روزشمار تخصصی تاریخ فرهنگی بازار

تنظیم: زهره نظام محله

در چهارچوب برنامه تاریخ فرهنگی ایران مدرن، در نظر داریم علاوه بر گاهشماری های عمومی درباره تاریخ معاصر ایران، به برخی از گاهشماری های تخصصی نظیر بازار، کلان شهرها، محیط زیست و... اشاره نماییم که در زیر نمونه ای از آن آورده شده است.

سال 1332شمسی ( برابر با 19اوت 1953تا 21مارس 1954میلادی)
26شهریورماه : به دستور سپهبد زاهدی تظاهرات بازار تهران به شدت سرکوب شد و عده ی زیادی در این رابطه دستگیر شدند و قسمتی از سقف بازار خراب شد.
30مهرماه : حکومت نظامی عده زیادی را مجددا بازداشت کرد، در میان بازداشت شدگان چند بازرگان نیز دیده می شود.
21آبان ماه : امروز بازار تهران تعطیل شد و عده ای از مردم دست به تظاهرات زدند. دو نفر مقتول و عده زیادی مجروح گردیدند.
21آبان ماه : در تبریز تظاهرات دامنه داری به وقوع پیوست، بازار تبریز، دانشگاه و دبیرستان ها تعطیل شد. در این تظاهرات قریب 50نفر دستگیر و زندانی شدند. نیروی سوم خلیل ملکی در این تظاهرات از عوامل عمده و سازنده بود.
23آبان ماه : فرمانداری نظامی مقداری از سقف بازار تهران را تخریب کرد و عده ای را نیز به جزیره خارک تبعید نمود.
16دی ماه : عبدالحسین نیک پور به ریاست اتاق بازرگانی تهران انتخاب شد.
 

سال 1333شمسی ( برابر با 21مارس 1954 تا 21مارس 1955میلادی) 
27خردادماه : موافقتنامه جدید بازرگانی بین ایران و شوروی به امضاء رسید. به موجب این موافقتنامه حجم مبادلات طرفین دو میلیارد و دویست میلیون ریال پیش بینی شده است.
6تیرماه : سازمان برنامه طی اعلامیه ای متذکر شد کارخانه های دولتی به جز قند و شکر و قماش و سیمان به مردم فروخته خواهد شد.
14تیرماه : بین سه شرکت ژاپنی و شرکت ملی نفت قراردادی منعقد شد و به موجب قرارداد شرکتهای مزبور تا حدود دو میلیون دلار ماشین های نساجی و کشتی های یدک کش به ایران خواهند داد و در عوض در ازاء آن نفت دریافت دارند.
22تیرماه : قرارداد بازرگانی ایران و فرانسه در پاریس امضاء شد.
31تیرماه : قرارداد خرید 10هزار تن شکر بین ایران و کوبا به امضاء رسید.
5اسفند ماه : اتاق بازرگانی تهران پنجمین دوره فعالیت خود را آغاز کرد.
 

سال 1334شمسی (22مارس 1955تا 21مارس 1956میلادی)
13اردیبهشت ماه : موافقتنامه بازرگانی بین ایران و شوروی امضاء شد.
16اردیبهشت ماه : در اثر استمرار سخنرانیهای شیخ محمدتقی فلسفی در مورد فرقه ضاله بهائی تظاهرات شدیدی از طرف مردم تهران و شهرستانها به وقوع پیوست و عده ای از مردم بازار و جنوب تهران عازم تخریب حضیره القدس مرکز اجتماع بهائیان شدند.
5مهر ماه : وزارت اقتصاد ملی به دو وزارتخانه صنایع و معادن و بازرگانی تبدیل شد.
13 دی ماه : دکتر بقائی، نریمان، زهری، کرباسچیان، مدیر روزنامه نبرد ملت، ابوالسباع مدیر روزنامه حمله و چند نفر از تجار در رابطه با فعالیت فدائیان اسلام بازداشت شدند.
 

سال 1335شمسی ( 21مارس 1956تا 21مارس 1957 میلادی)
27فروردین ماه : موافقتنامه بازرگانی بین دولتین ایران و لهستان امضاء و مبادله شد.
12شهریور ماه : موافقتنامه جدید بازرگانی ایران و شوروی امضاء و مبادله شد. شوروی سیمان، کاغذ، تراورس، مواد شیمیایی و ماشین های باری به ایران می دهد در عوض برنج و پنبه و بادام و تریاک می گیرد.
29 آبان ماه : کشور انگلستان به بازرگانان ایرانی اجازه فعالیت در خاک خود داد.
 

