معرفی آثار آلبر کامو

ملیحه درگاهی

متافیزیک مسیحیت و مکتب نوافلاطونی- 1935
متافیزیک مسیحیت و مکتب نوافلاطونی که در بین تمامی آثار کامو کمترین خوانش را داشته است، در پی درک ارتباط میان فلسفه ی یونانیان و مسیحیت است. این نوشتار توسط رونالد اسریگلی (Ronald Srigley) ترجمه و تفسیر شده است. مقدمه ی اسریگلی متافیزیک مسیحی و مکتب نوافلاطونی را به همراه آخرین اثر کامو در یک چارچوب قرار می دهد و و بیان می دارد که کامو در تلاش بوده تا تفکر مسیحیت و یونانی که وی را به یکی از بزرگترین منتقدان مدرنیته بدل ساخته را بررسی کند.

پشت و رو – 1937
تم اصلی کتاب پشت و رو خوشحالی است و ایده های مهم کتاب شامل موارد زیر هستند:
1-عشق به زندگی. این عشق همچون هارمونی میان فرد و دنیایی که در آن ساکن است، احساس می شود.
2-یأس در زندگی. یأس در زندگی به مانند ناامیدی احساس می شود که با عدم هماهنگی میان انسان و جهان پیرامونش شکل می گیرد.
3-اهمیت تعامل اجتماعی
کتاب هیچ گونه پیشنهاد یا دستورالعمل روشنی مبنی بر اینکه خوشحالی چگونه بدست می آید را ارائه نمی دهد و تنها موردی که مطرح می کند ایده ی بی آلایشی است. کامو عنوان می کند که جهان ساده است. او این امر را بین بله و خیر کشف می کند. شما زندگی می کنید، دوره ای از خوشحالی و نومیدی را تجربه می کنید و سرانجام می میرید. به نظر می رسد او می خواهد بگوید شیوه ی صحیح زندگی این است که سادگی را پذیرفته و سعی نکنیم که از جنبه های اشتباه زندگی ممانعت ورزیم یا به مسائل بسیار بغرنج نه بگوییم.
بخشهای مختلف کتاب:
وارونه گویی، میان بله و خیر، مرگ و روح، عشق به زندگی، پشت و رو


عیش – 1938
نوشته های اولیه ی کامو به اندیشه های فیلسوفانه ی وی تعلق داشت. کتاب "عیش" (شامل چندین مقاله) در سال 1938 و در الجزایر نوشته شد و سپس به مرجع و پایه و اساسی برای ادامه ی کارهای کامو تبدیل شد. این مقالات آهنگین و موزون، به شرح درباره ی عیاشی هوشیارانه در جهان، شادی ِ ذاتی در طبیعت و غوطه ور شدن در لذت محض می پردازد.  این تجربیات هنوز هم به عنوان راهی برای حل مسائل فلسفی از جمله یافتن معنای زندگی در مواجهه با مرگ، مطرح می شود. تجربیاتی که  کنار یکدیگر ظاهر شده و به عنوان اولین ریشه های خودپژوهی/ مدیتیشن ِ کامو در سوالات غایی وی ، خود را آشکار می سازند.
در این مقالات، کامو دو رویکرد مختلف را مقابل یکدیگر قرار می دهد. اولین رویکرد چیزی است که کامو آن را به عنوان ترس هایی که ریشه های مذهبی دارند، معرفی می کند. او مذهب را خطری برای سربلندی دانسته و برای این منظور افرادی را مثال می زند که به روح نامیرای انسان معتقد هستند، به دنیای دیگری پس از مرگ اعتقاد دارند و از زندگی روزمره و دنیوی خویش استعفا داده و مدام با خدای خود مشغولند. کامو در مقابلِ این جریان سنتی مسیحی، واقعیتی بدیهی را مطرح می کند:" ما باید بمیریم و هیچ چیز پس از مرگ ما وجود ندارد." کامو بدون اشاره به این مسئله، از دل این واقعیات نتایجی را بیرون می کشد که یکی از آن ها، عدم نامیرا بودن روح است. کامو در اینجا نیز مانند هرجای دیگری در نوشته های فلسفی اش، به خواننده های خود توصیه می کند تا با رنج های واقعیت دست و پنجه نرم کنند و شانه را زیر بار این رنج ها خالی نکنند اما در این خصوص او هیچ توضیح و یا شواهد دیگری ارائه نمی دهد. اگر فرزانگی در دین نیست پس در کجا وجود دارد؟ کامو اینگونه پاسخ می دهد:" در هوشیاری نسبت به قطعی بودن مرگ، بدون هیچ گونه امید" و با امتناع از پنهان کردن این حقیقت که  ما به سمت مرگ حرکت می کنیم. کامو می گوید: "هیچ شادی ِ فرا- انسانی و هیچ ازلیتی خارج از واقعیت موجود زندگی وجود ندارد... در چشم من سعادت فرشتگان بی معناست" و چیزی به جز این جهان، این زندگی و زمان حاضر، وجود ندارد.
بخش های مختلف کتاب:
عیش در تیپاسا (Tipasa)، باد در دیجمیلا (Djemila)، تابستان در الجزایر، بیابان

