نقش قوچ در آیین‌های وابسته با ایزدبانوی بزرگ در لرستان

بهار مختاریان، سجاد شکری

اسطوره‌ها با آیین‌ها پیوند تنگاتنگی دارند. با این حال، بعضی از اسطوره‌ها ممکن است بدون آیین‌ها، یا بعضی از آیین‌ها بدون اسطوره‌ها به بقای خود ادامه دهند. در این تعبیر اسطوره تنها داستانی نیست که خاستگاه چیزها را توضیح دهد، بلکه در شکل آیین در جوامع بشری حس کامل بودن و با هم بودن را ایجاد می‌کند.

 

مختاریان، بهار و شکری، سجاد (1390)، نقش قوچ در آیین‌های وابسته با ایزدبانوی بزرگ در لرستان، پژوهش‌های انسان‌شناسی ایران، سال 1، شماره 1، صص: 151- 135.

اسطوره‌ها با آیین‌ها پیوند تنگاتنگی دارند. با این حال، بعضی از اسطوره‌ها ممکن است بدون آیین‌ها، یا بعضی از آیین‌ها بدون اسطوره‌ها به بقای خود ادامه دهند. در این تعبیر اسطوره تنها داستانی نیست که خاستگاه چیزها را توضیح دهد، بلکه در شکل آیین در جوامع بشری حس کامل بودن و با هم بودن را ایجاد می‌کند. درست به همین دلیل، اسطوره در شکل آیین از ماندگاری بیشتری برخوردار است و گاه آیین‌ها بدون وابستگی به خاستگاه خود، به شکلی تقلیل‌یافته از ویژگی‌ها یا کنش‌های ایزدان یا قهرمانان اسطوره‌ای، ادامه می‌یابند، اما همچنان حس با هم بودن را در جامعه برمی‌انگیزند. در این معنی آیین‌ها جنبه‌های گوناگونی از انسجام و انتظام جامعه را سبب می‌شوند و می‌توان با رویکردهای گوناگونی به بررسی ‌آن‌ها پرداخت. یکی از روش‌های بررسی آیین، پژوهش در مولفه‌های نمادین آن است. در این مقاله می‌کوشیم به بررسی آیین هرهراونک و برخی آیین‌های مشابه دیگر در لرستان بپردازیم که در فصل‌های گوناگون سال اجرا می‌شوند. داشتن درک درستی از این آیین‌ها بدون برقراری ارتباط با ایزد بانوی بزرگ و نماد قوچ وابسته به او ممکن نیست. از طریق نمادها و نشانه‌هایی که در این آیین‌ها خود را به نمایش می‌گذارند و ایجاد تاثیر می‌کنند، می‌توان به معنایی بهتر از آیین‌ها دست یافت. به همین منظور، پس از اشاراتی به گستردگی مفهوم ایزد بانو و نماد قوچ در فرهنگ‌های مختلف، توجه‌ی خود را معطوف به نمودهای این دو مفهوم در برخی آیین‌های مرتبط با قوچ در لرستان خواهیم کرد.

کلید واژگان: آیین، اسطوره، بانوی بزرگ، نماد، نماد قوچ.

این مقاله برای نخستین بار در شماره اول نشریه پژوهش‌های انسان‌شناسی ایران (بهار و تابستان 1390) به چاپ رسیده است و سپس بر روی پایگاه الکترونیکی نشریات دانشگاه تهران با آدرس http://ijar.ut.ac.ir/page/article-frame.html?articleId=1349674 در دسترس عموم قرار گرفته است. انسان‌شناسی و فرهنگ با هدف افزایش امکان مطالعه مقاله‌های علمی- پژوهشی ارزشمند اقدام به بازنشر این مقاله کرده است.

 

برای خواندن این مقاله در زیر کلیک کنید:

 

پرونده ی «بهار مختاریان» در انسان شناسی و فرهنگ
http://www.anthropology.ir/node/9217

 

 

 

پیوستاندازه
PDF icon 17223.pdf765.43 KB

دوست و همکار گرامی


چنانکه از ​فعالیت های داوطلبانه کانون ​«انسان شناسی و فرهنگ» و ​مطالب منتشر شده​ در سایت آن​ ​بهره می برید و انتشار آزاد این اطلاعات ​و استمرار این فعالیت ها را مفید می دانید، لطفا در نظر داشته باشید که در کنار همکاری علمی، نیاز به کمک مالی همه همکاران و علاقمندان نیز وجود دارد. کمک های مالی شما حتی در مبالغ بسیار اندک، می توانند کمک موثری برای ما باشند.

لطفا کمک های خود را به حساب زیر واریز کنید و در صورت دلخواه با ایمیل به ما اطلاع دهید.

شماره حساب بانک ملت: 117360766


شماره شبا: IR98 0120 0000 0000 0117 3607 66


شماره کارت: 7634-4916-3372-6104


به نام آقای رضا رجبی

نویسنده

مختاریان، بهار

مطالب نویسنده