سال 1336 شمسی ( 21مارس 1957 تا 21مارس 1958میلادی)
27فروردین ماه : موافقتنامه بازرگانی ایران و شوروی برای مدت سه سال تمدید شد. در این مدت هجده میلیارد ریال کالا مبادله خواهد شد.
25مهر ماه : ایران به شوروی 25هزار تن برنج چمپا داد و در عوض شوروی به ایران 80 تن شکر صادر کرد.
17دی ماه : قرارداد بازرگانی ایران و فرانسه با افزایش 20 درصد تمدید شد.
9بهمن ماه : موافقتنامه بازرگانی ایران و ایتالیا امضاء شد.
 

سال 1337 شمسی ( 21مارس 1958 تا 22مارس 1959 میلادی)
25 خرداد ماه : موافقتنامه بازرگانی بین نمایندگان شیخ نشین دوبی و شرکت سهامی صادرات خلیج فارس امضاء شد.
6مهر ماه : قرارداد بازرگانی ایران و فرانسه تمدید شد.
20 اسفند ماه : قرارداد بازرگانی، اقامت دریانوردی بین ایران و انگلیس امضاء و مبادله شد.
 

سال 1338 شمسی ( 22مارس 1959 تا 21 مارس 1960میلادی)
6 اردیبهشت ماه : قرارداد بازرگانی جدید بین ایران و ایتالیا امضاء و مبادله شد.
13 خرداد ماه : موافقتنامه بازرگانی ایران و فرانسه در تهران امضاء و مبادله شد.
8 بهمن ماه : دکتر اقبال در کابینه خود تغییراتی داد. در این تغییرات حسنعلی منصور به وزارت بازرگانی و عبدالرضا انصاری به وزارت کار معرفی شدند.


سال 1339 شمسی ( 21مارس 1960 تا 21 مارس 1961میلادی)
27 فروردین ماه : موافقتنامه بازرگانی ایران و لهستان امضاء و مبادله شد.
27 فروردین ماه : موافقتنامه موقت بازرگانی ایران و امریکا مبادله شد.
6 تیرماه : بازار خوی آتش گرفت و 60 مغازه سوخت.
13بهمن ماه : دانشجویان دانشگاه با تعطیل کلاس ها از دانشگاه خارج شده و دست به تظاهرات زدند. این تظاهرات چند روز ادامه داشت و بازار نیز گاهی باز و گاهی بسته می شد. در تظاهرات دانشجویان عده ی زیادی بازداشت شدند و دانشگاه نیز تعطیل شد.
 

سال 1340 شمسی ( 21مارس 1961 تا 21 مارس 1962 میلادی)
14 خرداد ماه : دکتر امینی نخست وزیر در مجمع عمومی بازرگانان و اصناف پیرامون بحران اقتصادی سخن گفت و برای اعاده وضع سابق از تجار کمک خواست.
30 خرداد ماه : جهانگیر آموزگار به سمت وزیر بازرگانی تعیین و معرفی شد.
18 مرداد ماه : دریانی، بازرگان معروف طبق قرار بازپرس توقیف شد. وی متهم به برداشت 23 میلیون تومان از صندوق شرکت شهرآرا ست.
23اسفند ماه : هیئت رئیسه اتاق بازرگانی تعیین شدند. علی وکیلی به ریاست اتاق و محمد مهدی لاری و علی اکبر محلوجی نایب رئیس گردیدند.
 

سال 1341 شمسی ( 21مارس 1962 تا 21 مارس 1963 میلادی)
2بهمن ماه : بامداد امروز اعلامیه آیت الله خمینی مبنی بر تحریم رفراندوم در تهران و بسیاری از شهرها پخش گردید. به محض انتشار اعلامیه تظاهرات گسترده ای تهران را فراگرفت، بازار و اصناف، دکانها را تعطیل نموده به خیابان ها ریختند و مشغول شعار دادن علیه رفراندوم شدند.
 