کالیگولا – 1938
موفقترین نمایشنامه ی آلبر کامو در واقع تعدادی نمایشنامه هستند که درون یک نمایشنامه جای گرفته اند . کالیگولا که به گونه ای آزاد برداشتی از امپراطوری روم که توسط سوتنیوس (Suetonius) توصیف شده، می باشد، نظر به اینکه پس از مرگ خواهر و معشوقه ی او نوشته شده با نوعی پوچی نیز مواجه می شود و موضوعات او را در معرض دنباله ی وحشتناکی از تظاهراتِ– آنچه وی اینگونه در نظر دارد – حقیقت پوچ، اینکه انسانها می میرند و بداقبال هستند، قرار می دهد.

بیگانه – 1942
بیگانه که با عنوان خارجی (در UK) نیز انتشار یافته است، احتمالا شناخته شده ترین رمان کامو به شمار می آید. مورسو (Meursault)، کارمند فرانسوی اهل الجزیره که از دروغ گفتن امتناع می ورزد، از طریق تلگرام متوجه مرگ مادرش می شود. رفتار وی در مراسم تشییع جنازه، خوردن قهوه و سیگار کشیدن بعدها به ضرر او تمام شده و به علاوه هنگامیکه به اتهام قتل یک مرد عرب تحت تعقیب است، بر علیه او استفاده می شود.

افسانه ی سیزیف - 1942
رساله  بلندبالای کامو در مورد پوچی. او می خواهد بداند آیا بدون وجود خدا می توان ارزشهای معناداری در این جهان یافت. وی با ارزیابی رویکردهای اگزیستانسیالیستی و مسیحیت نتیجه می گیرد که این اندیشه ها بسیار دور دست هستند و می کوشد تا به طور صحیح راه زندگی خود را در جهانی که آرزوی انسان برای دستیابی به وحدت را ناکام گذارده است، پیدا کند. افسانه ی سیزیف که اغلب به عنوان رساله ای فلسفی اشتباه گرفته می شود، کشف تجربه ی پوچی یک انسان است.

سوء تفاهم- 1944
این کتاب با عنوان قصد متقابل نیز شناخته می شود. جان مرد ثروتمندی است که به خانه اش در چکوسلواکی باز می گردد. مادر و خواهر دلسرد او مشغول اداره ی مهمانسرای متروکه ای هستند و درآمد خود را با کشتن تاجر ثروتمندی که به تنهایی سفر می کند، تکمیل می کنند. در بیگانه مورسو مقاله ی روزنامه ای را در سلول خود پیدا می کند که به توصیف داستانی بسیار مشابه پرداخته است. جان هویت واقعی خود را برای خانواده اش که وی را نشناخته اند، آشکار نمی کند و پس از این نتایج جنایت آمیزی حادث می شود. کامو از طریق نمایشنامه، خطر فردگرایی افراطی و سوء تفاهم هایی را مشخص می سازد که وقتی انسانها بنابر قصد متقابل صحبت می کنند، از پی هم می آیند.

طاعون – 1947
موش های صحرایی در شهر اران (Oran) الجزیره شروع به مردن می کنند. مقامات در ابتدا توجهی به مسئله ندارند ولی خیلی زود درمی یابند که طاعون وارد شهر شده است. ساکنین شهر با قرنطینه شدن بایستی راهی برای زندگی با یا بر علیه طاعون بیایند. طبق آنچه برداشت شده طاعون تمثیلی از فاشیسم است، این کتاب اغلب به عنوان قابل وصول ترین رمان کامو در نظر گرفته می شود. تلاش تیم های بهسازی سیستم بهداشتی در نبردشان بر علیه طاعون انعکاس دهنده ی تفکر قبلی کامو در مورد پوچی بوده و یک مقابله ی سودمند با بدبینی و فردگراییِ سوء تفاهم و بیگانه است.

