روانکاوی پرتوی وینیکوت

ژان پیر لمن ترجمه ژان پیر لمن

تصویر:  وینیکوت
دونالد وودز وینیکوت، متخصص کودکان و روانکاو انگلیسی‌ (۱۸۹۶-۱۹۷۱)، درک رشد کودک - روانشناسی‌ کودک با او آغاز شد- و درمان روانکاوانه « شخصیت های محدود» را به گونه‌ای اساسی‌ و عمیق متجدد کرد. مجموعه نقد ها، پیشگفتار، و یادبودی)۱ (که اخیرا میشل گیریبینسکی ترجمه و به انتشار رسانده، عمدتا آنچه که در کتاب ترس از فرو پاشی و دیگر موقعیت‌های کلینیکی چاپ نشده بوده را تکمیل می‌‌کند( ۲).

 وینیکوت در این کتاب  به آثار هم عصران خود توجه نشان می‌‌دهد  : ملانی کلآین، هارولد سیرلس، میکائل بلینت... اما احتمالا توضیحات  او در مورد  نامه کارل گوستاو یونگ« زندگی‌ من، خاطرات، رویا‌ها و افکار » (انتشارات گالیمار، ۱۹۶۶) است که بیشتر از همه توجه را به سو‌ی خود جلب می‌‌کند. گریبینسکی خاطر نشان می‌‌کند که یونگ  شهر ت خوبی‌ در محیط پژوهشی فرانسوی ندارد، چه به خاطر این که او  از سال ۱۹۳۶ تا ۱۹۴۰ انستیتو گورینگ که موسسه تحقیقی در روان شناسی‌ و روان کاوی را اداره میکرد که محققان یهودی از آن طرد شده بودند و هم به خاطر عرفانیت تیره و تارش. وینیکوت نشان می‌‌دهد که چگونه یونگ موفق می‌‌شود که شیزوفرنی خود را که از سنّ ۴ سالگی  دچارش شده بود، درمان کند: در مقابل خطر قروپاشیدن « من »  ، دفاع‌ روانی‌ او به شکل یک شکاف شخصیتی‌ تغییر یافت. این مساله توضیحی برای عدم نزدیکی یونگ با فروید است، نبود امکان ارتباط  در مورد نا خود آگاه، چرا که یک  شخصیت شکاف یافته فاقد آنست،  چون جایی‌ برای نا خود آگاه ندارد.

 self  (خود( ، واژه‌ای اساسی‌ در کلینیک وینیکوت، به معنای خاص‌ترین و خصوصی‌ترین چیز در وجود یک شخص می‌‌باشد. اما برای این که هر شخص بتواند رشد کرده و خود را بیان کند، لازم است که اولین محیطی‌ که او در آن بوده است« به اندازه کافی‌ خوب» بوده باشد. در غیر این صورت، یک خود(self) دروغین جایگزین آن می‌‌شود که بی‌ شک محافظت کننده  و دارای قابلیت تطبیق با زندگی‌ روز مره است، ولی‌ به شخص اجازه نمی‌‌دهد که به طور واقعی‌ وجود داشتن را احساس کند. یونگ زندگیش را در جستجوی خود واقعی‌ اش گذراند. مفهوم «خود آگاه جمعی» جوابی‌ بود که او پیدا کرد تا با فقدان تماس با ناخود آگاه خود به معنای فرویدی قضیه مقابله کند. به نظر وینیکوت، علاقه او به ماندالا ها))۳ (،« کهن الگوها»، «صورت‌های ازلی»، گریزی دائمی برای فرار از هم پاشیدگی و یا هر نوع دیگری از دیوانگی بوده است. سرانجام« او مرکز وجودی خود را پیدا کرد»، چیزی که به نظر وینیکوت مفهومی‌ نسبتا کم اهمیت می‌‌باشد. بلعکس، آنچه که به نظر او مهم می‌‌آید، رسیدن به نیروی بنیادی زندگی‌ شخصی‌ است که سر چشمه واقعی‌ آن خلاقیت می‌‌باشد،  کاری که لازمه آن ویران گریست، یعنی‌ چیزی که دقیقا یونگ از آن واهمه داشت.

