اداره‌ی من خانه‌ی من است!؟

آندره‌آ اوستوجیک برگردان معصومه خطیبی بایگی

بعضی از حقوق‌بگیران در آرزوی دورکاری هستند: کارکردن در خانه، کافه، باغ، آن‌هم بدون محدودیت زمانی و ... . اما برای بعضی دیگر، دورکاری کابوس است: چگونه زمان را مدیریت کنیم و طبق برنامه‌ریزی پیش رویم؟ و چگونه زندگی کاری را از زندگی شخصی جدا کنیم؟ با این همه، کارایی افراد در دورکاری بیشتر است!

 

  فن‌آوری‌های دیجیتالی رابطه‌ی ما را با زمان و محیط اطرافمان تغییر داده‌است. امروزه، بی آنکه نیازی به خروج از خانه باشد، می‌توانیم با نزدیکانمان ارتباط داشته‌باشیم، خرید کنیم، صورت‌حساب‌ها را پرداخت کنیم، از اخبار روز مطلع شویم، با همسر ایده‌ال خود ملاقات کنیم، یا حتی ... کار کنیم. هر روز که می‌گذرد، مشاغل بیشتری به صورت تخصصی « قابل دورکاری» می‌شوند. کار از راه دور به دلیل مزایایی غیرقابل انکاری که دارد و موجب رشد و ترقی آن شده‌است، شیفتگی زیادی را در افراد ایجاد می‌کند: کاهش آلودگی هوا به واسطه کاهش رفت‌وآمدها، امکان فعالیت در مناطق روستایی، تسهیل دسترسی به کار برای معلولان و ... . آیا دورکاری می‌تواند راهی برای مقابله با بعضی از عوامل استرس‌زای کاری ارائه دهد؟ یا این‌که برعکس، خود خطرات روانی- اجتماعی جدی به دنبال دارد؟

تعادل یا آشفتگی

یکی از مزایایی که اغلب اوقات طرفداران دورکاری از آن یاد می‌کنند: سازگاری بهتر بین زندگی شغلی و زندگی خانوادگی است. سوفی «Sophie» که دو روز هفته در بخش منابع انسانی یک سازمان دورکاری می‌کند، می‌گوید:« وقتی کار می‌کنم، نوعی آرامش و راحتی خاصی در مدیریت زمان کاری‌ام دارم. می‌توانم برنامه‌ام را به گونه‌ای تنظیم کنم که هم دخترم را به مدرسه ببرم، و هم به او در انجام تکالیفش کمک کنم یا وقتی بیمار می‌شود از او مراقبت کنم. دو جامعه‌شناس به نام‌های ژان لوک متزگر «Jean- Luc Metzger» و اولیویه کله‌اَش (Olivier Cléach» (1» معتقدند: حتی زمانی که دورکار در دسترس خانواده‌اش نیست و مشغول انجام کار است، «همین حضور ساده‌ی او در محیط خانه برای خانواده‌اش یک تغییر اساسی و با ارزش به شمار می‌رود.» به عقیده این دو جامعه‌شناس« دورکاری راهی برای انجام کارهای خانه بدون عجله و با خیال راحت است.»

در حالی که بسیاری از متخصصان به تاثیرات مثبت دورکاری بر ایجاد تعادل بین زندگی حرفه‌ای و زندگی خانوادگی اشاره می‌کنند، بعضی دیگر خطرات تنش‌زایی و آشفتگی بین این دو حوزه را  مورد هدف قرار می‌دهند (2).  در دورکاری به دلیل نبود تمایز زمانی و فضایی بین زندگی شخصی و شغلی،  مسائل روزمره زندگی می‌تواند باعث آشفتگی کاری شود و برعکس، ممکن است بازه زمانی کار به حوزه شخصی کشیده‌شود و آن را به تصرف خود درآورد. به دلیل فقدان چارچوب اجباری کاری، مرزبندی بین کار و زندگی شخصی بر عهده‌ی دورکار و اطرافیانش است. بسیاری از دورکاران ترجیح می‌دهند تا در خانه‌ برای خود فضای کاری مجزایی را ایجاد کنند و بخشی از خانه یا اتاقی را به انجام کار اختصاص دهند تا به این طریق، هم بر روی کارشان تمرکز داشته‌باشند و در آرامش کار کنند و هم به نوعی مرز نمادین برای خود و اطرافیانشان به وجود آورند.

