اندیشه های تصویری(10): درد

ناصر فکوهی (طرح: ایرج اسماعیل پور قوچانی)

درد همچون لذت، پیش از هر چیز گویای وجود و زندگی است، هم از این رو، بی دردی مطلق که لذت را نیز بی معنا می کند، با نوعی خنثی شدن و بی رنگ و بویی حیات همراه است که می تواند به شدت همین حیات را حتی در کوچکترین اشکال بیولوژیک آن تهدید کند و آن را به سوی تخریب خود برده و موجود زنده را به بازداشتن آن در موجودیت دیگری و به انصراف از تداوم بخشیدن آن در موجودیت خویش کند.  درد در یک معنا و در تقابلی سر سخت، با لذت یعنی به عبارت دیگر  زوج  لذت/درد  همچون زوج زندگی/مرگ پایه ای را می سازد که بر اساس آن می توان بیولوژی انسانی یعنی یک بیولوژی فرهنگی را که دائما از  طبیعت و زیست فاصله می گیرد اما هر چه بیشتر  فرهنگ خود را بر اساس موقعیت های بیولوژیک و طبیعی تعریف و توجیه  می کند، درک کرد. لذت آفریدن ، همچون درد آفریدن، فرایندهایی زیستی – فرهنگی هستند که  در دو سوی خود زوج لذت/ درد را هر باربه گونه ای متفاوت (در معنای روانکاوانه کلمه) بازآفرینی می کنند. بنابراین لذت و درد در بطن حیات و در بطن فرهنگ قرار دارند و  بزحمت بتوان جامعه ای را متصور شد که توانسته باشد و یا هرگز بتواند این زوج را از یکدیگر جدا کند؟ اینجاست که مسئله اخلاق انسان شناسانه به میان کشیده می شود و این پرسش اساسی که آیا پایه های بیولوژیک موقعیت های فرهنگی را می توان دلیلی کامل برای توجیه همه این موقعیت ها از جمله موقعیت زوج لذت/درد به حساب آورد؟ پاسخ به این پرسش، شکل اساسی بخش بزرگی از تاریخ اندیشه انسانی بوده است: پاسخی که می تواند سرنوشت و ارزیابی ما را نسبت به بسیاری از  سلسله مراتب و ارزش گزاری ها در نظام های فرهنگی میان فرهنگ ها و افراد گوناگون روشن کند. اگر درد، پایه ای فرض شود برای رسیده به لذت(ی مفروض و در آینده) در چنین حالتی، چگونه می توان  از لحاظ اخلاقی آن را محکوم کرد؟ و اگر لذت پایه ای باشد برای درد(ی که احتمالا از راه خواهد رسید) چگونه می توان آن را پذیرفت؟ در هر دو سوی مسئله، یک موقعیت حقیقی همزمان در برابر یک موقعیت مفروض در زمان قرار داده شده است: اینجاست که درک ما از  واحد زمان/مکان به مثابه واحد اصلی فرهنگ می تواند حرف آخر را بزند.

ستون مشترک انسان شناسی و فرهنگ و روزنامه اعتماد (شنبه ها، ضفحه آخر) این مطلب روز شنبه 24 فروردین 1392 منتشر شده است.

 

نوشته های پیشین در این ستون :

اندیشه های تصویری(1): کتاب
http://anthropology.ir/node/16098

اندیشه های تصویری(2): پایان جهان
http://anthropology.ir/node/16276

اندیشه های تصویری(3): پوست
http://anthropology.ir/node/16355

اندیشه های تصویری(4): موزه ها
http://anthropology.ir/node/16451

اندیشه های تصویری(5): کودکی
http://anthropology.ir/node/16549

اندیشه های تصویری(6): دوزخ
http://anthropology.ir/node/16691

اندیشه های تصویری (7): لذت
http://anthropology.ir/node/16820

اندیشه های تصویری (8): زمان
http://anthropology.ir/node/16948

اندیشه های تصویری(9): انسان بودگی
http://anthropology.ir/node/17117

 

پرونده ی«ناصر فکوهی» در انسان شناسی و فرهنگ
http://anthropology.ir/node/9132

 

دوست و همکار گرامی


چنانکه از ​فعالیت های داوطلبانه کانون ​«انسان شناسی و فرهنگ» و ​مطالب منتشر شده​ در سایت آن​ ​بهره می برید و انتشار آزاد این اطلاعات ​و استمرار این فعالیت ها را مفید می دانید، لطفا در نظر داشته باشید که در کنار همکاری علمی، نیاز به کمک مالی همه همکاران و علاقمندان نیز وجود دارد. کمک های مالی شما حتی در مبالغ بسیار اندک، می توانند کمک موثری برای ما باشند.

لطفا کمک های خود را به حساب زیر واریز کنید و در صورت دلخواه با ایمیل به ما اطلاع دهید.

شماره حساب بانک ملت: 117360766


شماره شبا: IR98 0120 0000 0000 0117 3607 66


شماره کارت: 7634-4916-3372-6104


به نام آقای رضا رجبی

نویسنده

فکوهی، ناصر / مدیر انسان شناسی و فرهنگ

مطالب نویسنده