است، با وارد کردن بعدي معنوي تعالي روحي و ارتباط زنده با ديگران، در قرن نوزدهم شکوفا شد. ولي با وجود جزابيتش نتوانست اين واقعيت که خشونت سر سختانه وجود دارد را  نابود کند، از جمله خشونت بي عدالتي اجتماعي، مگر آنکه چون پيروان اتين کابه به آمريکا رفته و مهاجر نشين شويم.. در سال ١٨٤٩، درست يک سال پس از انکه  جمهوري دوم به روي کارگران پاريسي آتش گشود، کارگراني که معترض خيانت حاکمان به تعهداتشان بودند، اولين جلد «راز ورمز مردم» اثر اوژن سو منتشر شد. اوزن سو شيک پوشي است از طرفداران فوريه و منتخب چپ. او مي داند که خشونت مردمي پاسخي است به خشونت نظام حاکم. اين جمله در سر لوحه هر يک از دوازده جلد منتشره نقش بسته است:« هيچ رفورمي، مذهبي، سياسي، اجتماعي که پدران مادر طول قرنها  به قيمت خونشان وادار به تسخير آن شدند بدون قيام  انجام نپذيرفت(٢)». ولي اکثرا، قيامهاي مردمي مورد بي اعتمادي قرار مي گيرد که ممزوجي است از ترسي پراکنده وتحقير نسبت به فرو دستان.  تا آنجا که آثار ترانه سرايان وشاعراني چون شارل بدلر وآرتور رمبو که فوران خشمشان را در صحنه سياست بروز داده اند ويا همراهي کرده اند،  در اين موارد ناديده گرفته شده اند...

 

اين طرد کردنها سخت جانند. حتي اعتصابها امروز مظنون به « خشونت» هستند وشايد  بد تر شاعري پيدا نمي شود که در مدح انها بسرايد. در حالي  که با ديدن مستند مبارزه طولان دو ساله کارگران پوژو سيتروئن در النه سو بوا که در سال ٢٠١٣ پايان يافت، تنها مي توان نيروي خلاق وهوش جمعي آنها را تحسين کرد. در مورد خشونت در اينجا، غير از تهديد عيني هزاران نفر به بيکار شدن، مي توان به خشونت ساختاري اشاره کرد که جائي براي منابع قابل توجهي از هوشمندي وتفکر وانسانيت باقي نمي گذارد. اينجاست که نياز شگفت انگيز به پرورش امکانهاي ديگر آشکار مي شود، اينجا و در حال حاضر.

 

 

١ – مارتين بوبار، مدينه فاضله وسوسياليسم، اشاپه پاريس ٢٠١٦ ٢٥٠ صفحه ، ١٨يورو

 

٢– کانتن دولورموز و آنتوني گلينورقيام بين تاريخ و ادبيات(١٧٨٩-١٩١٤)، انتشارات سوذبن، پاريس ٢٠١٥، ١٥٥ صفحه، ٢٢ يورو

 

٣– فرانسواز داويس.  فيلم سينمائي «مانند شير» ١ ساعت ٥٥ دفيفه تاريخ نمايش در سالنها سينما از ٢٣ مارس ٢٠١٦
 

لوموند دیپلماتیک، آوریل 2016

 

انسان شناسی و فرهنگ ناشر رسمی نسخه  فارسی لوموند دیپلماتیک در ایران است.

 

صفحه لوموند دیپلماتیک در  انسان شناسی و فرهنگ
http://www.anthropology.ir/cooperation/566

دوست و همکار گرامی


چنانکه از ​فعالیت های داوطلبانه کانون ​«انسان شناسی و فرهنگ» و ​مطالب منتشر شده​ در سایت آن​ ​بهره می برید و انتشار آزاد این اطلاعات ​و استمرار این فعالیت ها را مفید می دانید، لطفا در نظر داشته باشید که در کنار همکاری علمی، نیاز به کمک مالی همه همکاران و علاقمندان نیز وجود دارد. کمک های مالی شما حتی در مبالغ بسیار اندک، می توانند کمک موثری برای ما باشند.

لطفا کمک های خود را به حساب زیر واریز کنید و در صورت دلخواه با ایمیل به ما اطلاع دهید.

شماره حساب بانک ملت: 117360766


شماره شبا: IR98 0120 0000 0000 0117 3607 66


شماره کارت: 7634-4916-3372-6104


به نام آقای رضا رجبی