استقلال، عامل رضایتمندی

معمولا، نبود آزادی عمل به عنوان یکی از عوامل استرس‌زا در محیط کار شناخته می‌شود. فرد حقوق‌بگیری که آزادی عمل کمی در انجام کار، مدیریت زمان و فضای کاری خود دارد، نوعی محرومیت را احساس خواهد کرد. به همین دلیل به عقیده‌ی بسیاری از دورکاران، آزادی عملی که دورکاری به فرد می‌دهد، یکی از عوامل مهم رضایتمندی آنان است. دیان «Diane» که دو روز در هفته در یک بنگاه تبلیغاتی دورکاری می‌کند، می‌گوید: دورکاری نوعی «احساس تسلط» برایم به ارمغان آورده‌است که محیط کاری‌ام را هم در  بر می‌گیرد. به نظر او « در فضای باز اداره، فرد هیچ کننترلی روی اطرافش ندارد. مجبور است سروصدا و وقفه‌های مداوم را تحمل کند... من در خانه‌ی خودم می‌توانم با لباس راحتی کار کنم، آهنگ گوش ‌دهم و با صدای بلند فکر کنم ... و در ضمن احساس همیشه زیر نظربودن را هم ندارم.»

دورکاری و خطر تنهایی

گرچه دیان محبور نیست مزاحمت‌‌های گاه و بی‌گاه بعضی از همکارانش را تحمل کند و از این بابت هم بسیار خوشحال است، اما آیا خطر دورشدن از جمع و انزوا او را تهدید نمی‌کند؟ خانم نیکول توربه- سوئتانس «Nicole Turbé- Suetens»، یکی از نویسندگان کتاب دورکاری در فرانسه(3)، خطر انزوا را به طور خاص، متوجه دورکاران تمام وقت می‌داند که  البته این افراد بخش کوچکی از جامعه‌ی دورکاران را تشکیل می‌دهند. به عقیده‌ی وی « در دورکاری تمام وقت، دیگر مجموعه کاری وجود ندارد و فرد حقوق بگیر تنها حلقه‌ای ساده از یک شبکه می‌شود. این درحالی است که اکثر افراد نیاز به جزئی از گروه بودن را در خود احساس می‌کند.» به دلیل دوری، تعاملات بین همکاران، کمتر، سطحی‌تر و کلی‌تر می شود. گپ‌وگفت‌های غیررسمی از جمله گفتگو درباره‌ی دستگاه قهوه‌ ساز، اگر چه در ظاهر بی‌فایده به نظر می‌رسد، اما اهمیت قابل‌توجهی در کسب حمایت اجتماعی و همسان‌سازی دارد. با دورکاری، همکاری بین کارکنان، انتقال تجربیات و تبادل اطلاعات در خصوص شرکت، می‌تواند دستخوش تغییر شود.

 در بعضی از موارد امکان دارد فرد دورکار به شدت توسط همکارانش محکوم شود، زیرا به نظر آن‌ها، او خود را فردی بهتر از دیگران تلقی می‌کند و می‌خواهد کمتر از دیگران کار کند. یکی دیگر از نگرانی‌های دورکار، شانس کمتر او در ارتقای شغلی نسبت به سایر همکارانش است. می‌توانیم از خود بپرسیم که آیا صِرف « حضور فیزیکی کمتر» کارمند در سازمان کاری می‌تواند باعث از دست دادن فرصت‌های اجتماعی ارتقای شغلی شود؟ به علاوه گاهی اوقات، دورکاری به معنای تعهد کمتر به سازمان و در اولویت قرار دادن زندگی شخصی به ضرر اهداف کاری تعبیر می‌شود. این در حالی است که به نظر می‌رسد دورکار زمان و انرژی کمتری نسبت به دیگران صرف نمی‌کند و حتی نسبت به سایر همکارانش کارامدتر نیز هست. 

دورکاری و بهره‌وری بیشتر

رمی «Rémy» روزنامه‌نگار آزاد، که در خانه کار می‌کند، می‌گوید: « گاهی اوقات توجیه کردن خیلی سخت است. تنها نگرانی من، تحویل به موقع یک مقاله به سردبیر در یک تاریخ مشخص است. بقیه‌ی اوقات وقتم کاملا آزاد است. می‌توانم تا ظهر بخوابم، در شبکه‌های اجتماعی بگردم، تمام طول روز سریال‌ها را ببینم و ... . به تعویق افتادن کارم بدترین دشمن من است».

