پیدایش عکاسی در ایران (2)

نگار شیخان

بنا بر نظر عقیده مرحوم افشار اولین عکسی که در ایران گرفته شده توسط ژول ریشار فرانسوی است و همین نظر را نیز مرحوم داریوش گل گلاب در مقدمه بررسی فن عکاسی آورده است.

طبق این نظریه تقدم و تاخر عکاسان در ایران به این شرح است:

  1. در اواسط سلطنت ناصرالدین شاه (1290 تا 1300 هجری قمری) پس از سفر دوم وی به فرنگ بعضی از همراهان شاه مختصر اطلاعاتی از عکاسی بدست آوردند و در میان آنها معیرالملالک که داماد شاه بود چند دوربین تهیه کرده و عکاسی می‌کرد.
  2. در اواخر سلطنت ناصرالدین شاه برخی از اشخاصی که عکاسی می‌دانستند چیزهایی یادگرفتند. حتی زنی فرانسوی معروف به مادام عباس به دستور شاه از زن‌های اندرون عکس برمی داشته است.
  3. شخصی معروف به صحاف باشی که کار عکاسی می‌کرده است و از محصلا اعزامی به اروپا بوده است.
  4. از اوایل سلطنت مظفرالدین شاه (1314 قمری) یکی از شاهزاده‌های خانواده جهانبانی به نا عبدالله میرزا در بالاخانه دارالفنون عکاسخانه‌ای دایر و فن عکاسی را متداول کرد. بسیاری از عکاسان بعدی از شاگردان او بودند. این عکاسخانه تا اوایل مشروطیت دایر بوده و همچنین عکاسی دیگر نیز بوده که کارهای عکاسی دربار مظفرالدین شاه را انجام می‌داده است و نامش میرزا ابراهیم خان عکاسباشی بوده است.
  5. در سال‌های 1224 و 1325 در خیابان علاءالدوله یعنی فردوسی کنونی دو عکاسخانه یکی به نام آنتوان سوریوگین و دیگری به نام عکاسخانه مسنن دایر شد که بیشتر خارجیان به آن رجوع می‌کردند.
  6. در 1326 یکی از متخصصان عکاسخانه عبدالله میرزا به نام ایوانف که برای خود اسم ایرانی روسی خان را اختیار کرده بود در سفر به روسیه با یکی از شرکت‌های لوازم عکاسی در شهر ادسا به نام بومر قراردادی برای شیشه و مقوای عکاسی منقعد و در خابان علاءالدوله عکاسخانه‌ای دایر کرد. عکس‌های او همه دارای نشان روسی خان است و در انقلاب مشروطه و چندین سال بعد از آن مرک آزادی خواهان بود.
  7. از شاگردان عبدالله میرزا که در لابراتوار او کار می‌کردند دو نفر دیگر هم در اوایل سال 1300 شمسی عکاسخانه دیگری هر دو در خیابان ناصریه دایر کردند.
  8. مخبرالسلطنه مهدی قلی خان هدایت هم برای گراورسازی خود عکاسی می‌کرد و او میرزا علیخان گراورساز اولین گراورهای بر ورقه روی را در ایران تهیه کرد ولی به دلیل نداشتن مرکب و کاغذ لازم گراورها همیشه سیاه و محو بود.
  9. چاپخانه فاروس هم در سال‌های 1300 و 1301 شمسی برای گراورهای خود عکاسی دایر کرده بود و بیشتر به کارهای خود می‌پرداخت.

 

دوست و همکار گرامی


چنانکه از ​فعالیت های داوطلبانه کانون ​«انسان شناسی و فرهنگ» و ​مطالب منتشر شده​ در سایت آن​ ​بهره می برید و انتشار آزاد این اطلاعات ​و استمرار این فعالیت ها را مفید می دانید، لطفا در نظر داشته باشید که در کنار همکاری علمی، نیاز به کمک مالی همه همکاران و علاقمندان نیز وجود دارد. کمک های مالی شما حتی در مبالغ بسیار اندک، می توانند کمک موثری برای ما باشند.

لطفا کمک های خود را به حساب زیر واریز کنید و در صورت دلخواه با ایمیل به ما اطلاع دهید.

شماره حساب بانک ملت: 117360766


شماره شبا: IR98 0120 0000 0000 0117 3607 66


شماره کارت: 7634-4916-3372-6104


به نام آقای رضا رجبی

نویسنده

شیخان، نگار

مطالب نویسنده