سال 1342 شمسی ( 21 مارس 1963 تا 21 مارس 1964 میلادی)
6 فروردین ماه : بازار تهران و سایر شهرها به تبعیت از علماء و روحانیون به مدت سه روز در اعتصاب روحانیت شرکت کردند.
6 فروردین ماه : بازار مشهد تعطیل شد و مردم طاق نصرت هایی را که برای ورود شاه ساخته بودند به آتش کشیدند. ماموران پلیس با تظاهرکنندگان به زد وخورد پرداختند.
13 خردادماه : به مناسبت عاشورای حسینی مردم تهران مخصوصا اصناف و بازاریان در اجتماع بسیار عظیمی به راهپیمایی دست زدند و عکس هایی از آیت الله خمینی را به در و دیوار چسباندند. تظاهرکنندگان در مقابل کاخ مرمر مدتی توقف نموده  و فریادهای مرگ بر دیکتاتور از دهان همه خارج می شد. عصر عاشورا دانشجویان دانشگاه نیز راهپیمایی بزرگی ترتیب دادند.
15 خرداد ماه : به مناسبت دستگیری آیت الله خمینی شهر قم تعطیل شد و اصناف و بازاریان از بازکردن مغازه ها خودداری نموده، دسته دسته به تظاهرات دست زدند.
15 خرداد ماه : حکومت نظامی در تهران دست به بازداشت روحانیون و عده ای از منتقدین بازار زد.
15 تیر ماه : طیب حاج رضایی رئیس میادین میوه و تره بار تهران به اتهام مشارکت در وقایع 15 خرداد در تهران دستگیر و زندانی شد.
13 مهر ماه : به دنبال اعلامیه های متعدد از طرف مقامات برجسته روحانی و بازرگانان تهران، بازار تهران و اکثر دکاکین تهران بسته شد و تظاهرات وسیعی در اطراف بازار به وقوع پیوست، پلیس مردم را به شدت سرکوب کرد.
14 مهر ماه : بازاریان به علت افتتاح مجلسین اعتصاب کرده دست به تظاهرات زدند، پلیس بازار را اشغال نظامی کرد و به سرکوبی مردم پرداخت. در چند شهرستان نیز مردم تظاهرات کردند.
13 آذر ماه : مردم تبریز و بازاریان و اصناف دست به اعتصاب  زدند و به بازداشت روحانیون اعتراض نمودند.  دولت فورا در تبریز حکومت نظامی اعلام کرد و به سرکوبی و دستگیری مردم پرداخت.
 

سال 1344شمسی (21 مارس 1965 تا 21 مارس 1966 میلادی)
25 فروردین ماه : موافقتنامه ایران و شوروی در امور اقتصادی و فنی به تصویب نهایی رسید.
15تیرماه : قرارداد جدید بازرگانی بین ایران و ژاپن امضاء و مبادله شد، به موجب این قرارداد حجم ارسال کالای طرفین به سه برابر افزایش یافت.
9بهمن ماه : وزیر بازرگانی خارجی چک اسلواکی با وزیر اقتصاد ملی ایران قراردادی منعقد و امضاء کرد که به موجب آن دولت چک اسلواکی 150 میلیون دلار به ایران اعتبار  داد.
 

سال 1345شمسی (21مارس 1966تا 21 مارس 1967میلادی)
5اردیبهشت ماه : ایران و یوگسلاوی قرارداد بازرگانی منعقد نمودند. به موجب این قرارداد یوگسلاوی اعتبارات نامحدودی در اختیار ایران می گذارد.
13اردیبهشت ماه : ایران و مجارستان قرارداد بازرگانی منعقد نمودند.
11اسفند ماه : اولین موافقتنامه پنج ساله بازرگانی ایران  و شوروی در تهران امضاء شد. طبق این موافقتنامه مقرر شد طی پنج سال آینده ایران و شوروی پانصد و چهل میلیون دلار کالا مبادله کنند.
 

سال 1346شمسی ( 21مارس 1967تا 21مارس 1968میلادی)
6فروردین ماه : وزیر اقتصاد ملی طی مصاحبه ای اعلام کرد: سود بازرگانی اتومبیل از 25 تا 100هزار ریال افزایش یافت.
10اردیبهشت ماه : بین ایران و عراق یک قرارداد بازرگانی امضاء و مبادله شد.
7شهریور ماه : بازار اهواز آتش گرفت و قسمت اعظم کالاها خاکستر شد.
14دی ماه : در حریق بازار قزوین سیزده مغازه با خاک یکسان شد.
25دی ماه :  یک هیئت اقتصادی از ایران به مالزی رفت.
 

