گفتگو با وحیدالله سلطانی: آمریت گردشگری هرات

امیر هاشمی مقدم

همانگونه که در بخش ششم سفرنامه افغانستان نوشته بودم، در تاریخ 1392/7/21 فرصتی پیش آمد تا به اداره گردشگری یا همان گرځندوی (Garzondowi. اگر بالای حرف «ح» حمزه قرار بگیرد، صدای «ز» می دهد) هرات بروم و گفتگویی دوستانه با آقای وحیدالله سلطانی: آمریت (مدیر) آنجا داشته باشم که به گرمی استقبال کرد. سپس مصاحبه‌ای رسمی نیز با وی به عمل اوردم که در زیر می‌خوانید.

یه‌عنوان نخستین پرسش، یادآوری می‌کنم کسانی که دوست دارند برای بازدید از افغانستان به این کشور بیایند، اولین نگرانی‌شان بحث امنیت است. در این باره چه کاری می‌توان انجام داد؟

گردشگری وقتی رشد کند و مردم بومی منطقه، برای نمونه ولسوالی (شهرستان)های مختلف هرات ببینند که گردشگری که می‌آید و پول خرج می‌کند، کم‌کم علاقمند به گردشگر می‌شوند و آن ساحه (منطقه) هم خود به خود امنیت نسبی می‌گیرد. این پول چه از طریق ترانسپورت‌ها (جابجایی‌ها) انجام شود چه از طریق خرید صنایع دستی و... به دست می‌آید. این مسائل نیاز به هماهنگی و ارتباط دارد و مسئولین باید به شکل گروپی (گروهی) برخی افراد را روان کنند به ولسوالی‌ها که با مسئولین امنیتی، بزرگان اقوام و متنفذین صحبت بشود تا موضوع گردشگری یا توریزم برای آنها معرفی شود که گردشگری یعنی دیدن از ساحات تاریخی، ساحات توریستی، مناظر طبیعی، جنگلها، دریاچه‌ها و کوهها. در افغانستان بیشتر شهرها از این منظر توریستی هستند؛ مناظر طبیعی دارند، کوه و دامن دارند، حیات وحش دارند، تمام این مسائل می‌تواند میل به حضور گردشگران در افغانستان را تشدید کنند. این مسائل باید برای آن مسئولین و بزرگان تشریح شود، آنها خودشان برای مردم اطراف اطراف و مردم دوردست که از فرهنگ گردشگری معلومات ندارند، معلومات حاصل می‌کنند. بعد می‌توانند استقبال خوبی داشته باشند از خارجی‌ها و گردشگران. آمریت گردشگری هرات هم سخت علاقمند است به همکاری با کسانی که در بخش گردشگری و در قسمت عرضه خدمات توریستی برای گردشگران کار می‌کنند. منتها فعالیتها در سابق به شکل کوتاه بوده و مکانیزم خاصی برای رهنمایی گردشگران و یا پرسنل وجود نداشته. خوشبختانه به این سالهای اخیر، وزارت اطلاعات و فرهنگ و خاصّتاً معینیت (معاونت) بخش گردشگری یا توریزم این وزارت، برنامه‌های خوبی برای رشد این صنعت گردشگری در افغانستان روی دست گرفته است. چنانکه شاید شما از طریق رسانه‌ها شنیده باشید، چندی پیش، روز جهانی گردشگری در کابل بسیار با یک شکل ویژه و خاصی تجلیل