نگاهی به تندیس‌های تاناگرا

ناتالی چوبینه
تندیس های تاناگرا - بویوتیا - قرن سوم پیش از میلاد

شواهد مادی و تجسمی به‌جامانده از فرهنگ‌های باستانی، از بناهایی مانند پرستشگاه‌ها و مقبره‌ها و کتیبه‌ها و نقش‌برجسته‌های در و دیوار آنها گرفته تا اشیای کاربردی در زندگی روزمره مانند ظرف‌ها و گلدان‌های سفالی تا اشیای تزئینی و تقدیمی مانند تندیس‌ها و پیکرک‌ها، علاوه بر تعبیرهای زیبایی‌شناختی به‌عنوان نوعی رسانه یا کارگزار  نیز گفتنی‌های زیادی برای ما دارند. این بحث که شواهد تصویری مانند نقاشی‌ها و..

 

شواهد مادی و تجسمی به‌جامانده از فرهنگ‌های باستانی، از بناهایی مانند پرستشگاه‌ها و مقبره‌ها و کتیبه‌ها و نقش‌برجسته‌های در و دیوار آنها گرفته تا اشیای کاربردی در زندگی روزمره مانند ظرف‌ها و گلدان‌های سفالی تا اشیای تزئینی و تقدیمی مانند تندیس‌ها و پیکرک‌ها، علاوه بر تعبیرهای زیبایی‌شناختی به‌عنوان نوعی رسانه یا کارگزار (agent)  نیز گفتنی‌های زیادی برای ما دارند. این بحث که شواهد تصویری مانند نقاشی‌ها ونقش‌برجسته‌ها و تندیس‌ها در مقام رسانه تا چه حد می‌توانند بازتابی واقع‌نمایانه از زندگی مردمان این یا آن فرهنگ باستانی باشند، از مقوله‌های مطرح در باستان‌شناسی امروز به حساب می‌آید. چرا که عنصر واقع‌نمایی در شکل‌گیری نهایی این آثار و درآمدن آنها به صورتی که امروز مشاهده می‌کنیم، شاید قدری هم برخلاف تصور، همواره نقش اصلی را ندارد. در حقیقت، هواداری معروف وینکلمان از دو نظریه‌ی طبیعت‌گرایی و تأکید بر هنرنمایی به‌جای وفاداری به واقعیت در هنر یونان باستان (Winckelmann 2006 [1764])  پژوهشگران را به جستجو به دنبال «حضور روان‌تنانه‌ی هنرمند» (Bryson 1983) در نقاشی‌ها و تندیس‌ها کشانده است. جستجویی که در گرماگرم آن، با مشخص شدن هرچه بیشتر ویژگی‌های سبک‌شناختی کار این یا آن هنرمند به‌ویژه در آثاری همانند صورت‌نگاره (پرتره) دولتمردان یونان و روم که واقع‌نمایی در ذات تعریف آنها نهفته باید باشد، فاصله‌ی اثر با واقعیت در ذهنیت جمعیِ پژوهشگران نیز بیشتر شده است. در بسیاری موارد، یک یافته‌ی باستان‌شناختی وقتی تجسمی از اصول زیبایی‌شناسی را به نمایش می‌گذارد خود به خود پژوهشگر را به سوی بررسی‌ سبک و قالب هدایت می‌کند و مسئله‌ی پیوندهای احتمالی با زندگی و بسترهای گوناگون آن در فرهنگ تولیدکننده‌ی آن یافته را به حاشیه می‌راند. نگرشی از این دست موجب شده تا، برای مثال، جان بُردمن صورت‌نگاره‌ی پریکلِس اثر کره‌سیلاس (تصویر 1) را «یک چهره‌نگاری حقیقی» نداند و عقیده داشته باشد که «هرگونه ویژگی فردی بازتابی است از سبک هنرمند و نه شمایل ظاهری سوژه» (Boardman 1985).

 

برای خواندن متن روی لینک دانلود کلیک کنید.

 

ویژه نامه ی «هشتمین سالگرد انسان شناسی و فرهنگ»
http://www.anthropology.ir/node/21139

ویژه نامه ی نوروز 1393
http://www.anthropology.ir/node/22280

دوست و همکار گرامی
چنانکه از مطالب و مقالات منتشر شده به وسیله «انسان شناسی و فرهنگ» بهره می برید و انتشار آزاد آنها را مفید می دانید، دقت کنید که برای تداوم کار این سایت و خدمات دیگر مرکز انسان شناسی و فرهنگ، در کنار همکاری علمی،  نیاز به کمک مالی همه همکاران و علاقمندان وجود دارد.
کمک های مالی شما حتی در مبالغ بسیار اندک، می توانند کمک موثری برای ما باشند:

شماره حساب بانک ملی:
0108366716007

 شماره شبا:
 IR37 0170 0000 0010 8366 7160 07

 شماره کارت:
6037991442341222

به نام خانم زهرا غزنویان

پیوستاندازه
PDF icon 22960.pdf426.45 KB

دوست و همکار گرامی


چنانکه از ​فعالیت های داوطلبانه کانون ​«انسان شناسی و فرهنگ» و ​مطالب منتشر شده​ در سایت آن​ ​بهره می برید و انتشار آزاد این اطلاعات ​و استمرار این فعالیت ها را مفید می دانید، لطفا در نظر داشته باشید که در کنار همکاری علمی، نیاز به کمک مالی همه همکاران و علاقمندان نیز وجود دارد. کمک های مالی شما حتی در مبالغ بسیار اندک، می توانند کمک موثری برای ما باشند.

لطفا کمک های خود را به حساب زیر واریز کنید و در صورت دلخواه با ایمیل به ما اطلاع دهید.

شماره حساب بانک ملت: 117360766


شماره شبا: IR98 0120 0000 0000 0117 3607 66


شماره کارت: 7634-4916-3372-6104


به نام آقای رضا رجبی

نویسنده

چوبینه، ناتالی

مطالب نویسنده