سال 1347شمسی ( 21مارس 1968تا21مارس 1969میلادی)
22تیرماه : سناتور عبدالحسین نیک پور که سالیان طولانی ریاست اتاق بازرگانی تهران با او بود درگذشت.
30تیر ماه :  بین ایران و تونس موافقتنامه بازرگانی به امضاء رسید.
18 آبان ماه : یک موافقتنامه بازرگانی بین ایران و کویت امضاء شد.
1 دی ماه :  ایران و شوروی یک قرارداد تجاری با هم امضاء و مبادله کردند.
17بهمن ماه :  بازار کفاش ها در تهران آتش گرفت و 70 مغازه سوخت.
 

سال 1348شمسی (21مارس 1969تا 21مارس 1970میلادی)
23اردیبهشت ماه :  اصناف تهران علیه اقدامات دولت بعثی عراق میتینگ دادند.
24اردیبهشت ماه : روابط بازرگانی ایران و آلمان شرقی قطع شد.
30اردیبهشت ماه :  یک موافقتنامه بازرگانی پنجساله بین ایران و مجارستان امضاء شد.
15تیرماه :  قرارداد پایاپای بازرگانی بین ایران و پاکستان امضاء گردید.
22آبان ماه :  موافقتنامه بازرگانی بین ایران و تایلند امضاء شد.
 

سال 1349شمسی ( 21مارس 1970تا 21مارس 1971میلادی)
3 فروردین ماه : یک آتش سوزی مهیب در مشهد که ده ساعت ادامه داشت میلیون ها تومان کالای تجار و اصناف را از بین برد.
10 مرداد ماه : بزرگترین موافقتنامه اقتصادی ایران و شوروی امضاء و مبادله شد.
28مرداد ماه :  بازار تهران لوله کشی شد.
6بهمن ماه : بازار مهران در خیابان لاله زار آتش گرفت و سی مغازه به سرعت سوخت و بقه خسارت دیدند.
 

سال 1350شمسی ( 21 مارس 1971تا 21مارس 1972میلادی)
4فروردین ماه : مقررات صادرات و واردات سال 1350 اعلام شد و به موجب آن ورود یخچال ، بخاری، تلویزیون، رادیو و پارچه های نخی مجاز گردید.
24 مرداد ماه : بازار تهران آتش گرفت 14 مغازه و حجره سوخت.
15دی ماه : به دنبال اعلامیه آیت الله خوانساری بازار تهران تعطیل کرد، اصناف و تجار در مسجد سیدعزیزالله حضور یافتند. در این اجتماع بزرگ واعظ شهیر آقای فلسفی سخنان مبسوطی ایراد نمود و اقدامات جنایتکارانه دولت بعثی عراق را در اخراج ایرانیان محکوم کرد. در این اجتماع سفراء کشورهای اسلامی حضور داشتند.
15 دی ماه :  بازار و اصناف تمام شهرها تعطیل کردند و در اجتماعاتی عملیات دولت عراق را نسبت به ایرانیان مردود قلمداد کردند.
 

سال 1351شمسی (21مارس 1972تا 21مارس 1973میلادی)
7خرداد ماه : وزیران اقتصاد ایران و انگلیس در تهران طرح یک قرارداد بازرگانی را امضاء کردند.
7آذرماه :  اتاق اصناف تهران تشکیل شد و امیرحسین شیخ بهایی به ریاست آن برگزیده شد.
21بهمن ماه :  نرخ دلار در بازار جهانی سقوط کرد. بانک مرکزی به تجار هشدار داد در معاملات دلار احتیاط کنند.

سال 1352شمسی (21مارس 1973 تا 21مارس 1974میلادی)
2فروردین ماه : هوشنگ انصاری وزیر اقتصاد ملی برای امضاء یک موافقتنامه بازرگانی بین ایران و جمهوری خلق چین در راس هیئتی به پکن عزیمت کرد.
3مهر ماه :  ایران و جمهوری دموکراتیک آلمان یک قرارداد بازرگانی پنجساله امضاء و مبادله کردند.
 

