انسان شناسی(18) زمینه های مطالعاتی خاص انسان شناسی: مطالعات ملی و فراملی

پرادیپ جگاناتان ترجمه ی زهره دودانگه

همراه با گرایش تاریخی انسان شناسی به جوامع غیر اروپایی، پس از پایان جنگ جهانی دوم بسیاری از انسان شناسان با جنبش های موفق ملی مواجه شدند، یعنی زمانی که امپراطوری استعماری پیر آسیا و افریقا راه را برای کشورهای تازه استقلال یافته گشود.
دولت های جدید زمینه ساز سوالات نوینی در انسان شناسی شدند: به طور کلی ابعاد فرهنگی جنبش های سیاسی چیست؟ آیا جنبش های ملی و ناسیونالیسم دارای جنبه های فرهنگی ویژه ای هستند؟ آیا جنبش های ملی به صورت فرهنگی تشکیل شده اند؟ برای پاسخ دادن به این سوالات انسان شناسان مفهوم مدرنیزاسیون را از علوم سیاسی اخذ کرده و آن را به موضوعات آشنای انسان شناسی مانند خانواده و گروه های خویشاوندی ارتباط دادند. در دهه ی 1960 کمیته دانشگاه شیکاگو که از جامعه شناسان، انسان شناسان و پژوهشگران علوم سیاسی متشکل بود، برای مطالعه مقایسه ای ملل جدید (1) مجموعه مقالاتی تحت عنوان جوامع دیرین، دول جدید (Old Societies, New States) را منتشر کرد که در آن نمونه های موردی از اشکال فرهنگی کهن را که با نهادهای سیاسی جدید تلفیق شده بودند، بررسی کرده بودند.
با این وجود نظریه مدرنیزاسیون یک پروژه ی فکری بود که در سایه ی جنگ سرد گسترش یافت و اغلب بیش از آنکه تحلیلی-توصیفی باشد، نظریه ای تجویزی بود. مباحثات در سال های بعد بر کاستی های نظریه تمرکز کرد و سپس مطالعه ی ناسیونالیسم به سوی رشته ی تاریخ که ریشه های قرن نوزدهمی جنبش های ملی در آن بررسی شده بود، سوق پیدا کرد.
در اوایل دهه ی 1980 پژوهشگر سیاسی بندیکت اندرسون (Benedict Anderson) سبب حرکت بسیار تاثیر گذاری در تحلیل ملت ها به عنوان جوامع خیالی شد. استدلال وی مبنی بر اینکه ملت ها مانند مذاهب بر پایه رابطه ی این دنیا با دنیای بعدی قرار دارند، به انسان شناسان اجازه داد که مفاهیم معنا و همبستگی و یا فرهنگ و جامعه را به جنبش های سیاسی پیوند دهند. بنابراین دهه ی 1980 دوره ای بسیار سازنده برای مطالعات انسان شناسانه ی ملت ها شد. ولی این مطالعات حول اندیشه های یک فرهنگ ملی شکل گرفتند و بنا بر باور سایر پژوهشگران، این مفهوم (فرهنگ ملی) نیاز به این دارد که مورد پرسش واقع شود. از یک سو راناجیت گوها(Ranajith Guha)و مورخان ضد استعماری مجموعه مطالعات فرعی (the anticolonial historiographers of the subaltern studies collective) استدلال می کردند  که گروه های غیر نخبه از فضای سیاسی و دنیای فرهنگی نخبگان ملی سهمی نمی برند و از سوی دیگر انسان شناسان باور داشتند که این ایده که فرهنگ میتواند به یک مکان مانند یک کشور پیوند زده شود به لحاظ مفهومی دارای ایراد است.
آرجون آپادورای (Arjun Appadurai) که در بحث های اخیر پیشگام بود، در راستای توسعه ی یک سری از مقالات تاثیر گذار در باب مطالعات انسان شناسانه ی فراملی حرکت کرد، مطالعاتی بر مبنای این تفکر که فرهنگ به یک مکان گره نخورده، بلکه پدیده ای در جریان است. این آثار با پرداختن به این جریان ها مانند ساخت و ترکیب صحنه های تصویری چون آمیزه ای از چشم اندازهای رسانه ای (mediascapes) به انسان شناسان اجازه می دهند تا رابطه ی میان سخن، ماهواره یا شبکه جهان گستر و توسعه ملی یک کشور را درک کنند. این رویکرد سبب پژوهش های نوین انسان شناسانه درباب یک پدیده ی نسبتا قدیمی مانند آوارگی مردم (دیاسپورا) (2) می شود. ارتباطات در قرن بیست و یکم از راه های جدیدی صورت می پذیرد که کاملا از صورت های پیشین و قدیمی متفاوت هستند و مطالعه ی این گروه از آوارگان و کشورهایی که آن ها را وطن می خوانند برای انسان شناسان یک سوال قرن بیست یکمیِ جالب دیگر را مطرح می نماید: مرزهای میان ملت ها چیست؟
 
Pradeep Jeganathan
پانوشت:
1-    the University of Chicago's Committee on the Comparative Study of New Nations
2-    دیاسپورا به پراکندگی، مهاجرت یا آوارگی گروهی از مردم اطلاق می شود که دور از خانه و کاشانه ی اصلی خویش زندگی می کنند و در دنیا پراکنده شده اند. این واژه ریشه در متون یهودی دارد و به ماجرای خروج یهودیان از بابل اشاره دارد. اما اخیرا معنای این لغت بسط پیدا کرده است و به پراکندگی گروهی از مردم اطلاق می شود که دارای ریشه ی مشترکی هستند و از خانه ی خود رانده شده و یا فرار کرده اند. نمونه ی بارز آن ارمنی های ترکیه می باشند که توسط دولت عثمانی به سمت دیگری رانده شده اند. دیاسپورا می تواند خود خواسته یا نا خواسته باشد.
مقاله به صورت زیر ارجاع داده شود:
•    MLA Style:   "anthropology." Encyclopædia Britannica. Encyclopaedia Britannica Ultimate Reference Suite.  Chicago: Encyclopædia Britannica, 2010.
•    APA Style:   anthropology. (2010). Encyclopædia Britannica. Encyclopaedia Britannica Ultimate Reference Suite.  Chicago: Encyclopædia Britannica.

دوست و همکار گرامی


چنانکه از ​فعالیت های داوطلبانه کانون ​«انسان شناسی و فرهنگ» و ​مطالب منتشر شده​ در سایت آن​ ​بهره می برید و انتشار آزاد این اطلاعات ​و استمرار این فعالیت ها را مفید می دانید، لطفا در نظر داشته باشید که در کنار همکاری علمی، نیاز به کمک مالی همه همکاران و علاقمندان نیز وجود دارد. کمک های مالی شما حتی در مبالغ بسیار اندک، می توانند کمک موثری برای ما باشند.

لطفا کمک های خود را به حساب زیر واریز کنید و در صورت دلخواه با ایمیل به ما اطلاع دهید.

شماره حساب بانک ملت: 117360766


شماره شبا: IR98 0120 0000 0000 0117 3607 66


شماره کارت: 7634-4916-3372-6104


به نام آقای رضا رجبی

نویسنده

دودانگه، زهره / معاونت روابط عمومی

مطالب نویسنده