تاریخچۀ علم جغرافیا و جهان نگاری در ایران

بهروز امینی

گر ز جـغرافی پُرسی، به تو بنـماید راسـت

عرض و طول و جهت و مردم هر شهر و دیار

«ملک­الشّعراء بهار»

     «جغرافیا» (Geographia)، واژه­ای یونانی و مرکّب از دو بخش Geo به معنای «زمین» و Graphia به معنای «ترسیم» است. از این­ روی می‌­توان جغرافیا را دانشِ ترسیم، تشریح و توصیف زمین دانست. این کلمه را مارینوس صوری (ف:130م) و بطلمیوس (ف:167م) برای عنوان کتاب­‌های خود در این باب به کار بردند و بعدها نیز همین واژه به صورت­‌های «جائوغرافیا» و «جاوغرافیا» در میان برخی دانشمندان عربی­‌زبان روایی یافت. دانشمندان جهان اسلام مانند خوارزمی، ابن­حوقل و دیگران، برگردانی لغوی از واژۀ جغرافیا را با نام «صورت­‌الأرض» (سیمای زمین) برگزیدند. اما واژۀ جغرافیا به هیچ­روی معرّف دیرینگیِ علم شناخت زمین و مناطق آن نیست. سده­‌ها پیش از آنکه مارینوس و بطلمیوس اقدام به نگارش مطالبی در این باب نمایند، سنّت شناخت سیمای زمین و وصف آن در جهان و به ویژه در بین‌­النّهرین (میانْ­‌رودان) پایه­‌گذاری شده بود...

متن کامل این مقاله را در فایل پی دی اف پیوست مطالعه فرمایید

 

این مطلب در چارچوب همکاری رسمی و مشترک انسان شناسی و فرهنگ و موزه ملک منتشر می شود.

پیوستاندازه
PDF icon 31665-173.pdf450.87 KB

دوست و همکار گرامی


چنانکه از ​فعالیت های داوطلبانه کانون ​«انسان شناسی و فرهنگ» و ​مطالب منتشر شده​ در سایت آن​ ​بهره می برید و انتشار آزاد این اطلاعات ​و استمرار این فعالیت ها را مفید می دانید، لطفا در نظر داشته باشید که در کنار همکاری علمی، نیاز به کمک مالی همه همکاران و علاقمندان نیز وجود دارد. کمک های مالی شما حتی در مبالغ بسیار اندک، می توانند کمک موثری برای ما باشند.

لطفا کمک های خود را به حساب زیر واریز کنید و در صورت دلخواه با ایمیل به ما اطلاع دهید.

شماره حساب بانک ملت: 117360766


شماره شبا: IR98 0120 0000 0000 0117 3607 66


شماره کارت: 7634-4916-3372-6104


به نام آقای رضا رجبی