شد که این خود مبیّن از این است که صنعت گردشگری اهمیت خاصی دارد و دولت هم متوجه این شده است که آن بخش باید رشد کند. بنائاً به هر ولایت یک بخشی به نام بخش گردشگری و یا گرځندوی به اصطلاح زبان پشتون گفته می‌شود که مسئولیت تنظیم و برنامه‌ریزی برنامه‌های گردشگری را دارد. ما هم در هِرات بخش گردشگری را پیش می‌بریم و کوشش می‌کنیم برنامه‌هایی برای عرضه خدمات توریستی برای گردشگران داشته باشیم. همچنین از هوتلهایی که گردشگران در آنجا مقیم می‌شوند پرسان می‌شویم که امکانات آنها قابل قبول باشد، تقریباً معیاری (استاندارد) باشد. کوشش می‌کنیم هوتلهای بین‌المللی و مسائلش را در نظر بگیریم و در همان حال برخی از ساحات را هم ما برای دیدن آماده می‌سازیم. مثلاً این موضوع که قبلاً گردشگران علاقمند به این بودند و می‌آمدند قلعه اختیارالدین و انتقاد سالم می‌کردند که چرا ورودی به آن آزاد نیست و ما باید برویم یک مکانیسم خاصی را طی کنیم و برویم از ریاست اطلاعات و فرهنگ و از آنجا به یک بخش دیگر [نامه‌نگاری شود] تا دیدن کنیم؟ ما این مشکلات گردشگران را در نظر گرفتیم و پیشنهادی به وزارت دادیم که درِ قلعه اختیارالدین که از جمله بزرگترین جاذبه‌های توریستی هرات و افغانستان است، به صورت عموم برای گردشگران باز کنند. خوشبختانه مقام وزارت هم این پیشنهادمان را موافقت کرد و قرار است در چند روز آینده، قلعه اختیارالدین را مکّمل برای بازدیدکنندگان و گردشگران داخلی و خارجی باز کنیم. انشاءالله چند روز بعد ما این پروسه را تطبیق می کنیم که خود این هم نقش عمده‌ای در جلب گردشگران دارد و تا اندازه‌ای تسهیلات برای گردشگران فراهم می‌شود. می‌توانیم ساحات دیگر را هم برنامه‌هایی داشته باشیم، پروژه‌های دیگری هم هست که اگر مقام وزارت و یا کسانی دیگر پیدا شوند که در بخش احیای سنت گردشگری کار کنند، ما ساحات اکوتوریزمی هم داریم که اگر به شکل عصری (به‌روز) ترمیم و ساخته شود، یعنی جلوه توریستی به خود بگیرد آن ساحه، گردشگر تمایل پیدا می‌کند و طبعاً گردشگری رشد می‌کند. اینها همه نیاز به زمان و برنامه‌ریزی دارد که با توجه مسئولین بخش گردشگری و همچنین حمایه کشورهای دوست و همسایه‌ای که در بخش گردشگری کار کرده و تجاربی دارند عملی می‌شود. این خوب است که این کشورها شریک سازند تجارب بخش گردشگری خود را با کشور افغانستان که از این طریق ما هم می‌توانیم بخش گردشگری افغانستان و همچنین ولایات (استانهای) آن هم رشد دهیم و شاهد ورود گردشگران بیشتر به ساحات توریستی افغانستان به‌ویژه هرات باشیم.