حکومت نظامی – 1948
حکومت نظامی که در شهر کادیز (Cadiz) اسپانیا آغاز می شود، نمایشنامه ای در سه بخش است. این مصیبت طاعونی است که به مثابه مرد یونیفرم پوشی مجسم شده که با یک منشی زن با عنوان مرگ همراه شده است. طاعون بر شهر مسلط می شود و مرگ نامها را تدفین می کند. تمثیل روشن است، طاعون توتالیتاریسم و مرگ خدمتکار وفادار اوست. کادیز نیز همانند اُران در رمان طاعون کامو، محصور می شود. در بخش دوم می بینیم که دیِگو تلاش می کند تا مقاومت را سازماندهی کند اما این کوشش با شکست مواجه می شود و در قبال این ناامیدی وی گروگان بیگناهی را گرفته و او را تا سطح دشمن خود تنزل می دهد. در قسمت سوم ما شاهد پایداری مؤثرتری هستیم و مرگ کتاب خود را تسلیم مردمی می کند که مشتاقانه اسامی افرادی را که دوست ندارند خط زده و بنابراین اینگونه دشمن خود را حذف می کنند. چگونه دیگو خونریزی که یادآور حمله های انتقام جویانه پس از آزادی خواهی است را متوقف کرده و طاعون و مرگ را شکست خواهد داد؟

عادل ها – 1950
داستان بر مبنای ترور گرند دوک سرژی الکساندرویچ (Grand Duke Sergei Alexandrovich) در سال 1905 نوشته شده است. صرف نظر از ابتکاری بودن اثر، کامو برای کشف اخلاقیات نهفته در قتل سیاسی از اشخاص تاریخی واقعی نیز بهره برده است. نقشه ی انقلابی، پرتاب یک بمب به سمت گرند دوک و کشتن او است. فرار پرتاب کننده ی بمب بعید بوده و اعدام نتیجه ی احتمالی است. کالیایو (Kaliayev)، فردی که ترور را اجرا خواهد کرد، ناموفق باز می گردد. در آخرین لحظه نگاه او متوجه کودکان گرند دوک که همراه با پدرشان خواهند مرد شده و نتوانسته بمب را پرتاب کند. رفیق انقلابی او، استفان (Stepan)، خشمگین می شود ولی دیگر دوستان بیشتر موضوع را درک می کنند. کالیایو برای بار دوم تلاش می کند و موفق می شود. او دستگیر شده و به مرگ محکوم می شود. در زندان بیوه ی گرند دوک به ملاقات او می آید تا وی را متقاعد به تصدیق این موضوع کند که عمل او قتل بوده نه فعالیتی انقلابی. با وجود اینکه بیوه ی دوک به کالیایو قول می دهد که در صورت موافقت زندگی او را نجات خواهد داد، ولی او نمی پذیرد و اعدام می شود.

طاغی – 1951
آیا میانه روی می تواند طعنه ای برای شورش باشد، یا آیا مقرر است که شورشیان بدل به دیکتاتورهایی شوند که بر علیهشان طغیان کرده اند؟ کامو در طاغی ارزیابی خود از پوچی را دنبال می کند و ارزشهایی را در شورش، در انسجامی خاص، کشف می کند – من شورش می کنم پس ما هستیم. هر چند اگر این فضیلت از سوی دیگران انطباق نیافته و  استثمار شود، تبدیل به عیب و نقص می شود. کامو به انتقاد از رویکردهای مسیحیت و کمونیست پرداخته و به هر وجه لازم رویه هایی را که از جانب هر دو رویکرد در جهت حفظ غایتشان به کار برده می شود را مورد نقد قرار می دهد. طاغی اغلب با کژفهمی و همواره به گونه ای جدلی، از سوی برخی به عنوان عالی ترین اثر کامو و از جانب برخی دیگر به عنوان مغشوش ترین کتاب او مد نظر قرار گرفته است.

تابستان – 1954
مینوتار (Minotaur)، یا توقف در اُران، درختان بادام، پرومتئوس (Prometheus) در جهان زیرین، راهنمای مختصر برای شهرهای بدون گذشته، تبعید هلن، معما، بازگشت به تیپاسا، کنار دریا

سقوط – 1956
کتاب سقوط از سوی بسیاری از صاحبنظران شاهکار کامو لقب گرفته است. سقوط پس از بازخوردهای چشمگیر و بسیار عمومیِ کتاب طاغی نوشته شده و با اقتدار به تشریح بحرانهای مدرنیته می پردازد. شخصیت اصلی داستان، ژان باپتیست کلامنس (Jean-Baptiste Clamence) ساکن آمستردام، قضاوتها و نظراتش در مورد خود (و زندگی مدرن) را به صورت یک سری مونولوگ ایراد می کند. او به خود به عنوان یک قاضی نادم و همچنین وکیل سابق مراجعه کرده و به گونه ای روشن خود، زندگی قبلی، اهداف و آرزوهایش را موشکافی می کند تا نه تنها از قضاوت در مورد خود بلکه از داوری در مورد دیگران نیز گذر کند. ژان پل سارتر که بخش زیادی از کتاب متوجه او بود اینگونه تعبیر می کند که سقوط شاید زیباترین و کمتر درک شده ترین کتاب آلبر کامو باشد.  

