چهارشنبه و جمعه آخر سال در شهرستان تکاب

پروین بابایی

ایرانیان آخرین چهارشنبه سال را بنا به دلایل گوناگونی جشن می گیرند. یکی از دلایل جشن گرفتن این روز اعتقادی است که قدما به سنگین بودن روز چهارشنبه داشته اند و آتش افروختن در این روز سبب نابودی تمام بدی ها و بیماری ها و فال های بد می شود. این روز در نقاط مختلف ایران به شیوه های مختلفی گرامی داشته می شود. البته امروزه با رواج وسایل آتش بازی که گاه بسیار خطرناک هستند این سنتها تحت تأثیر قرار گرفته و برخی از افراد به دلیل خطراتی که در این روز تهدیدشان می کند عطای این جشن را به لقایش بخشیده اند. علاوه بر چهارشنه، آخرین جمعه سال نیز روز مهمی در سنت ایرانی است و افراد در این روز به زیارت قبور می روند و برای درگذشتگان خود خیرات می دهند. شهرستان تکاب یکی از شهرهایی است که تا حدود زیادی بر سنت دیرین خود پای بند مانده است و آخرین چهارشنبه و جمعه سال را به شیوه خود گرامی می دارد. یکی از سنتهای مردمان این شهر پخت شیر برنج در غروب روز سه شنبه و تقسیم آن در بین همسایگان است. شیر برنج به عنوان یک غذای مقوی که سپید است و سپید بختی به دنبال دارد در این روز تناول می گردد. همزمان با غروب آفتاب اعضای خانواده لباس نو می پوشند و آتشی می افروزند تا زردی خود را در آن بسوزانند و از سرخی آن سلامت و تندرستی دریافت نمایند. پریدن از روی آتش همچون سایر مناطق ایران مرسوم است و بخصوص دختران جوان برای گشایش بخت از روی آتش می پرند و این بیت را می خوانند:

«آتیل باتیل چرشنبه

بختیم آچیل چرشنبه»

با پایان مراسم آتش بازی تعدادی از پسران جوان بر پشت بامها می روند و شالی را مقابل پنجره ها از بام می آویزند. افراد داخل خانه شیرینی یا پولی در گوشه شال گذاشته و گره می زنند. این کار ممکن است تا پاسی از شب ادامه داشته باشد. برخی از خانواده ها نیز عیدی بستگان خود را در همین شب در بقچه ای نهاده و برای ایشان می برند.

و اما جمعه آخر سال نیز از روزهایی است که در نزد مردم این شهر از ارج خاصی برخوردار است. صبح روز پنج شنبه زنان مشغول پخت خوراکی های مخصوص این روز می شوند که عبارت است از نوعی حلوا که با شیره انگور پخت می شود و یک نوع نان  که در گویش محلی به آن «ِاِردَک» می گویند. اِردَک نانی است که خمیر آن از آرد و شیر و تخم مرغ تهیه می شود و پس از پهن کردن درون روغن سرخ شده و پخته می شود. نان و حلوا بین همسایگان تقسیم می شود. همچنین مقداری حلوا برای سرِ خاک نگاه می دارند. عصر روز پنج شنبه به زیارت اهل قبور می روند و در پایان سال برای ایشان طلب رحمت و مغفرت می نمایند.

 

آدرس صفحه: http://www.anthropology.ir/node/24792

ایمیل: babaei.p.59@gmail.com

 

دوست و همکار گرامی


چنانکه از ​فعالیت های داوطلبانه کانون ​«انسان شناسی و فرهنگ» و ​مطالب منتشر شده​ در سایت آن​ ​بهره می برید و انتشار آزاد این اطلاعات ​و استمرار این فعالیت ها را مفید می دانید، لطفا در نظر داشته باشید که در کنار همکاری علمی، نیاز به کمک مالی همه همکاران و علاقمندان نیز وجود دارد. کمک های مالی شما حتی در مبالغ بسیار اندک، می توانند کمک موثری برای ما باشند.

لطفا کمک های خود را به حساب زیر واریز کنید و در صورت دلخواه با ایمیل به ما اطلاع دهید.

شماره حساب بانک ملت: 117360766


شماره شبا: IR98 0120 0000 0000 0117 3607 66


شماره کارت: 7634-4916-3372-6104


به نام آقای رضا رجبی

نویسنده

بابایی، پروین

مطالب نویسنده