موزیم هرات که در قلعه اختیارالدین قرار دارد، برای تِکِت (بلیط) اتباع خارجی 500 افغانی (27.500 تومان) می‌گیرد. در حالی‌که هزینه یک شب اقامت در هوتلی متوسط در هرات 500 افغانی می‌شود. فکر نمی‌کنید این مقدار برای تکت زیاد باشد؟

سیس (Sayse= صحیح است. اصطلاحی پرکاربرد در گفتگوهای روزمره افغانها). فعلاً در تمام ساحات توریستی به شکل آزادانه و رایگان است. از جاذبه‌های توریستی، از اماکن مقدسه و از آبده‌های (Abede= آثار) تاریخی به‌طور آزاد دیدن می‌کنند. منتها موزیم محلی هرات بر اساس مکانیزمی که چند سال پیش جور شده بود، تنها مکان توریستی است که عواید جمع می‌کند. با وجودی که شما می‌گویید کلان (گران) است، باز هم گردشگران بازدید می‌کنند.

درباره صدور ویزه (ویزا) برای ایرانیان حتماً می‌دانید که چون دولت ایران از افغانهایی که به این کشور می‌روند، 80 یورو برای ویزه می‌گیرد، افغانستان هم در نقطه مقابل از ایرانیهایی که وارد این کشور می‌شوند 80 یورو می‌گیرد. این کار دولت افغانستان منطقی و عقلانی است و حق هم دارد. کما اینکه شخصاً دریافت 80 یورو از اتباع افغانستان توسط ایران که آن هم پس از اما و اگرهای بسیاری صورت می‌گیرد را منصفانه نمی‌دانم. اما این وسط گردشگری افغانستان متضرر می‌شود. چرا که ایرانیها با این مبلغ 80 یورو می‌توانند بروند کشورهایی مانند ترکیه، ارمنستان یا کردستان عراق بگردند و برگردند. اما اگر ویزه افغانستان ارزانتر باشد، دست‌کم هرات برای گردشگران ایرانی مناسب است. چون هم نزدیک است و می‌شود از مرز یک ساعته آمد، هم زبان و فرهنگش بسیار نزدیک به فرهنگ ایرانی است، هم آبده‌ها و جاذبه‌های تاریخی فراوانی دارد و هم امنیتش بهتر از شهرهای دیگر این کشور است.

موضوع گردشگری که به ما مرتبط می‌شود این است که هرگاه قیمت ویزه پایین باشد، طبعاً تعداد متقاضیان بالا می‌رود و از آن ناجیه می‌توانیم اتباع خارجی بیشتری به کشور داشته باشیم. این موضوع را ما هم با شما هم‌نظریم. اما موضوع دیگر که به مناسبات خارجی یا موضوعاتی که نیاز به تعامل جانبین کشورها دارد، مربوط به وزارت خارجه یک کشور است و مسائل برون مرزی مربوط به آنها می‌شود. اما شاید بررسی دقیق کنیم و به مسئولین مافوق پیشنهاد دهیم تا با کم شدن قیمت ویزه گردشگر بیشتری به کشور بیاید.

آیا برنامه‌های مدوّن و مشخصی برای گردشگری در هرات دارید؟

برنامه‌ها معمولاً از مرکز به دست ما می‌رسد که سال به سال تنوع بیشتری دارد و برنامه‌ها به‌طور مثبتی تغییر پیدا می‌کند. همانگونه که گفتم قبلاً مشکل این بود که به حالت بسیار پایین‌تری به بخش گردشگری توجه می‌شد. امسال یک تعداد پرسنل در تشکیلات این بخش اضافه شد. هرگاه پرسنل یا متخصصین مخصوص مربوط به بخش گردشگری اضافه باشد، ما می‌توانیم با توجه به موجودیت افراد و نیروی بشری برنامه‌های بیشتری داشته باشیم. قبلاً اینگونه نبود و این چالش موجود بود که ما در بخش گردشگری حتی سه نفر هم نداشتیم. خوشبختانه امسال این مشکل حل شده و یک تعداد جدیداً در بخش گردشگری افزایش پیدا کرده، از آن جمله کارمندانی به نام رهنما در بعضی ساعات استخدام شده تا بتوانند در قسمت رهنمایی و معلومات لازم در بخش مربوط، یعنی آبدات تاریخی و ساحات توریستی برای گردشگران ارائه کنند که این خودش گام مثبتی است. ما در آینده برای بخشهای دیگری نیز پرسنل استخدام می‌کنیم. بعد مطابق با پرسنل و امکانات و وضع و شرایط امنیتی برنامه‌های بیشتر و مفیدتری در بخش گردشگری خواهیم داشت.