آیا این آزادی عملی که دورکاران از آن یاد می‌کند، می‌تواند تبدیل به دام شود و کارایی آن‌ها را تحت‌تاثیر قرار دهد؟ نتایج منتشر شده در این خصوص حاکی از کارایی بیشتر دورکاران است. یکی از پژوهش‌‌های انجام شده توسط دانشگاه استن فورد (stanford» (4» که در  سال 2013 متشر شد، نشان می‌دهد، زمانی که کارکنان چینی یک مرکز تلفن در خانه کار می‌کردند، کارایی آن‌ها تا 13 درصد افزایش می‌یافت. براساس یکی از تحقیقات آژانس ملی بهبود شرایط کار (Anact) که دنی برار «Denis Bérard» مدیریت انجام آن را برعهده داشت، حقوق بگیران به طور کلی، کارایی خود را در دورکاری بیشتر ارزیابی می‌کردند. آن‌ها هم چنین تصریح می‌کردند که در خانه بهتر می‌توانند تمرکز کنند و خیلی کمتر از قبل در  کارشان وقفه ایجاد می‌شود، وقفه‌ای که در محیط کار اداره به واسطه‌ی تماس‌ها یا درخواست‌های همکارانشان به وجود می‌آمد. دور بودن از محیط اداره هیچ مانعی برای فعال بودن آن‌ها ایجاد نمی‌کرد. به عقیده نویسندگان این گزارش « در محیط اداره، فرد حاضر است ولی لزوما همیشه در دسترس نیست. ولی دورکار در ظاهر از محیط کارش دور است، اما بیشتر از دیگران در دسترس قرار دارد.» براین اساس « آرامش داشتن در محیط کاری باعث افزایش رضایتمندی از کار می‌شود. افزایش ساعات کار مفید نیز بیانگر رشد بهره‌وری در دورکاران است، زیرا مدت زمانی که قبلا به رفت‌وآمد اختصاص داده می‌شد، می‌تواند به زمان کاری منتقل شود. ( این مقاله ادامه دارد...)

                                                                                                                                   Andrea Ostojic

یادداشت‌ها:

1. Jean-Luc Metzger et Olivier Cléach, « Le télétravail des cadres : entre suractivité et apprentissage de nouvelles temporalités », Sociologie du travail, vol. 46, n° 4, oct.-déc. 2004, pp. 433-450.

 
2. Ravi S. Gajendran and David A. Harrison, « The good, the bad, and the unknown about telecommuting : Meta-analysis of psychological mediators and individual consequences »,Journal of Applied Psychology, novembre 2007.

 
3. Nicole Turbé-Suetens et Pierre Morel à l’HuissierLe Télétravail en France, les salariés sont prêts, Pearson, 2010.

 
4. Nicholas Blooma,et al, « Does working from home work ? Evidence from a chinese experiment », université de Stanford, 2013.

 

لینک متن اصلی:

http://le-cercle-psy.scienceshumaines.com/mon-bureau-cest-chez- moi_sh_32864

صفحه مترجم  در انسان‌شناسی و فرهنگ: http://anthropology.ir/node/27722

ایمیل مترجم: khatibi.m.1991@gmail.com

دوست و همکار گرامی


چنانکه از ​فعالیت های داوطلبانه کانون ​«انسان شناسی و فرهنگ» و ​مطالب منتشر شده​ در سایت آن​ ​بهره می برید و انتشار آزاد این اطلاعات ​و استمرار این فعالیت ها را مفید می دانید، لطفا در نظر داشته باشید که در کنار همکاری علمی، نیاز به کمک مالی همه همکاران و علاقمندان نیز وجود دارد. کمک های مالی شما حتی در مبالغ بسیار اندک، می توانند کمک موثری برای ما باشند.

لطفا کمک های خود را به حساب زیر واریز کنید و در صورت دلخواه با ایمیل به ما اطلاع دهید.

شماره حساب بانک ملت: 117360766


شماره شبا: IR98 0120 0000 0000 0117 3607 66


شماره کارت: 7634-4916-3372-6104


به نام آقای رضا رجبی

نویسنده

معصومه خطیبی بایگی

مطالب نویسنده