 به موازات آن، وینیکوت، در تفسیری بر   «خواب نقاشی  کردن را  دیدن، نا خود آگاه و نقاشی » در سال ۱۹۵۱( Presses universitaires de France, 1999) ، به نقش ذهنیت در امر خلاقیت  و ارتباط آن با توهم و خود جوشی می‌‌پردازد. نویسنده این کتاب ، که روایت درمان یک بیمار روانی‌ از طریق طراحی‌ها و نقاشی ‌‌های وی است،  ماریون میلنر (۱۹۰۰-۱۹۹۸)، با نوشتن دستهای خدای زنده (۱۹۷۴) معروف شده بود.

اندیشیدن بر امر خلاقیت نزد وینیکوت از چنان جایگاه مهمی‌ برخوردار است که آن را موضوع اصلی‌ سمینار،« وینیکوت و خلاقیت بشری»)۴) قرار داده است. از بین شرکت کنندگان، بایستی از شرکت پیر دلیون یاد کرد که رییس بخش روانپزشکی کودکان در شهر لیل است که به طرز نا عادلانه‌ای  به خاطر روش مداوای بیماران اوتیست مورد حمله قرار گرفت. او  عامل گفتکو   میان وینیکوت و نویسنده میشل تورنیه درباره آنچه که او آن را« عملکرد حامل » می‌‌نامد، می شود. در این اصطلاح او مفهوم هولدینگ (holding) که برای وینیکوت اهمیت خاصی‌ دارد را استفاده می‌‌کند و معنای آن حالتی را نشان می‌‌دهد که یک مادر « به اندازه ی کافی‌ خوب»، فرزندش را در آغوش  و یا در تخیل خود حمل می‌‌کند، وی سپس خاطر نشان می‌‌کند که چگونه یک موسسه می‌‌تواند فضایی برای پذیرش زجر روانی‌ باشد. وینیکوت یک آنالیست بزرگ است و خالق ناگزیر ابزار فکری که هم چنان به بشر یاری میرسانند تا خود را از مشکلات روحی‌ رها سازد؛ چرا که به عقیده او، « وظیفه همیشگی‌ یک فرد این است که بیشتر و بیشتر مستقل شود») ۵ (.

١-

. Donald W. Winnicott, Lectures et portraits, traduit de l’anglais, édité et présenté par Michel Gribinski, Gallimard, coll. « Connaissance de l’inconscient », Paris, 2012, 291 pages, 22,90 euros.

٢-

D. W. Winnicott, La Crainte de l’effondrement et autres situations cliniques, Gallimard, coll. « Connaissance de l’inconscient », Paris, 2000.

٣- واژه سانسکریت ماندالا به معنای دایره است و در آئین هندو و بودایی به طور سمبولیک کیهان را معرفی‌ می‌‌کند

٤-

Alain Braconnier et Bernard Golse (sous la dir. de), Winnicott et la création humaine, Erès, Toulouse, 2012, 320 pages, 19 euros.

٥-

D.W.Winnicott, La Crainte..., op. cit

 

این مقاله در چارچوب همکاری انسان شناسی و فرهنگ و سایت دوستان لوموند دیپلماتیک منتشر می شود و در ژوئیه 2012 در فرانسه به انتشار رسیده سا.

 

پرونده ی «لوموند دیپلماتیک» در انسان شناسی و فرهنگ
http://anthropology.ir/node/15007

 

دوست و همکار گرامی


چنانکه از ​فعالیت های داوطلبانه کانون ​«انسان شناسی و فرهنگ» و ​مطالب منتشر شده​ در سایت آن​ ​بهره می برید و انتشار آزاد این اطلاعات ​و استمرار این فعالیت ها را مفید می دانید، لطفا در نظر داشته باشید که در کنار همکاری علمی، نیاز به کمک مالی همه همکاران و علاقمندان نیز وجود دارد. کمک های مالی شما حتی در مبالغ بسیار اندک، می توانند کمک موثری برای ما باشند.

لطفا کمک های خود را به حساب زیر واریز کنید و در صورت دلخواه با ایمیل به ما اطلاع دهید.

شماره حساب بانک ملت: 117360766


شماره شبا: IR98 0120 0000 0000 0117 3607 66


شماره کارت: 7634-4916-3372-6104


به نام آقای رضا رجبی