آماری از گردشگران خارجی که به هرات می‌آیند دارید؟ مثلاً در سال 2012 یا همان 1391؟

آمار داریم. نسبت به سالِ پار (پارسال)، امسال بهتر است. ما بر اساس معلوماتی که از هوتلهای بین‌المللی و مسئولین ما که در ساحات توریستی قرار دارند آمار داریم. الآن دقیق به یاد ندارم. منتها نسبت به سالهای گذشته گردشگران ما چه داخلی و چه خارجی بیشتر شده است. گردشگران داخلی ما بیشتر از ولایات مختلف می‌آیند و همچنین اهل پوهنتون (دانشگاه) و معارف که از آبدات تاریخی، جاذبه‌های توریستی و اماکن مقدسه و زیارتگاههای مشهور هرات دیدن می‌کنند. روی هم رفته آدم می‌تواند خوش‌بین باشد نسبت به رشد گردشگری در هرات. چرا که با توجه به مقایسه‌ای که ما با سالهای قبلی داشته‌ایم، برای‌مان رضایت‌بخش است.

نکته‌ای دیگر برای گفتن دارید؟

نه. صرفاً ما منتظر کارهای علمی کسانی که در بخش گردشگری طرح و برنامه دارند و می‌توانند بخش گردشگری هرات را کمک کنند، هستیم. همچنین بخش گردشگری هرات بسیار به گرمی استقبال می‌کند از کسانی که در بخش گردشگری سرمایه‌گذاری و برنامه‌ریزی می‌کنند، قویاً با آنها همکار و همیار خواهد بود.

پایان

moghaddames@gmail.com

درباره قلعه باستانی هرات یا اختیارالدین می توانید به بخش سوم سفرنامه افغانستان مراجعه کنید.

 

 

 

بخش نخست این سفرنامه با عنوان «چرا افغانستان».

http://www.anthropology.ir/node/20610

بخش دوم این سفرنامه با عنوان «ورود به هرات یا کلیاتی درباره افغانستان».

http://www.anthropology.ir/node/20681

بخش سوم این سفرنامه با عنوان «هرات و افغانستان در گذر تاریخ».

http://www.anthropology.ir/node/20829

بخش چهارم این سفرنامه با عنوان «بادبادک بازهای هرات».

http://www.anthropology.ir/node/20886

بخش پنجم این سفرنامه با عنوان «بادبادک بازهای هرات».

http://anthropology.ir/node/20962

بخش ششم: هرات، شهر عارفان
 
http://www.anthropology.ir/node/21020

 

 

 

دوست و همکار گرامی
چنانکه از مطالب و مقالات منتشر شده به وسیله «انسان شناسی و فرهنگ» بهره می برید و انتشار آزاد آنها را مفید می دانید، دقت کنید که برای تداوم کار این سایت و خدمات دیگر مرکز انسان شناسی و فرهنگ، در کنار همکاری علمی،  نیاز به کمک مالی همه همکاران و علاقمندان وجود دارد.
کمک های مالی شما حتی در مبالغ بسیار اندک، می توانند کمک موثری برای ما باشند:

شماره حساب بانک ملی:
0108366716007

 شماره شبا:
 IR37 0170 0000 0010 8366 7160 07

 شماره کارت:
6037991442341222

به نام خانم زهرا غزنویان

 

دوست و همکار گرامی


چنانکه از ​فعالیت های داوطلبانه کانون ​«انسان شناسی و فرهنگ» و ​مطالب منتشر شده​ در سایت آن​ ​بهره می برید و انتشار آزاد این اطلاعات ​و استمرار این فعالیت ها را مفید می دانید، لطفا در نظر داشته باشید که در کنار همکاری علمی، نیاز به کمک مالی همه همکاران و علاقمندان نیز وجود دارد. کمک های مالی شما حتی در مبالغ بسیار اندک، می توانند کمک موثری برای ما باشند.

لطفا کمک های خود را به حساب زیر واریز کنید و در صورت دلخواه با ایمیل به ما اطلاع دهید.

شماره حساب بانک ملت: 117360766


شماره شبا: IR98 0120 0000 0000 0117 3607 66


شماره کارت: 7634-4916-3372-6104


به نام آقای رضا رجبی

نویسنده

هاشمی مقدم، امیر

مطالب نویسنده