تبعید و پادشاهی – 1957
کتاب مجموعه ای از شش داستان کوتاه است که هر یک با مباحث پوچی و وجود، کنایات مذهبی قوی و مشکل ارتباطات، گره خورده اند. شش داستان این مجموعه شامل زن زناکار، مرتد، مرد خاموش، میهمان، جوناس یا هنرمند مشغول به کار و سنگ روینده هستند. کامو از ابتدا تصمیم گرفته بود که سقوط را یکی از بخشهای مجموعه قرار دهد اما به درستی برگزید که اثر به عنوان یک رمان مستقل در نظر گرفته شود.

تسخیرشدگان – 1959
تسخیر شدگان نمایشنامه ای است که توسط آلبر کامو و با اقتباس از رمان تسخیرشده ی تئودور داستایفسکی نوشته شده است. این عنوان بعدها به اهریمنان تغییر نام یافت. کامو نهیلیسم را خوار می شمارد و به اثر داستایفسکی به عنوان پیشگویی در مورد اثرات تخریب کننده ی نهیلسیم می نگرد. او در سال 1959 این نمایشنامه را در سالن تئاتر آنتون (Antoine) کارگردانی کرد.
موضوعات نمایشنامه این موارد را شامل می شود: ارزشها، خودکشی، قرن 19، انقلاب ها، مذهب، خشونت، مسیحیت، قاتلان، آدمکش های پیمان بسته، شیاطین یا اهریمنان، روسیه یا مردم روسیه

مرگ خوش، اثری که پس از مرگ وی منتشر شد – 1970
کامو کتاب مرگ خوش را قبل از بیگانه نوشت ولی آن را منتشر نکرد. اولین نسخه ی کتاب تقریبا ده سال پس از مرگ کامو انتشار یافت. قهرمان داستان مورسو، کارمند الجزایری است که از سرنوشت خود در زندگی خسته شده است. او مرد کهنسالی با نام زاگرس (Zagreus) را ملاقات می کند که او را کشته و از وی دزدی می کند. پول مورسو را از زندگی همراه با مشقت کارمندی می رهاند و او زندگی در سفر را آغاز میکند. او ناراضی به الجزیره باز می گردد تا زندگی لذت جویانه ای با سه دختر جوان داشته باشد. هر چند زندگی باز هم در خوشنودسازی او شکست می خورد. در نهایت او خلوت را برمی گزیند و خوشحالی را کشف می کند که در مسیر آن به بیماری پایانی رسیده و با مرگی خوش از دنیا می رود.

نخستین انسان ، کتابی که پس از مرگ او انتشار یافته – 1995
کامو هنوز در حال نوشتن نخستین مرد بود که زندگی اش به طور ناگهانی در حادثه ی تصادف ماشین به پایان رسید. با بهره گیری از یادداشتها و دست نوشته هایی که او بر جای گذاشته بود کتابی در سال 1994، سی و چهار سال پس از مرگ کامو، منتشر شد. رمان به طور نصفه و نیمه یک خود زندگی نامه است که در الجزایر رخ می دهد و زندگی ژاک کُرمری (Jacques Cormery) را از تولد تا مقطع دبیرستان پی می گیرد. غیر ممکن است که قاطعانه بگوییم اما از آنچه که از داستان بر می آید احتمال دارد امیدهای کامو برای این اثر – که می تواند شاهکار او به حساب بیاید – به طور تمام و کمال تحقق یافته باشد.

منابع:
http://www.camus-society.com/albert-camus.html
http://www.camus-society.com/wrong-side-right-side.html
http://en.wikipedia.org/wiki/The_Possessed_(play)
http://www.enotes.com/possessed-albert-camus-salem/possessed-9250000232
http://anthropology.ir/node/17815

Email:malihedargahi@yahoo.com

یکصدمین سالگرد تولد آلبر کامو
http://www.anthropology.ir/albert-camus

 

دوست و همکار گرامی


چنانکه از ​فعالیت های داوطلبانه کانون ​«انسان شناسی و فرهنگ» و ​مطالب منتشر شده​ در سایت آن​ ​بهره می برید و انتشار آزاد این اطلاعات ​و استمرار این فعالیت ها را مفید می دانید، لطفا در نظر داشته باشید که در کنار همکاری علمی، نیاز به کمک مالی همه همکاران و علاقمندان نیز وجود دارد. کمک های مالی شما حتی در مبالغ بسیار اندک، می توانند کمک موثری برای ما باشند.

لطفا کمک های خود را به حساب زیر واریز کنید و در صورت دلخواه با ایمیل به ما اطلاع دهید.

شماره حساب بانک ملت: 117360766


شماره شبا: IR98 0120 0000 0000 0117 3607 66


شماره کارت: 7634-4916-3372-6104


به نام آقای رضا رجبی

نویسنده

درگاهی، ملیحه

مطالب نویسنده