سال 1353شمسی (21مارس 1974 تا 21مارس 1975میلادی)
8 اریبهشت ماه : امیرحسین شیخ بهائی رئیس اتاق اصناف برکنار شد و به جای وی سرهنگ حکمتی مدیر عامل شرکت تاکسیرانی برگزیده گردید. سرهنگ سلامی نیز به ریاست شرکت تاکسیرانی رسید.
12اردیبهشت ماه : موافقتنامه توسعه همکاریهای اقتصادی ایران و هند توسط نخست وزیران دو کشور در تهران امضاء و مبادله شد.
7مرداد ماه : اولین موافقتنامه بازرگانی ایران و سوریه امضاء شد.
9آبان ماه : اتاق اصناف تهران در مجلس شورای ملی مورد حمله قرار گرفت.
26 بهمن ماه : در انتخابات اتاق بازرگانی و صنایع و معادن ایران سناتور دکتر طاهر ضیائی به ریاست کل انتخاب شد. مهندس عنایت بهبهانی همان سمت را در تهران گرفت.
17 اسفند ماه : قسمتی از بازار تهران آتش گرفت. مدت آتش سوزی 20 ساعت به طول انجامید و مجموعا 350 مغازه و انبار سوخت .
 

سال 1354شمسی (21مارس 1975 تا 21 مارس 1976 میلادی)
 15 خرداد ماه : از نخستین ساعات بامداد امروز روحانیون، تجار و اصناف و مردم قم در صفوف منظم در شهر قم به راهپیمایی پرداختند و ضمن قرائت قرآن سالروز 15 خرداد را گرامی داشتند....
14اسفند ماه : حریق بزرگی در بازار تهران رخ داد و مجموعا 20 مغازه سوخت.
 

سال 1355شمسی (21مارس 1976 تا 21مارس 1977میلادی)
4اردیبهشت ماه : مهندس احمد علی ابتهاج سرمایه دار معروف و صاحب کارخانه سیمان ری در جاده چالوس به دره افتاد و کشته شد.
14تیر ماه :  بازار کفاش های تهران آتش گرفت . 170 مغازه و یک انبار به کلی سوخت و سه نفر هم به قتل رسیدند.
 

سال 1356شمسی (21مارس 1977تا 21مارس 1978میلادی)
5تیرماه :  دانشجویان دانشگاه در بازار تهران دست به تظاهرات بزرگی زدند.
24دی ماه : اصناف و کسبه بازار اصفهان به مناسبت وقایع اخیر در قم و مشهد مغازه های خود را تعطیل کردند.
 

سال 1357شمسی (21مارس 1978 تا 11فوریه 1979میلادی)
13 خرداد ماه : اعلامیه های متعددی از طرف اصناف و بازاریان تهران مبنی بر تعطیل روز 15خرداد انتشار یافت.
17دی ماه :  دو مامور ساواک در بازار تهران به شدت مضروب شدند.
21دی ماه : تعطیل بازار تبریز وارد 80 امین روز شد.

منبع :
عاقلی، باقر، 1387، روزشمار تاریخ ایران( از مشروطه تا انقلاب اسلامی)، تهران: نشر نامک

 

 

پیوستاندازه
فایل 16239.docx36.34 KB

دوست و همکار گرامی


چنانکه از ​فعالیت های داوطلبانه کانون ​«انسان شناسی و فرهنگ» و ​مطالب منتشر شده​ در سایت آن​ ​بهره می برید و انتشار آزاد این اطلاعات ​و استمرار این فعالیت ها را مفید می دانید، لطفا در نظر داشته باشید که در کنار همکاری علمی، نیاز به کمک مالی همه همکاران و علاقمندان نیز وجود دارد. کمک های مالی شما حتی در مبالغ بسیار اندک، می توانند کمک موثری برای ما باشند.

لطفا کمک های خود را به حساب زیر واریز کنید و در صورت دلخواه با ایمیل به ما اطلاع دهید.

شماره حساب بانک ملت: 117360766


شماره شبا: IR98 0120 0000 0000 0117 3607 66


شماره کارت: 7634-4916-3372-6104


به نام آقای رضا رجبی

نویسنده

نظام محله، زهره

مطالب نویسنده